Беатриче д’Эсте: Бари және Милан герцогинясы

Беатриче д’Эсте: Милан және Бари герцогинясы, өнер мен саясатқа ықпал еткен Ренессанс тұлғасы. Француз басқыншылығына қарсы күрестің жетекшісі.

31 мин оқу

100%

Дереккөз: Beatrice d'Este — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Бари және Милан герцогинясы

осы атқа ие басқа әйелдер

Бейатрис д’Эсте (29 маусым 1475 – 3 қаңтар 1497) Людовико Сфорцаға ("Иль Моро" деп белгілі) тұрмысқа шығып, Бари және Милан герцогинясы болды. Ол сол кездегі ең маңызды тұлғалардың бірі болды және өмірінің қысқалығына қарамастан, итальян саясатында маңызды рөл атқарды. Өнерге құштар, көрнекті меценат, сәннің көшбасшысы: ол әйгілі күйеуімен бірге Миланды Еуропалық Ренессанстың ірі астаналарының біріне айналдырды. Өзінің нық қадамдылығымен және жауырынымен ол Италия соғыстарының біріншісінде француз басқыншыларына қарсы миландықтардың қарсылығының рухына айналды, оның араласуы Миланды басып алуға асыққан Орлеан герцогының қауіп-қатеріне тойтарыс берді. "Ол [ ] қауіп-қатерге қарсы еркектің батылдығын, тіпті одан да асқан қайраттылығын көрсетті. [ ] Ол сөздің орта ғасырлық мағынасындағы "вираго" болды. Грегоровий айтқандай, ол – ерлік пен ес-ақылмен жыныстық белгісінен жоғары тұрған әйел."

Туу

Ол 1475 жылғы 29 маусымда Феррарадағы Кастелло Эстенседе Эрколь I д’Эсте мен Элеонора д’Арагонның екінші баласы ретінде дүниеге келді. Феррара герцогы ер балаға зор үміт еткендіктен, оның тууына риза болмады.

Неаполдегі балалық шағы (1477-1485)

Екі жылдан кейін Беатриша анасы мен әпкесімен бірге король Ферранте пен Арагондық Жаннаның екінші некесіне орай Арагон сотына әкелінді. Николо да Корреджио сүйемелдеуімен шеру Пизаға жетті, содан кейін 1 маусымда Неапольге келген галереяға мінді. 19 қыркүйекте Элеонора Феррантеті дүниеге әкелді, ал бір айдан кейін Феррараға қайтуға мәжбүр болғанда, ол үлкен қызы Изабелланы өзімен бірге алып кетуге шешім қабылдады. Ал король Ферранте оны жаңа туған бала мен Беатришаны Неапольде қалдыруға көндірді, себебі ол Беатришаға бірден ғашық болған еді. Беатриче сегіз жыл бойы Неаполь қаласында тұрып, күтімші Серена мен білімді және ізгі әпкесі Ипполита Мария Сфорцаның қамқорлығында өсті. Ол кіші інісі және үш туысы – Феррандино, Пьетро және Изабелламен бірге тұрған Кастель Капуано герцогтік резиденциясы мен Неаполь королі мен патшайымы тұрған Кастель Нуово корольдік резиденциясы арасында өсті. Ферранте оны қызы, инфанта Джованнелламен тең санады, сондықтан Эсте елшісі 1479 жылы анасы Элеонораға, әкесі ұлын енді үлкен болғандықтан қайтарып беретінін, бірақ Беатришаны емес, себебі «Оның мәртебесі оны тұрмысқа беріп, өзіне қалдырғысы келеді» деп жазды. Формалды түрде әкесінің қамқорлығына алынған бала сол жылдары өзін жай ғана «Дона Беатрис де Арагония» деп таныстырып, каталон, кастиль және итальян тілдерін араластырып сөйлеуді үйренді, бұл әдетін ересек болғаннан кейін сақтамаған секілді.

Некеге тұру ұсыныстары

1480 жылы Бари герцогы Людовико Сфорца, немере інісі Джан Галеаццоның атынан Милан герцогтігінің регенті, Иль Моро деп белгілі болған ол, өзінің үлкен қызы Изабелланың қолын алу үшін Эрколь д’Эстемен келіссөздер бастады. Бұл мүмкін болмады, себебі бала Франческо Гонзагаға уәде берілген еді. Эрколь Моромен қарым-қатынасты үзуге ниеті болмады, өйткені ол сол кезде түбіртектегі ең бай және ықпалды адамдардың бірі болатын, сондықтан ол екінші қызы Беатрис туралы ұсыныс жасады, ол король Феррантеның келісімімен дереу қабылданды. Бұл одақ Венецияның экспансионизмі үнемі қауіп төндіріп тұрған Феррара герцогтігі үшін өте пайдалы болды. 1484 жылы оның тәтесі Беатрис Арагондық, Венгрия королевасы, әпкесі Элеонораға алмасуды ұсынды: үлкен қызы Изабелла Богемия королі Ладислав II-ге (Беатрис Арагондықтың бұрынғы сүйіктісі, кейін күйеуі), Беатрис Франческо Гонзагаға, ал Моро тағы бір неаполитандық ақсүйек әйелге үйленеді. Элеонора бұл "алмасудың" мүмкін емес екенін айтты, себебі Изабелла Гонзаганың сүйіктісі болғандықтан және Беатрис әкесі Феррантеның толық билігінде болғандықтан. Алайда, ол Феррантемен келісім жасап, Беатристі Владыславқа құпия түрде ұсынуға келісті, осылайша Людовико әйел іздесе, оған қосалқы күйеуді қамтамасыз етуді көздеді. 1485 жылы Монферратоның маркизі Бонифаций III, алпыстан асып, жесір және мұрагері жоқ, бірақ әлі де "вирипотенс" болған ол, Беатрисқа үйлену туралы ойын білдірді; бұл ұсыныс, ықтимал, үлкен жас айырмасы (51 жыл) және бала туғыза алатын жастағы әйелдің қажеттілігіне байланысты қабылданбады.

Жасөспірімдік феррарезе (1485-1490)

1485 жылы Людовико өзінің қайын жұртынан Беатрисшаны Феррараға қайтаруға көндірді, осылайша ол өзінің мәртебесіне лайық сарайда тәрбиелене алады (миландықтар неаполитандықтарды жақтырмаған) және оны жиі көруге мүмкіндік алады деген сылтаумен (бірақ ол ешқашан бармады). Ферранте патша оны "негізді себептермен" қабылдамады, оның жасы он ғана екенін, оны қызбендей көріп, үйленуге дайын емес екенін айтты. Сонымен қатар, егер Людовико ерте қайтыс болса, оның әкесі де оған осылай жақсы күйеу таба алмас еді. Ол тіпті оны тоқтату үшін оның орнына қалың мал беруге ұсыныс жасады. Қатты қарсылық көрсеткеніне қарамастан, бірнеше ай келіссөздерден кейін одан айырысуға мәжбүр болды. Оның қызы Элеонораға: «Құдай біледі, оның ізгіліктеріне деген махаббатымыз үшін қаншалықты қайғырдық, оны көріп, үйімізде болғанымызда сені көргендей сезінетінбіз» деп жазды. Соңында, шамамен бір жылдан кейін, олар екі тоймен – Сфорца мен Эсте үйлерінің тойымен үйленді: Людовико Беатрисқа үйленді, ал Беатристің ағасы Альфонсо д’Эсте, Жан Галеаццо Сфорцаның қарындасы Анна Сфорцаға үйленді. Тойды Леонардо да Винчи ұйымдастырды. Миланда Беатрисқа екі жақын адам болды: күйеу баласы Галеаццо Сансеверино, оның серігі, және Людовиконың заңды емес қызы, сондай-ақ аталған Галеаццоның әйелі Бьянка Джованна, Людовиконың үйлену тойында тоғыз жасар қыз, Беатрис оны бірден жақсы көріп, әрқашан бірге болуын қалады. Оны махаббатқа баулуға тырысқанына қарамастан, Беатрис «өте ұялды» болып қалды және ақпан айының ортасында Людовико ештеңеге қол жеткізе алмады: ол бұл туралы Эсте елшісі Джакомо Троттиге шағымданып, Сесилиямен сөйлесуге мәжбүр болғанын айтты. Елші өз кезегінде Беатристі салқындығы үшін кінәлады және «еркектер әйелдерінен жақсы көрілуді және олардың махаббатын сезінуді қалайды, бұл әділ және лайықты», – деп оны «ұялта беруге» шақырды, бірақ ол өзін «біраз жабайы» көрсеткендіктен, көп нәтиже болмады. Ол енді Сесилия туралы ойламайтынын, тек Беатрисқа «бар жақсылығын тілейтінін және оның мінез-құлқы мен әдептілігі үшін одан үлкен ләззат алатынын» мәлімдеді, оны мақтап, «ол табиғатынан шаттыққа толы, өте жағымды және сонымен бірге қарапайым» екенін айтты.

In 1485 Ludovico persuaded his in laws to return Beatrice to Ferrara so that she could be educated in a court more suited to her role (the Milanese had in fact a very bad opinion of the Neapolitans) and with the excuse of being able to visit her more easily (which she never did). King Ferrante denied her with "good and living reasons", saying that she was only ten years old, that he had taken her as a daughter and that she was not ready for the wedding. Moreover, if Ludovico had died early, her father would not have been able, like him, to find her a good husband. He even offered to give her the dowry in her place, in order to convince him to desist. Despite the strong protests, he reluctantly had to agree, after months of negotiations, to part with it. Immediately after the departure of his niece, he wrote embittered to his daughter Eleonora: "God knows how much we grieved, for the singular love we had for her virtues [ ] that seeing her and having her at home it seemed to us that we had you". Finally, around a year later, they were wed in a double Sforza Este wedding: Ludovico married Beatrice, while Beatrice's brother, Alfonso d'Este, married Anna Sforza, the sister of Gian Galeazzo Sforza. Leonardo da Vinci orchestrated the wedding celebration. In Milan Beatrice will have two people dear in particular: the son in law Galeazzo Sanseverino, her faithful companion of adventures, and Bianca Giovanna, illegitimate daughter of Ludovico and wife of the aforementioned Galeazzo, at the time of her father's wedding a nine year old girl, whom Beatrice immediately loved and wanted with her on every occasion. Despite the efforts made to accustom her to love games, however, Beatrice remained "in superlative ashamed" and still in mid February Ludovico had not been able to conclude anything: he complained about it with the Este ambassador Giacomo Trotti, saying that he had been forced to vent with Cecilia. The ambassador in turn reproached Beatrice for her frigidity and invited her to put "so much shame on the other side", by saying that "men want to be well seen and caressed, as is just and honest, by their wives", but without too much success, as she showed herself to him "a little wild". Now he declared that he no longer thought of Cecilia, but only of Beatrice, "To whom he wants all his good, and takes great pleasure from her for her customs and good manners", praising her because "she was delighted by nature and very pleasant and nevertheless modest".

Геркулес Максимилианның тууы

Бір жыл бойы ой-шашусыз, қызыққа толы өмір сүрген Беатриче бала күтіп жатқанын анықтады. 1493 жылғы 20 қаңтарда Арагондық Элеонора Миланға қызының босануына көмектесу үшін оралды және Феррарадан отбасының акушері Фрасинаны алып келді. Екі күннен кейін Кастелло Сфорческоның Рокчеттасындағы Сала дель Трезорода Миландық ақсүйектердің сыйлықтары қызыл-алтын барқытпен жабылған үстелдерде қойылды, бұл Мороға оның ұлының тууына орай ұсынылды. Олардың ішінде 18 000 дукатқа бағаланған "екі әдемі алмаз" және оның қайын атасы Геркулес сыйлаған әдемі алтын бесік болды. 23 қаңтарда Беатриче өзінің үлкен ұлы Геркулес Максимилианды дүниеге әкелді, ол әрқашан шексіз махаббатпен бағалаған әкесі Геркулес (Эрколь) есімімен шүкіршілік айту рәсімінен өтті, ал кейіннен император сайланған Максимилиан I құрметіне Максимилиан деп аталды. Беатриченің басты мақсаты сол сәттен бастап ұлына Милан герцогтығын мұраға алуын қамтамасыз ету болды, бірақ ол заңды түрде оның туысқан қызы Изабелланың ұлына тиесілі еді. Осы мақсатта ол күйеуін кішкентай Максимилианды герцогтыққа мұрагерлікке ғана тиесілі Павия графы етіп тағайындауға көндірді. Изабелла ерлі-зайыптылардың ниетін түсініп, әкесі Альфонсоға көмек сұрап жүрекке тиетін хат жазды. Алайда Ферранте патша соғыс бастауға ниетті болған жоқ; керісінше, ол екі немересін де бірдей жақсы көретінін айтты және патша тірі болғанда жағдай тұрақты болу үшін оларды сақтыққа шақырды.

Венециядағы дипломатиялық миссия

1493 жылдың мамырында Людовико Милан герцогы ретінде өзінің заңдылығын бекіту үшін Серениссиманың қолдауын алу мақсатында әйелін Венецияға елші ретінде жіберуге шешім қабылдады. Ол осылайша Республиканың ниеттерін сынап көргісі келді, сонымен қатар Габсбург императоры Максимилианмен келісімдер жасап, оған немересі Бьянка Мария Сфорцаны 300 000 алтын дукат, 40 000 зергерлік бұйым және герцогтыққа бекіту үшін тағы 100 000 сомасындағы құдайылықпен қоса берді. Екінші жағынан, Беатриче өзінің сүйкімділігімен, зиялылығымен және сарайының сән-салтанатымен венециялықтарды әсерлендіруді көздеді. Жұбайлар алдымен Феррара қаласынан өтіп, онда герцогтар оларды салтанатты түрде қарсы алды. Изабелла д’Эсте, әпкесімен салыстыруда кем түспеу үшін, олардың келгеніне дейін Феррарадан Венецияға ертерек аттанды. 25 мамырда Беатриче анасы Элеонора, ағасы Альфонсо әйелі Анна Мария және түрлі хатшылар мен кеңесшілермен бірге 1200-ден астам адамнан тұратын свитамен Венецияға жол тартты. Олар алдымен По өзенімен, содан кейін қауіпті, толқынды теңіз арқылы сапарлады, бұл көптеген адамдардың қорқынышын тудырды, бірақ Беатрис емес, ол қорқып қалғандарды әжуалайтынды ұнатты. 27 мамыр күні таңертең флот Маламуко бекінісіне жетті, онда оларды патрицийлер делегациясы күтіп алды. Беатриче Сан-Клементе аралына қонды, онда дож жеке өзі оны күтіп тұрды. Ол оны Гранд-каналға қарай бет алған "Бучинторо" кемесіне отыруға шақырды. Саяхат барысында ол Афинаның негізін қалауға себеп болған Минерва мен Нептун арасындағы даудың баржадағы қойылымын тамашалады. Сол күні кешке герцогиня отбасымен Эсте әулетіне тиесілі "Фондако деи Турчи" қонақ үйінде болды. Келесі күндері ол Маджоре Консилидің мәжілісіне, Дож сарайындағы сәнді таңғы асқа шақырылды және Арсенал, Мурано аралы, Сан-Марко базиликасы мен қазынаны аралады. Бұл оқиғаға байланысты оның күйеуіне жазған хатындағы бір қызықты жайтты айтады. Беатриче Сан-Марко алаңынан өткен кезде, кейбіреулер оның рубинін тамашалау сылтавымен оның кеудешесіне тым көп назар аударғанын және ол оған қалай епті жауап бергенін айтады: "Менің кеудемде жеміс маржанынан жасалған мойынталдай мен рубин болды [ ] және оған қарау үшін кеудемді көтеретіндер болды. Мен соншалықты алаңдадым, үйге қайтуымыз керек екенін айттым, себебі оны қуана көрсетуге дайын едім". Соңында, 30 мамырда ол өз палатасында Синьорияның үш өкілін жасырын қабылдады және барлық мырзалар мен хатшыларын шығарып, олармен жалғыз қалды, ол бәрін құпия сақтауды қалайтынын айтты. Содан кейін ол күйеуі жолға шығар алдында берген ескерткішті ұсынды, онда ол императормен Милан герцогтығына бекіту алу үшін жасаған әрекеттері туралы мәлімдеді. Содан кейін ол күйеуінің Бельригуардодан жаңа ғана келген екінші хатын көрсетті, онда "бұл қазір күштірек" деп жазылған: ол Карл VIII-нің Неаполь патшалығына қарсы жорыққа бел буғанын және Людовиконы осы жорықтың жетекшісі және басшысы етіп тағайындауды жоспарлап отырғанын хабарлады. Сондықтан ол Синьорияның пікірін білгісі келді, оны Венециядан кетер алдында әйеліне, болмаса Миланға келген кезде өзіне жеткізуді сұрады. Венециялықтар хабарланғанның өте маңызды екенін айтып, белгісіз уәделермен шектелді. Алайда, миссия бастапқыда үмітсіздікке толы болды, өйткені Республика Людовиконы қолдауға ниеттенбеген.

In May 1493 Ludovico decided to send his wife as his ambassador to Venice, in order to obtain the support of the Serenissima for his legitimacy as Duke of Milan. He thus aimed to test the intentions of the Republic, while concluding the agreements with Emperor Maximilian of Habsburg and granting him in marriage his niece Bianca Maria Sforza, accompanied by a fabulous dowry of 300 000 gold ducats, plus 40 000 in jewels and another 100 000 for the ducal investiture. On the other hand, Beatrice would have exploited her charm, her intelligence and the pomp of her court to impress the Venetians. The couple first passed through Ferrara, where they were greeted festively by the dukes. Isabella d'Este, in order not to disfigure in comparison with her sister, left Ferrara before their arrival to go to Venice in advance. On 25 May Beatrice left for Venice accompanied by her mother Eleonora, her brother Alfonso with his wife Anna Maria and various secretaries and advisers, with a retinue of more than 1 200 people. They sailed first along the Po, then on a dangerously rough sea that aroused many fears among those present, but not in Beatrice, who enjoyed mocking the fearful of the group. On the morning of 27 May the fleet reached the fort of Malamocco, where it was welcomed by a delegation of patricians. Beatrice then landed on the island of San Clemente, where she found the doge waiting for her in person. He urged her to board the Bucintoro, which headed for the Grand Canal. During the journey, she was able to attend the representation on a barge of the dispute between Minerva and Neptune that led to the foundation of Athens. That evening the Duchess and her family stayed at the Fondaco dei Turchi, owned by the Este family. In the following days she was invited to a meeting of the Maggior Consigli, to a sumptuous breakfast at the Doge's Palace, and visited the Arsenal, the island of Murano, St. Mark's Basilica and the Treasury. A curious episode that took place on this occasion is contained in one of her letters to her husband, to whom Beatrice tells how, while walking through Piazza San Marco, some with the excuse of admiring her ruby had lingered too much on her neckline and how she had responded in a shrewd way: "I had a necklace of pearls and a ruby on my chest [ ] and there were those who put their eyes almost up to my chest to look at him and I saw so much anxiety I told him we had to come home, since I would have gladly shown it ". Finally, on 30 May, she secretly received in her chamber three oratories deputies from the Signoria and, having let out all her gentlemen and secretaries, she remained alone with them, saying that she wanted everything to remain top secret. She then presented a memorial, given to her by her husband before her departure, with which he communicated, among other things, his practices with the emperor for obtaining the investiture to the Duchy of Milan. Then she showed a second letter from her husband, just arrived from Belriguardo, saying "this is stronger now": with it she announced the firm intention of Charles VIII to carry out the enterprise against the kingdom of Naples and to appoint Ludovico head and conductor of this enterprise. He therefore wished to know the opinion of the Signoria, asking that it be communicated to his wife before his departure from Venice, otherwise to himself when he arrived in Milan. The Venetians replied that what was reported was very serious and limited themselves to vague reassurances. The mission, however, already started with little hope of success, since from the beginning the Republic did not intend to support Ludovico.

Бірінші итальян соғысы

1494 жылдың 25 қаңтарында ескі патша Ферранте қайтыс болды, ол бұрыннан-ақ соғыс басталатынын сезіп, одан қашуға бар күшін салған еді. Неаполь тағына көтерілген ұлы Альфонсо II қызы Изабеллаға көмекке ұмтылып, күйеуінің інісі Людовикоға соғыс жариялады және жаушылықтың бірінші белгісі ретінде Бари қаласын басып алды. Людовико бұл қауіпке жауап ретінде Франция королі Карл VIII-ге Италияға түсіп, Неаполь патшалығын жаулап алуға рұқсат берді, ол бұл құқылы деп есептеді, себебі ол Анжулықтардан арагондықтарға тиесілі болған.

Қабылдаудың жомарттық

23 шілде 1494 жылы ол Милан қаласында Франция королінің туысы, Орлеан герцогы Людовиктерді қарсы алды. Ол француз армиясының алғы шебімен Италияға келді. Содан кейін сол жылдың 11 қыркүйегінде Карл VIII-мен жеке кездесу үшін Астиге сапар шекті. Екеуі де зор қызығушылық пен той-қуанышпен қарсы алынды. Француздық дәстүр бойынша, екеуі де герцогиня мен оның қызметіндегі барлық әдемі қыздарды еріндерінен сүйіп, қол тигізуге құқылы екендерін мәлімдеді. Бұл әдет – әйелдерге сүйісіп, қол тигізу – бастапқыда итальяндықтарда наразылық тудырды, олар мұндайға ерікті түрде көнбеді. Сонымен қатар, бірнеше жыл өткен соң Балдассаре Кастильоне айтқандай, Орлеандық Людовик әйелдерге тым құштарлықпен қарады, «олар оны өте жақсы көреді» делінеді. Дегенмен, Беатриче, елші Капилупи арқылы, өзінің әпкесін де шақырып, Бурбон графы Жилбер мен тағы басқаларына сүйісуге келуге шақырды. Король Карл оған ерекше қызығушылық танытты: ол оның билегенін көруді қалады және оның портретін тапсырды. Ол суретшіні (Жан Перреал) өзі таңдап, Беатрисқа қай киім жарасатынын анықтау үшін жиырмаға жуық киімді әкелді, өйткені ол «бұрынғыдан да әдемі» еді. Герцогиня мен Орлеандық Людовик арасындағы қарым-қатынас да бастапқыда өте әдемі болды, олар жиі сыйлықтар мен құрметті хаттар алмастырды. Людовик оған қызғанбады, бірақ әйелдерге ұнайтын, Бевоның сұлу баронының жағдайы басқаша болды, ол Беатриске қатысты тым көп қызығушылық танытты. Кейбір тарихшылардың пікірінше, осы себепті Людовико, рыцарьдың ықыласына ренжіді, король Карлдың ауруын пайдаланып, әйелін Астиден алып кетті, ол шын мәнінде Аннонеге зейнетке шықты, ал ол күн сайын Астиге жалғыз барып тұрды. Бово Неаполь жорығына қатысты, бірақ оның кім екені нақты емес: қазіргі уақытта Антуанның ұлы және Поликастро графы Бертран де Бовомен сәйкестендіру ықтимал. Ол «батыл және ержүрек» жауынгер ретінде танылды және 1495 жылы Неапольде шайқаста қаза тапты. [[Файл:Бейатристің суреті, Леонардо да Винчидің шіркеуі. jpg|thumb|upright=0.8|Леонардо да Винчи шеңберінен Беатриче д’Эсте портреті, № 209, Флоренциядағы Уффици галереясы]]

On 23 July 1494, she welcomed duke Louis of Orléans, cousin of the King of France, to Milan, who arrived in Italy with the avant gardes of the army French, then, on 11 September of the same year, went to Asti to meet Charles VIII in person. The two were greeted with great riots and parties, and both claimed, according to the custom French, to kiss the duchess and all the beautiful bridesmaids of her retie on the mouth. This custom of "kiss and touch" the women of others initially aroused some annoyance in the Italians, who never willingly got used to it. Moreover, as Baldassarre Castiglione would also say years later, Louis of Orleans used to look a little too mischievously at women, "who are said to like them very much". Nevertheless, Beatrice, through Ambassador Capilupi, also invited her sister to come and kiss Count Gilbert of Bourbon and others who would soon arrive. King Charles, in particular, was greatly fascinated: he wanted to see her dance and requested a portrait of her, personally taking care of procuring the painter (Jean Perréal) and about twenty clothes to see which one was better worn by Beatrice, who was "more beautiful than ever". The relations between the Duchess and Louis of Orleans were also extremely gallant at the beginning, and the two frequently exchanged gifts with affectionate cards. Ludovico was not jealous of her: different was the case of the handsome baron of Beauvau, much loved by women, who showed excessive "enthusiasm" towards Beatrice. According to some historians, it was for this reason that Ludovico, offended by the assiduity of the knight, took advantage of an illness of King Charles to remove his wife from Asti, who in fact retired to Annone, while he continued alone to go to Asti every day. A Beauvau actually participated in the enterprise of Naples, but his identity is not clear: currently it is more plausible the identification with Bertrand de Beauvau, son of Antoine and count of Policastro. Remembered as a "valiant and daring" fighter, he died in Naples in battle in 1495. [[File:Disegno di Beatrice este, cerchia di Leonardo da Vinci. jpg|thumb|upright=0.8|Portrait of Beatrice d'Este, circle of Leonardo da Vinci, n. 209, Uffizi Gallery, Florence

Императордың ресми тағайындалуы 1495 жылдың 26 мамырында өтті және Дуомодағы кең ауқымды қоғамдық салтанатпен рәсімделді. [[Файл:Миландағы Палаццо дельи Ателланидегі Беатриче д’Эсте бейнесі, XVI ғасырдың басында, мүмкін Бернардино Луинидің суреті|thumb|upright=0.8|Миландағы Палаццо дельи Ателланидегі Беатриче д’Эсте бейнесі, XVI ғасырдың басында, мүмкін Бернардино Луинидің суреті]]

Новараның қоршауы

Көп ұзамай, өзінің жоспарлары жоспарланғандай болмағанын түсінген Людовико француздармен одақтан бас тартып, шетелдіктерді жарым аралдан қуып шығару үшін әртүрлі итальяндық державалар арасында арнайы құрылған Киелі лигаға қосылды. Карл Неапольді жаулап алғаннан кейін патшалықта әлі де болса, 1495 жылы 11 маусымда патшаның бұйрығына қайшы келетін Орлеанның Людовигі Новара қаласын өз адамдарымен бірге басып алды және Вигеваноға дейін барды, герцогтікті узурпациялау ниетімен Миланға шабуыл жасаумен нақты қауіп төндірді, ол Валентина Висконти ұрпағы ретінде өзінің құқығын қарастырды. Людовико тез арада әйелі мен балаларымен бірге Миландағы Рокка-дель-Кастеллоға қамалды, бірақ өзін қауіпсіз сезінбегендіктен, ол герцогтіктен кетіп, Испанияға бас сауғалауды ойлады. Тек оның әйелі мен кеңес мүшелерінің темір қарсылығы ғана, Бернардино Корио жазғандай, оны бұл идеядан бас тартуға көндірді. Алайда, инвиститураға жұмсалған үлкен шығындарға байланысты мемлекет қаржылық құлдыраудың алдында тұрды және әскерді ұстауға ақша жоқ еді; халық көтерілісі қорқынышты болды. Комминс жазғандай, егер Орлеан герцогы жүз қадам алға жылжитын болса, Милан әскері Тичиноны басып өтіп, Миланға кіруге мүмкіндік алатын еді, өйткені кейбір асыл азаматтар оны енгізуді ұсынды. Людовиконың денесі қатты қысылып, ол қысқа уақытқа шалдыққан. "Милан герцогы өзінің сезімдерін жоғалтты, - деп жазады Малипиеро, - ол өзін тастап кетті". Сондықтан Беатрис соғыстың қиын жағдайларын жалғыз өзі көруде. Алайда ол жақсы жұмыс істеді және Миланның ақсүйектерінің қолдауы мен адалдықтарын қамтамасыз етті. Сол кезде күйеуі оны ағасы Альфонсомен бірге Миланның губернаторы етіп тағайындады, ол көп ұзамай оларды құтқаруға келді. Соңғысы, бірақ, көп ұзамай сифилиспен ауырады, сонымен қатар герцог Эрколь Новараның қалпына келуін қаламайтынын, француздармен одақтасып, флоренциялықтармен бірге Орлеанды жасырын түрде басып алды және ол Сфорца әскерінің бекінісі болғандықтан, Франция патшасымен қос ойын ойнады. Сондықтан Беатрис 27 маусымда Вигевано әскери лагеріне барып, тәртіпті қадағалауға және француздарға қарсы капитандарды ынталандыруға шешім қабылдады, оның күйеуі Миланда қалған кезде Орлеан герцогы сол аймақта күні бойы рейдтер жүргізгеніне қарамастан. Бұл жолы ол өзінің ер туыстарынан айырмашылығы жоқ, соғысқа деген ерекше бейімділігін көрсетті. Бұл, сол кездегі соғыс операцияларын жүргізу ер адамдардың артықшылығы екенін ескерсек, айтарлықтай. Әкесімен туыстық қарым-қатынастан гөрі, ол Беатричемен достық қарым-қатынас орнатып, Венециямен одақ құрды. Кейбір француздардың кесілген бастарын stratioti әкелді, және ол әрқайсысына дукатпен марапаттады. Гвичардинидің пікірі бойынша, егер Луи д'Орлеан шабуылға бірден кіріссе, қорғаныс тұрақсыз болғандықтан, Миланды басып алатын еді, бірақ Беатристің күш көрсетуі оны қорғаныстың артық екеніне сендіруде оны шатастырған шығар, сондықтан ол өз батылын сынап көруге батылы жетпеді және Новараға кері шегінді. Бұл күмән оған өлім әкелді, өйткені ол әскерді қайта ұйымдастырып, қоршауға алды, осылайша оны аштық пен індетке байланысты адамдарын оншақтыратын ұзақ және шаршағыш қоршауға мәжбүр етті, ол ақыры бірнеше айдан кейін Францияға оралған король Карлдің жүктеуімен жеңілді. Тамыз айының басында Лудовико әйелімен Новара лагеріне барды, ол қоршау кезінде бірнеше апта бойы сонда болды. Олардың сапары кезінде қару-жарақ фактілерін жоғары бағалайтын герцогиняның қуанышына орай әскердің толықтай есте қаларлық паради өткізілді. Беатрисқа Мантуя маркизі, оның күйеу ағасы, содан кейін Лиганың генерал-капитаны, көп нәрсеге кедергі келтірмеді, егер ол бір кезде Людовиконы әйеліне "қоймаға" кіруге шақырса. Немістер итальяндықтарға "жәбірлі кек алуды" ойлағандықтан, Людовико Беатришаны зорлап не өлтіруден қорқып, Франческодан құтқаруын өтінді. Маркиз батыл рухпен немістердің арасында жүріп, үлкен күш жұмсап, бейбітшілік орнатуға қол жеткізді. "Еңбекті түсінген Людовико әлемдегі ең бақытты адам болды, оған мемлекет пен өмірін қайтарып алғандай көрінді, және құрметпен бірге әйелі, оның қауіпсіздігі үшін ол барлық нәрседен гөрі қорқып отырды". Беатрис соғыс кеңесінде, сондай-ақ бейбітшілік келіссөздеріне жеке қатысқан, сонымен қатар француздармен бұрын өткізілген барлық кездесулерге қатысқан, ол күйеуінің қасында белсенді түрде қызмет еткенін көріп, таңғалған. Форново шайқасынан кейін ол және оның әйелі Францияның VIII Карлы мен итальяндық княздар арасындағы Верчеллидегі бейбітшілік конгресіне қатысты, онда Беатрис үлкен саяси қабілетін көрсетті. 1496 жылдың жазында Беатрис және мавр Максимилиан I Габсбургті Маллесте кездестірді. Император герцогиняға ерекше мейірімді болды, тіпті оның табағындағы тағамдарды өзі кесіп тастады және оны өзі мен герцогтің арасында отыруға шақырды. Сануто содан кейін "герцогиня де Миланоның ойларынан" яғни оның қалауымен немесе оны қайта көргісі келетінімен, Максимилиан "мұндай қиын тауды" басып өтті және ешқандай әсемдіксіз, қарапайым түрде Комоға келді, содан кейін герцогтармен тығыз достық қарым-қатынаста Вигеванода біраз уақыт болды. Ол, әдетте, оның аң аулау дағдылары мен жіті мінезіне ғана емес, сонымен қатар Францияға қарсы Пиза жобасын жеделдету үшін императорды ынталандыру мақсатымен таң қалды.

Soon, realizing that his plans had not gone as planned, Ludovico abandoned the alliance with the French and joined the Holy League, expressly formed among the various Italian powers to drive foreigners from the peninsula. While Charles, after the conquest of Naples, was still in the kingdom, in a situation of serious tension, on 11 June 1495, contravening the orders of the king, Louis of Orléans occupied the city of Novara with his men and went as far as Vigevano, threatening concretely to attack Milan with the intention of usurping the duchy, which he considered his right being a descendant of Valentina Visconti. Ludovico hastened to close himself with his wife and children in the Rocca del Castello in Milan but, not feeling equally safe, he contemplated leaving the duchy to take refuge in Spain. Only the iron opposition of his wife and some members of the council, as Bernardino Corio writes, convinced him to desist from this idea. However, due to the heavy expenses incurred for the investiture, the state was on the verge of financial collapse, and there was no money to maintain the army; a popular uprising was feared. The Commines writes that, if the Duke of Orleans had advanced only a hundred steps, the Milanese army would have passed the Ticino, and he would have managed to enter Milan, since some noble citizens had offered to introduce it. Ludovico did not resist the tension and was struck, it seems, by a stroke that left him paralyzed for a short time. "The Duke of Milan has lost his feelings," Malipiero writes, "he abandons himself." Beatrice therefore found herself alone to face the difficult situation of war. However, he managed to juggle very well and to ensure the support and loyalty of the Milanese nobles. It was then that her husband officially appointed her governor of Milan together with her brother Alfonso, who soon came to their rescue. The latter, however, soon fell ill with syphilis, also it was rumoured that Duke Ercole did not want the recovery of Novara, being in league with the French, and together with the Florentines secretly subveded the Orleans, and that it, a stronghold of the Sforza army, played a double game with the king of France. Beatrice therefore decided, on 27 June, to go alone to the military camp of Vigevano to supervise the order and animate the captains against the French, despite the fact that the Duke of Orleans made raids in that area all day long, while her husband remained in Milan. On this occasion she demonstrated – not unlike her male relatives – a remarkable inclination to war. This is considerable when one considers that the conduct of war operations was at that time the prerogative of men. More than the kinship with her father, whose help she asked for help in vain, the alliance with Venice proved fruitful, which sent Bernardo Contarini, provveditore of the stratioti, to the rescue, with whom Beatrice became friends. Some severed heads of the French were brought to her by the stratioti, and she rewarded them with a ducat for each. Guicciardini's opinion is that if Louis d'Orléans had attempted the assault immediately, he would have taken Milan since the defence was inconsistent, but Beatrice's demonstration of strength was perhaps worth confusing him in making him believe the defences superior to what they were so that he did not dare to try his luck and retreated into Novara. The hesitation was fatal to him, as it allowed the army to reorganize and surround him, thus forcing him to a long and exhausting siege that decimated his men due to famine and epidemics, a siege from which he was finally defeated a few months later on the imposition of King Charles who returned to France. In early August, finally healed, Ludovico went with his wife to the Camp of Novara, where they resided for a few weeks during the siege. On the occasion of their visit was held, for the pleasure of the duchess who greatly appreciated the facts of arms, a memorable parade of the army in full. Beatrice's presence did not have to garbare much to the Marquis of Mantua her brother in law, then captain general of the League, if at some point he invited not too kindly Ludovico to lock his wife "in coffers". Since the Germans wanted to make "cruel revenge" against the Italians, Ludovico begged Francesco to save Beatrice, fearing that she would be raped or killed. The marquis with an intrepid spirit rode among the Germans and not without great effort managed to mediate peace. "Understanding success, Ludovico became the happiest man in the world, seeming to him that he had recovered the State and his life, and together with honour his wife, for whose safety he feared more than for everything else". Beatrice personally participated in the council of war, as well as in the peace negotiations, as well as having participated in all the meetings held previously with the French, who did not fail to be amazed to see her actively collaborating alongside her husband. After the Battle of Fornovo (1495), both he and his wife took part in the peace congress of Vercelli between Charles VIII of France and the Italian princes, at which Beatrice showed great political ability. In the summer of 1496 Beatrice and the Moor met Maximilian I of Habsburg in Malles. The emperor was particularly kind to the Duchess, going so far as to personally cut the dishes on her plate, and wanted her to sit in the middle between himself and the duke. Sanuto then notes that "a contemplation di la duchessa de Milano", that is, by the will of her, or rather by the desire to see her again, Maximilian passed "that mountain so harsh" and in a completely informal way, without any pomp, came to Como, then stayed for some time in Vigevano in strictly friendly relations with the dukes. He probably admired it for its hunting skills and tenacious character, but his visit also had a political purpose: to urge the emperor to the enterprise of Pisa in an anti French function.

Өлім

Соңғы айларда, алайда, Людовиконың әйелінің күтімшісі Люкреция Кривеллимен болған қарым-қатынасының нәтижесінде екі жұбайдың арасындағы қарым-қатынас күрт нашарлаған. Жаман көңіл-күйге қарамастан, Беатрис үшінші рет жүкті болды, бірақ жүктілік Лукрецияның Людовикодан бала күтіп жатқанын білгендегі қайғымен, сондай-ақ Людовиконың заңды емес қызы және Миланға келген күнінен бастап оның жақын досы болған сүйкімді Бьянка Джованнаның ерте және қайғылы өлімімен қиындыққа толы болды. Бала 1497 жылдың 2-3 қаңтары аралығында дүниеге келді, бірақ анасы да, баласы да аман қалған жоқ. Людовико қайтыс болғаннан кейін бірнеше сағаттан соң жазған хатында, қайын інісі Франческо Гонзагаға әйелінің түн ортасынан кейін жарты сағат өткен соң "жанын Құдайға тапсырғанын" хабарлады. Бала түнгі сағат он бірде дүниеге келді, бірақ өлі болып туды. Людовико қатты қайғыға батып, екі апта бойы қараңғы бөлмесінде жабылып өтті, содан кейін басын қырқып, сақалын өсірді және сол кезден бастап тек қара киім киіп, жыртылған шапан жамылды. Оның жалғыз ойы – отбасылық мавзолейді әсемдеу болды, ал бұрын елеусіз қалған жер күйреуге бет алды. Сол түні ол әйелінің кететінін, қалыңдығы Изабелланың күйеуі, Мантуя маркізі Франческо Гонзагаға былай деп хабарлады: «Біздің сүйкімді қалыңдығымыз, бүгін түнгі сағат екіде толғақ басталып, сағат бесте өлі ұл туды, ал сағат алты жарымда жанын Құдайға тапсырды. Біз оның ащы және ерте азасына соншалық қайғы мен күйзеліске түстіміз, осы дүниедегі ең қымбат нәрсемізден айырылып қалмағанда, тірі қалғаннан гөрі өлгенімізді қалаған болар едік». Людовик М. Сфорция, Медиолан герцогі, Феррара елшісіне «осындай қорқынышты азапты ешқашан көтере алмайтынын» айтты және оны герцог Эрколаға хабарлауға шақырды, егер ол оны ренжіткен болса, одан кешірім сұрауын өтінді, өйткені ол «барлық дұғаларында әрдайым Құдайдан одан кейін өлуін тілеген, өйткені ол өзінің барлық тыныштығын тапқан адам еді, ал Құдай оған олай жаратпады, сондықтан ол одан және әрдайым одан тілейді, егер тірі адам өлгенді көре алса, оны соңғы рет көруге және сөйлесуге мүмкіндік берсін, өйткені ол өзін артық сүйген ешкім жоқ». Тіпті Сануто да «герцог оның өліміне шыдай алмады, өйткені оған деген махаббаты зор еді, және ол енді балаларына, мемлекетке немесе дүниелік нәрселерге қарамауды қалады, тек өмір сүргісі келді [ ] және содан бері бұл герцог үлкен қиындықтарды сезіне бастады, ал бұрын ол әрдайым бақытты өмір сүрген». Император Максимилиан Мороға деген кешірімін білдіргенде, «бізге осы уақытта оның ізгі қасиеттерімен жақсы танысқаннан кейін, бізге жақын әміршілердің арасынан кенеттен айырылудан гөрі ауыр немесе мазасыз нәрсе болуы мүмкін емес, және сіз, бізге ең жақын адам, тек қана тәтті жұбайыңыз ғана емес, сіздің княздығыңыздың одақтасы, сіздің қиындықтарыңыз бен мақсаттарыңызды жеңілдетушісінен де айырылдыңыз. [ ] Сіздің ең бақытты жұбайыңызда ешкім қаламайтын ешқандай ізгілік, сәттілік, дене немесе жан болған жоқ; ешқандай қадір-қасиет, артықшылық болған жоқ». Ол Миландағы Санта-Мария-делле-Грацие шіркеуінің хорында жерленді. Герцог өзінің және әйелі үшін Кристофоро Солариге жерлеу монументін тапсырды, бірақ Франциядағы тұтқындықтан кейін қайтыс болғаннан кейін, ол бос күйінде бүгінге дейін тұрған Павияның Сертосасына көшірілді. Ол Неапольдегі балалық шағында атасы Феррантеның қалауымен киген киімді киді, ол оны Кастилиялық әдет-ғұрыптарға сәйкес киіндірді. Франческо Мюралто оны «жас, әдемі және қара түсті» деп сипаттайды. Біз оның бойы кішкентай екенін және сондықтан биіктігі бір метр сексен сантиметрден асатын күйеуімен биіктіктегі айырмашылықты азайту үшін тақтайша киетінін білеміз. Вигеваноның Халықаралық аяқ киім музейінде герцогиняға тиесілі деп саналатын он бесінші ғасырдың соңына жататын пианелла да бар, оның мөлшеріне сәйкес, 34-35 фут болуы керек.

In recent months, however, relations between the two spouses had become very worn out due to the adulterous relationship that Ludovico had with Lucrezia Crivelli, his wife's lady in waiting. Despite the bad moods, Beatrice found herself pregnant for the third time, but the pregnancy was complicated both by the sorrows caused by the discovery that Lucrezia was also expecting a child from Ludovico, something for which she felt deeply humiliated and by the premature and tragic death of the beloved Bianca Giovanna, Ludovico's illegitimate daughter and her dear friend from the first day of arrival in Milan. The birth finally took place on the night between 2 and 3 January 1497, but neither the mother nor the son survived. In a letter written hours after her death, Ludovico informed his brother in law Francesco Gonzaga that his wife, "gave back her spirit to God" half an hour after midnight. Their child had been born at eleven at night and was a stillborn son. Ludovico went mad with pain and for two weeks remained locked up in the dark in his apartments, after which he shaved his head and let his beard grow, wearing from that moment on only black clothes with a torn cloak of a beggar. His only concern became the embellishment of the family mausoleum and the neglected state fell into disrepair. With these few words on that same night, he announced the departure of his wife to the Marquis of Mantua Francesco Gonzaga, husband of his sister in law Isabella:vertical align=sup]«Our illustrious bride, since labour pains came to her this night at two hours, gave birth to a dead male child at five hours, and at half past six she gave back the spirit to God, whose bitter and immature mourning we find ourselves in so much bitterness and grief. how much it is possible to feel, and so much so that the more grateful we would have been to die first and not see us lack what was the dearest thing we had in this world»|Mediolani, 3 Januarii 1497 hora undecima. Ludovicus M. Sfortia Anglus Dux Mediolani
He told the Ferrarese ambassador that "he never thought he could ever tolerate such a bitter plague", and that he had had him summoned to report to Duke Ercole that if what had ever offended her, as he knew he had done, he asks forgiveness from your ex. your and her, finding himself discontented to the soul ", since" in every prayer he had always prayed to our Lord God that she left after him, as the one in whom he had assumed all his rest, and since God did not like it, he prayed to him and would always pray to him continually, that if it is ever possible for a living person to see a dead, grant him the grace that he may see her and speak to her one last time, as the one he loved more than himself ". Even the Sanuto writes that "Whose death the duke could not bear for the great love that brought her, and said that he no longer wanted to take care of either his children, or the state, or worldly things, and just wanted to live [ ] and since then this duke began to feel great troubles, while before he had always lived happily". The Emperor Maximilian, in condoning with the Moro, wrote that "nothing heavier or more annoying could happen to us at this time, than to be so suddenly deprived of a joint among the other princesses dear to us, after the beginning more abundant familiarity of his virtues, and that you in truth, who are primarily loved by us, have been deprived not only of a sweet consort, but of an ally of your principality, of the relief from your troubles and occupations. [ ] Your most happy consort did not lack any virtue or luck or body or soul that could be desired by anyone; no dignity, no merit that could be added". She was buried in the choir of the church of Santa Maria delle Grazie in Milan. The duke commissioned a funeral monument for himself and his wife to Cristoforo Solari, but following his death in captivity in France, he was transferred, empty, to the Certosa di Pavia where he still stands today. a costume that she had already assumed during her childhood in Naples by the will of her ancestor Ferrante, who made her approach and dress in the Castilian manner. Francesco Muralto presents she as "at a young age, beautiful and of raven colours". We know that she was of short stature and therefore used to wear tiles to reduce the difference in height with her husband, over one meter and eighty centimetres tall. In the International Footwear Museum of Vigevano, there is also a pianella dating back to the late fifteenth century attributed to the Duchess which, considering the size, must have had 34–35 feet.

Тұлға

Жас болғандықтан, Беатрис көңілді, шаттандыратын, ойыншыл, беймаза сипатқа ие болды, бірақ ағаларының барлығы сияқты, ол да тез ойланбайтын, қатыгез, импульсивті және ашуға оңай берілетін еді. Мұның дәлелі – Миландық кезеңдегі көптеген оқиғалар, соның ішінде 1491 жылғы сәуір айында болған танымал жағдай. Ол әйелдерінің бірімен бірге қарапайым халық ретінде киініп базарға барғанда, кенеттен жаңбыр жауып, қайтып келе жатып, киімдерімен бастарынан жаңбырды қорғағандықтары үшін оларды қорлаған қарапайым адамдармен дауласып қалды, мұндай киім кию Милан қаласында әдетке кірмеген еді. Тағы бір жағдайда, Людовиконың Галлерани үшін тіккендей дәл сол көйлекті кигізуді қалағанын білген ол, Сесилияға оны кимеуді талап етіп, наразылық білдірді. Ол әкесінің ең сүйікті қызы болмаса да, мінезімен әкесіне ең көп ұқсайтын, мақтаншыл және жалтақ қыз еді. Буффон Фриттела оның өліміне ешкім қайғырмауы керек деп есептеді, өйткені ол мақтаншыл және «мысық сезімдеріне» ие болған. Бұл Бернардино Замботтидің пікіріне қайшы келеді, ол оны «жағымды мінезді, ізгі және барлық елдерге жақсы көрілетін, қызметшілеріне өте жомарт адам» деп сипаттады. Замандастарының бірі оны «Италиядағы ең мейірімді әйел» деп атады. Оның адал және сүйіспеншілікпен қарым-қатынас жасайтын хатшысы оның тапқырлығын, мейірімділігін, әдемілігін және жомарттығын мадақтап, оның джентльмендер, музыканттар және ақындардан тұратын сарайының құрметін жоғарылатты. Ол сән-салтанатқа құмар болғандықтан, Павия қаласындағы бөлмесіндегі гардеробында 84 көйлек және одан да көп қымбатты заттар сақталған. Асқақ және амбициялы, қадірлі, әдемі келбетті, бірақ еркек сипатты болған ол, қатал және билеуші аурамен ерекшеленді. Ол ханшайыпша киінген, оның үлкен көздері құлықты білдірген, күлкісі ерінді қысып жібермейтін, бірақ оған бір түрлі жомарт қараушылық сезімі ұялаған. Міне, осындай әйел болды, ол күйеуінің өзіне де ықпал етуді білді, сондай-ақ басқаларды алдаудың жолын да білді. Лодовико-иль-Морода батылдық жетіспеді, ал Беатрис оған осы жағынан әрқашан көмектесетін.

Thanks to her young age, Beatrice was of a happy, cheerful, carefree, playful character, but, not unlike all her brothers, she was also unreflective, violent, impulsive and easily let herself be carried away by anger. Proof of this are many episodes of the Milanese period, including a famous one that happened in April 1491 when, going with some of her ladies to the market disguised as a commoner, she was surprised by a downpour, and while returning to the castle she squabbled on the street with certain commoners who had insulted her because of the clothes with which she and the ladies had sheltered their heads from the rain, not being customary in Milan to dress in that way. On another occasion, realizing that Ludovico wanted to make her wear a dress that he had sewed the same for Gallerani, she made a scene and demanded that Cecilia not wear it. Proud and obstinate, despite being the least loved daughter, she was the one who most resembled her father by nature. The buffoon Frittella judged that no one should mourn her death, as she was proud and of "feline instincts". This contrasts with the judgment of Bernardino Zambotti, who says she was "a pleasant person, virtuous and much loved by all peoples, most liberal towards her servants". "The kindest lady in Italy", a contemporary calls her. it, her faithful and affectionate secretary, praised her ingenuity, affability, grace, and liberality, and exalted her court of gentlemen, musicians and poets. She was certainly a lover of luxury so much so that the only wardrobe in her rooms at the castle of Pavia contained 84 dresses as well as countless other valuables. Haughty and ambitious, of a dignified person, of beautiful features, yes, but male, she was distinguished by a grave and imperious air. She dressed princely; her gaze breathed her command; her smile did not set her lip; but a kind of joviality of condescension appeared in it. Such was this woman, who knew not a little empire of her to exercise over her husband himself; who both knew how to deceive others. Lodovico il Moro lacked daring; and it was Beatrice who always came to her aid in this part.|Giovanni Campiglio, Lodovico il Moro.

Шалқы

Қалай болғанда да, Милан соты әзіл-қалжымдарды жақсы көретін, ал Беатрис, әсіресе, арагондық туыстарынан қатыгездікті мұра еткендіктен, ауыр әзілдерді ұнатты. Людовико бір таңертең Беатрис пен оның құрбысы Изабелла аттан түсіріп, қызықтапты. Тағы да төбелес ойнағаннан кейін, Беатрис туған інісін жерге құлатты. Ең қорқынышты әзілдердің бәрі, алайда, жетпіс жастағы Есте елшісіне қарсы болды. Ол бірнеше рет үйіне "көптеген түлкілер, қасқырлар мен жабайы мысықтар" кіргенін көрді, оларды Людовико Виджеванодан сатып алған еді. Беатрис осы аңдардың елшіге қаншалықты "зор ашу мен наразылық" келтіретінін білген соң, официанттар мен қызметкерлердің ең қиын тәсілдерін қолданып, оларды үйге лақтырып жіберді. left|thumb|upright=0.8|Пала Сфорцеска, шамамен 1494 жыл, автор белгісіз: сол жақта Людовико ұлы Чезаремен, оң жақта Беатрис ұлы Эрколь Массимилианомен. Елші де өте ашкөз болғандықтан, Беатрис тіпті бір рет оның киімдерін ұрлап алды, бірақ жақсы ниетпен: Людовико оны қолдарынан ұстап тұрғанда, ол қапшығынан екі алтын дукат, жібек шляпа және жаңа oltremontano матадан жасалған плащты алып, Троттидің немересіне берді, оған мұқтаж болған. Елші герцогиняның әкесіне үнемі шағымданып: "Бұл менің табысым, себебі мен зиян мен қорлауға ұшырадым, сонымен қатар оларды жазуға уақыт жұмсауым керек!" Дегенмен, Беатристің де шектері болды және ол әкесі Феррантетің цинизміне жете алмады. Шындығында, Арагонның Изабелла күйеуі Жан Галеаццодан жесір қалғанда, ол өзінің туған апасы жүкті болғанымен, Павия қамалының қараңғы бөлмелерінде тұрғанын, тіпті кішкентай балаларын да қара киім кигізіп, онымен бірге қайғыға батырғанын білгенде, Беатрис үлкен қайыршылықпен қарады және оның Миланға келіп, балалардың жағдайын жақсартуын талап етті.

In any case, the court of Milan was a court that loved pranks and Beatrice in particular, having evidently inherited cruelty from her Aragonese relatives, liked heavy ones, if Ludovico writes that one morning she had fun with her cousin Isabella to throw her ladies off her horse. Once again they played the fight and Beatrice threw her cousin to the ground. The most terrible jokes, however, were all against the serious Este ambassador it, at the time seventy years old, who found himself several times the house invaded by "large quantities of foxes, wolves and wild cats", that Ludovico bought from certain villani vigevanesi and that Beatrice, having realized how much similar beasts were in "great hatred and annoyance" to the ambassador, made him throw into the house as much as she could by means of waiters and staffers who resorted to the most unthinkable expedients. left|thumb|upright=0.8|Pala Sforzesca, c. 1494, by an unknown author: on the left, Ludovico with his son Cesare; on the right, Beatrice with her son Ercole Massimiliano. Since the ambassador was also quite stingy, Beatrice even went so far as once to rob him of what he was wearing, however for a good cause: while in fact, Ludovico held him still by the arms, she took away two golden ducats from the scarsella, the silk hat and the new oltremontano cloth cloak, then gave the two ducats to Trotti's niece, who evidently had to find it in need. The ambassador continually complained to the duchess's father, saying: "and these are my earnings, since I have the damage and insults, as well as I should waste time writing them!" Nevertheless, Beatrice had limits and never reached the cynicism of her grandfather Ferrante. In fact, when Isabella of Aragon was widowed by her husband Gian Galeazzo, who became aware of the fact that her cousin, although pregnant, remained for the whole time locked up in the dark rooms of the castle of Pavia, forcing even her young children to dress the mourning and to suffer with her, Beatrice had great compassion and insisted that she come to Milan and improve the conditions of the children.

Бауырластық байланыстар

Ол ағаларымен әрдайым жақсы қарым-қатынаста болды, әсіресе ол Неапольде бірге өскен Феррантеге және бірнеше рет Миланда оған келіп кеткен Альфонсоға деген сүйіспеншілігін көрсетті. Апкесі Изабелламен қарым-қатынас одан да күрделі болды, себебі екеуі бір-біріне шын жүректен сүйіспеншілік білдірсе де, қызғаныш салдарынан бір кезге алыстап кетті. Изабелла Беатричеге үйленген күнінен бастап аралас сезімдермен қарады, оның бақытты некесіне, зор байлығына және, ең бастысы, бір-бірінен көп айырмашылықпен туған екі дені сау ұлына қызғанышпен қарады, ал ол күйеуі Франческоға мұрагер бергісі келіп, жылдар бойы нәтижесіз тырысты. Алайда, уақыт өте келе қызғаныш басылып, әпкесінің ерте қайтысымен толығымен жойылды, бұл оқиғаға Изабелла терең және шынайы қайғырды. Бенвенуто Тиси да Гарофало, 1503–1506 жылдар. Екі апке де өте әртүрлі болды, бірақ бірдей амбицияларды бөлісті. Шын мәнінде, Изабелла қыздарының қыз болуына реніштеніп, кінәні күйеуі Франческоға таңды (ал ол керісінше, қыздарымен мақтанды), ал Беатриче, жас болса да, үлгілі әйел және ана болды, балаларын қатты жақсы көріп, оларға көп көңіл бөлді. Оның анасы Элеонораға жіберген нежней хаттарында кішкентай Эрколаның жақсы денсаулығы мен өсуі туралы жазған көптеген қамқорлықтарының куәсіміз.

Қазіргі авторлар

ХІХ ғасырда да авторлардың еңбектерінде оның сирек кездесетін есімдері айтылады: Людовико Антонио Муратори оны "сұлулығымен және жоғары зиялылығымен өмірге лайық ханшайым" деп сипаттайды; Луцио мен Рениер оны "әйелінің барлық ерліктері мен қуаныштарының жаны" деп атады; Франческо Антонио Бианчини оны "жоғары сезімтал және еркектей рухты әйел" дейді, Антон Доменико Росси "еркектен де артық жанды" әйел деп бағалайды; Гофредо Касалис "жанды мінезді және сирек кездесетін саналы әйел" дейді, Самуэле Романин "үлкен талант пен көрегендікке ие ханшайым, және жас болса да, мемлекеттік істерге жақсы білуші" деп жазады, ал басқа жерде: "Мемлекеттік істерге әйелдерден де көп берілген ол күйеуіне қарсы тұра алмады, оның кеңесшісі және жігерлендірушісі болды, ал кейіннен Новара шайқасында оның құлаған рухын көтеріп, қайта жаңғыртты". Жан де Прешак оның "Людовиконың еркіне үлкен ықпал еткенін: ол оның жалғыз сенімді серігі және ойларының бағытшысы болды. Оның ерте өлімі [ ] Людовиконың күндерін ащылықпен толтырды; оған тек апаттар мен қиратулар ғана тиді" деп қосады. Рафаэле Альтавилла Людовиконың "әйелінің ойлы және мықты кеңестерінен күш алғанын" ал, Пьер Амброджио Курти "біздің герцогқа ең тиімді кеңес, оның істерінің жаны, өз еркімен оған үстемдік еткен және оған ашық әуес көрсеткен, сол сәттен бастап оған сәттілік келмеді" деп жазды. Антонио Локателли көптеген мақтаулармен келіспей, оның "әйел ретінде тек зұлымдыққа бейім" болғанын айтады.

Сүйіспеншілік

Лудовико, екінші жағынан, әйеліне шын жүректен ғашық болды, бірақ ол сол кездегі көптеген иелер сияқты, үйлену тойынан кейін де сүйіктілері болды. Бір хатында ол оны былай деп жазады: "Ол маған күн сәулесінен де қымбат". Жұптың үйлесімділігін оның әйеліне үнемі ласка мен сүйіспеншілік көрсеткенін көрген сарай қызметкерлері растайды: "С. р. Людовико Бари герцогинясынан көздерін ала қоймайды" деп жазды Табалдо Тебалди 1492 жылдың тамызында; ал үйленуден аз уақыт өткен соң Галеаццо Висконти: "Олардың арасында осындай махаббат бар, менің ойымша, екі адам бір-бірін одан артық жақсы көре алмайды" деп мәлімдеді. Миландағы Сант-Амброджо шіркеуінің кіреберіс порталында Беатриче бюсті. Екінші жағынан, Малагуцци Валери Людовиконың көрсеткен махаббатына ешқандай күмән тудырмауға болатындығы рас болса да, оның әйелі оған қаншалықты жауап бергенінің көлемі мен нағыз табиғаты әлі де белгісіз болып қалады. Әрине, тіпті егер Беатриче бастапқыда тартыншақтылық танытса да, күйеуі оны қысқа мерзімде жомарттығымен, мейірімділігімен және кеңдігімен баурап алды, бірақ ең бастысы, алғашқы күндері оған күнде әкелген мол сыйлықтарымен, сондықтан үйлену тойынан кейін бірнеше ай өткен соң Беатриче әкесіне бірнеше хат жазды, барлығы оған "мені осы көрнекті мырзамен бірге орналастырғаны үшін" ризашылық білдірді, ол "мені құрметке немесе ләззатқа жеткізетін нәрсеге мұңайтуды қаладырмайды" және былай қосты: "Мен сіздің құрметіңізге толыққанды борыштымын, өйткені сіз менің барлық жақсылығымның себебісіз". Осы кезеңдегі хат-хабарлардан сол кездегі өте жас Беатрис күйеуінің байлығы мен мәртебесіне тәнті болғандығы көрінеді, ол сол кезде түбіртектегі ең қуатты адамдардың бірі болды, айтарлықтай сүйкімділікке ие болды және соңғы жылдардағы кемшіліктері мен қайшылықтарын әлі көрсетпеген еді. Нағыз сезімдеріне қарамастан, екеуі де өлімнен де артық махаббатпен біріккен жақын жұптың бейнесін құра алды, бұл олардың барлық замандастарын таң қалдырды.

Ludovico, on the other hand, was sincerely in love with his wife, although he continued to have lovers even after the wedding, like most of the lords of the time. In a letter he writes of her: "she is more dear to me than the light of the sun". The harmony of the couple is confirmed by the courtiers, who saw him constantly turn caresses and kisses to his wife: "S. r Ludovico hardly ever takes his eyes off the Duchess of Bari" wrote tebaldo Tebaldi in August 1492; and already a short time after the wedding Galeazzo Visconti declared: "there is such a love between them that I don't think two people can love each other more". thumb|upright=0.8|Bust of Beatrice in the entrance portal of the Rectory of Sant'Ambrogio in Milan. On the other hand, Malaguzzi Valeri notes that if it is true that the love shown by Ludovico should not be nourished by any doubt, however, the extent and the real nature of the feeling with which his wife reciprocated him remains uncertain. Undoubtedly, even if at the beginning Beatrice showed herself reluctant, her husband still managed in a short time to conquer her with his generosity, affability and liberality, but above all with the very rich gifts that in the early days he brought her almost every day, so much so that already a few months after the wedding Beatrice wrote a series of letters to her father, all to thank him that he had deigned to "place me with this illustrious Lord my consort" who "who does not leave me in desire for anything that can bring me honor or pleasure", and still adds: "I am completely obliged to your lordship, because she is the cause of all the good I have". What transpires from the correspondence of that period is therefore a very young Beatrice dazzled by the wealth and importance of her husband, who was then one of the most powerful men on the peninsula, endowed with considerable charm and who did not yet show the weaknesses and contradictions of recent years. Beyond the real feelings, the two were able to build the image of a close knit couple united by a love that goes far beyond death, an aspect that struck all contemporaries.

Адалдық

Людовиконың туыстарынан және әпкесі Изабелладан өзгеше, ол кейінірек өзімен құпия қарым-қатынаста болғанын мойындады, Беатрис ешқашан зина жасады деген ең аз күдікке де себеп болған жоқ. Ол әрқашан толық адалдығымен көзге түсті, тіпті киім киюде және ер адамдармен қарым-қатынаста еркіндікке ие болса да: француздық және императорлық сарайлардағы рыцарлық мақұлдаулар ерекше көзге түседі, онда жыныстық қатынас арнайы куртизандарға жүктелген. Людовико оған толық сенгендіктен, оған зор еркіндік берді, ал оның қызғанышы тек Бово баронына қатысты. Бірақ Люкреция Кривеллидің сүйіктілер қатарына қосылуымен бұл тепе-теңдік бұзылды, себебі Беатрис Людовиконың оған бұл жолы шын сүйіскенін және бұрынғысымен салыстырғанда барлық қамқорлығы мен назарын жаңа сүйіктісіне бөлгенін түсінді. Мюралто Беатрис "Лудовико Лукреция Кривеллиді әйелі ретінде қабылдағанына қарамастан, оған ең жоғары құрметпен қарады; сондықтан, бұл жағдай әйелінің бойын жегенімен, сүйісімен арадағы байланыс үзілген жоқ" деп хабарлайды.

Қамқорлық

Беатриче д’Эсте Ренессанс дәуіріндегі әйелдердің ең жақсы топқа жататын және сол дәуірдің мәдени ықпалына ие болған тұлғалардың бірі еді; оның демеушілігі мен талғампаздығы Миландағы Сфорца сарайының, Павиядағы Сертозаның және Ломбардиядағы көптеген басқа да әйгілі ғимараттардың сұлулығына үлкен үлес қосты. Беатриче көбінесе поэзиямен айналысты және халық тілінде шығарма жазатын өте талантты ақындар тобын жинады, олардың арасында Винченцо Кальмета, Гаспар Висконти, Никколо да Корреджио, Бернардо Беллинчони, Антонио Камелли және Серафино Аквилано болды. Кейбір деректерге сәйкес, бұл оның латын тілін толық меңгермегендігінің белгісі, бірақ оның ұстазы гуманист Батиста Гуарино болған, десе де ол Милан қаласында қарапайым әдебиетті дамытуға ынта білдірді. Sforza және Este үйлерінің гербінің бірігімі, герцог Людовико иль Моро мен оның әйелі Беатриче д’Эстеге арналған ескерткіш, Милан қаласындағы Конка ди Виаренна, 1497 жыл. Музыка отбасылық құмарлық болғандықтан, ол саяхаттарында әрдайым музыканттар мен әншілерді алып жүрді. Ол виола, лютня және клавикордтарда ойнайтын, ал би мен ән өнерін Амброджо да Урбино мен Лоренцо Лавагнолодан үйренді. Ол кем дегенде төрт жүз хаттан тұратын хаттар қалдырды, оларды әдетте өзінің қолымен жазды, сол кездегідей хатшыларды пайдаланбады. Көптеген хаттар жоғалып кеткен немесе жойылған, әсіресе 1496 жылға қатысты, мүмкін саяси мазмұнының жоғары деңгейінен туындаған, бірақ кейбіреулері көркем сипаттамаларымен немесе әзіл-қалжың мен бейшаралық тонмен ерекшеленеді. Ол латын және грек комедиялары мен трагедияларын бағалайтын, бірақ ең бастысы провансальдық рыцарлық поэзияны және сол жылдары Маттео Мария Боярдо жаңғырта білген Каролинг циклын ұнатты. Ол Антонио Грифоның «Құдайлық комедия» туралы түсіндірмесін тыңдағанды өте жақсы көретін, бұл құмарлықты күйеуімен де бөлісті, ол көбінесе оның оқуларын тыңдау үшін тоқтаған. Әдемі, епті, осындай сұлу ханзаданың әйелі, жұмыс немесе рақым сұрағандарға кең қамқорлық көрсетіп, өзінің жан-дүниесі мен қуанышын танытқан гүлдей гүлденген сарайды құрды. Оның жеңісі Изабелланың жеңілісін білдірді. Ол Италиядағы ең сәнді сарайлардың бірінің ханымы ретіндегі беделін пайдаланып, өзін мәдениетті және ерекше талант иелерімен қоршады. Оның сарайына Леонардо да Винчи, Амброджио де Предис, Джованни Антонио Болтраффио, Андреа Солари сияқты суретшілер, Браманте және Амадео сияқты сәулетшілер, Джан Кристофоро Романо, Кристофоро Солари және Карадоссо сияқты мүсіншілер, Балдассаре Кастильоне сияқты гуманистер, Франчино Гаффурио, Лоренцо Гуснаско, Жакопо ди Сан Секондо, Антонио Тестагросса сияқты музыканттар мен аспап шеберлері, сондай-ақ сол заманғы ең танымал әншілер мен бишілер жиналды. Оның қайтысынан кейін, Винченцо Кальмета жазғандай, «барлығы қирады және құлдырайды, бақытты аспаннан қараңғы тозаққа айналды, сондықтан әрбір ізгі адам басқа жолмен жүруге мәжбүр болды». Осылайша, әсіресе Мороның толық құлауынан кейін, миландық ақындардың, суретшілердің және жазушылардың баяу таралуы басталды, олар өз бағын басқа жерде іздеуге мәжбүр болды.

Beatrice d'Este belonged to the best class of Renaissance women, and was one of the cultural influences of the age; to a great extent, her patronage and good taste are responsible for the splendour of the Castello Sforzesco in Milan, the Certosa of Pavia, and many other famous buildings in Lombardy. Beatrice was mainly interested in poetry and gathered around her an excellent circle of poets in the vernacular, which included, among others, Vincenzo Calmeta, Gaspare Visconti, Niccolò da Correggio, Bernardo Bellincioni, Antonio Cammelli and Serafino Aquilano. According to some, this is a sign of the fact that she did not master Latin, although she had as a tutor the humanist Battista Guarino, in any case, she favoured the affirmation of vulgar literature in Milan. thumb|upright=0.8|Union of the Sforza and Este coat of arms, tombstone in memory of Duke Ludovico il Moro and his wife Beatrice d'Este, Conca di Viarenna in Milan,1497. Music was a family passion, and therefore in her travels, she was always accompanied by musicians and singers. She was a player of viola, lute and clavichord, and learned dance and singing from Ambrogio da Urbino and Lorenzo Lavagnolo. She left an epistolary of at least four hundred surviving letters, which out of habit she almost always wrote by her own hand and not using secretaries, as was customary at the time. Many were lost or destroyed, especially in relation to 1496, perhaps as a result of the high political content, but some appear notable for their exquisite descriptions or burlesque and irreverent tone. She appreciated the Latin and Greek comedies and tragedies, but above all the Provençal chivalric poems and the Carolingian cycle, which in those years Matteo Maria Boiardo kept alive. She especially loved to listen to the commentary on the Divine Comedy held for her by Antonio Grifo, a passion also shared by her husband who often stopped to listen to her readings. Beautiful, shrewd, wife of a prince of such splendour, wide of protection to those who had recourse to her for employment or grace, she drew around a very flowery court of which she showed the soul, the delight. Her triumph marked Isabella's defeat.|Ignazio Cantù, Beatrice o La corte di Lodovico il Moro. She used her position as a lady of one of the most splendid courts in Italy to surround herself with men of culture and exceptional artists. Her court was frequented by painters such as Leonardo da Vinci, Ambrogio de Predis, Giovanni Antonio Boltraffio, Andrea Solari, architects such as Bramante and Amadeo, sculptors such as Gian Cristoforo Romano, Cristoforo Solari and the Caradosso, humanists such as Baldassarre Castiglione, musicians and luthiers such as Franchino Gaffurio, Lorenzo Gusnasco, Jacopo di San Secondo, Antonio Testagrossa, as well as many of the most famous singers and dancers of the time. At her death, as Vincenzo Calmeta wrote, "everything went to ruin and precipice, and from happy heaven to dark hell the court was converted, so that each virtuous was forced to take another path". Thus began the slow diaspora of Milanese poets, artists and writers, forced, especially after the definitive fall of the Moro, to seek their fortune elsewhere.

Портреттер

Бернардино Заганеллидің қызыл киімдегі әйелдің портреті. Мұнда да әшекей мойындық Елші Троттидің сипаттамасына сәйкес келеді, сонымен қатар, корсеттегі Винчи түйіндерінің мотиві Сфорца әулетінің әйеліне сілтеме жасайды. Беатристің бізге жеткен көптеген портреттері бар, олар замандас суреттері де, қайтыс болғаннан кейін салынғандары да. Олардың көпшілігі анық сәйкестендірілген, өйткені олардың қасында есімі жазылған немесе Беатристің ерекше белгілері, мысалы, коазон бар.

Танымал суреттер

Ең танымалдары – Джан Кристофоро Романоның бюсі, Кристофоро Соларидің жерлеу монументі және Сфорца алтарі. Алайда, Малагуцци Валери атап көрсетеді, Солари Беатристің нағыз келбетін дәл бейнелеуге тырыспаған, себебі жерлеу мүсіні ескерткіштің үстіне орнатылып, төменнен және алыстан көрінетін. Сондықтан, Сфорца алтарінің аты-жөні белгісіз, өрескел суретшісі Беатристің сырт келбетін Амброджио де Предистің мұқият түпнұсқа суреттерімен салыстырғанда өзгертіп, бет-пішін қатайтып, оны дерлік тану мүмкін емес қылған: "Ол киімнің әшекейлеріне шексіз қайталаумен көбірек мән берді, сондықтан герцогиня тірі адам емес, тым әсем безендірілген қуыршақ сияқты көрінеді".

Аз танымал

Оның бала кезінде Козме Тура салған портреті өткен ғасырда жоғалып кетті. Леонардодан ол «ұлылықпен» бейнеленген, Вазари жазғандай, Донато Монторфаноның Санта-Мария-делле-Грацие монастырының асханасындағы Крестке айдалу фрескасында, бірақ суретшінің құрғақ техникасы осылай нашарлап, бүгін көруге қиын жағдайға жетті. Ол Милан герцогиняларының қатарында Павия Сертозасының Порталь дель Лавабосында және Сфорца сарайындағы барельефте бейнеленген.

Өлімнен кейінгі портреттер

Людовико қайтыс болғаннан кейін бірден бір жағында өзінің, екінші жағында әйелінің бейнесі бар монета соқтырды. Бұл осындай монеталардың алғашқы мысалдарының бірі, әйеліне деген зор махаббат пен құрметін көрсетеді. XVI ғасырдың басында Бернардино Луини оны Сфорца отбасының басқа мүшелерімен бірге Милан қаласындағы Ателлани сарайының бір лунетасында бейнеледі, қазір бұл суреттер Кастелло Сфорческо мұражайларында сақтаулы. Сол ғимараттың фасадына XVIII ғасырда Помпео Маркези осы монетаның медальонын ойып салды. Беатриче мен Изабелла есімді екі қарындасының жүздері, Феррарадағы Костабили сарайының Сала-дель-Тесоро залының төбесіндегі Бенвенуто Тизи да Гарофалоның фрескасына сүйісіп, қызығушылықпен қарап тұрған екі көрерменнің бейнесінде танылды. 1503–1506 жылдарға дейін жасалғандықтан, бұл Эсте әулетінің қайтыс болған жұбайларға арналған құрметтің белгісі болып табылады.

Миниатюралар

Ең танымал миниатюра, Джованни Пьетро Бирагоның туындысы, 1494 жылғы 28 қаңтардағы сыйлық дипломында сақталған, қазір Лондондағы Британ кітапханасында, онда оның күйеуі оған көптеген жерлерді иелену құқығын берген. Беатристің сырт келбеті мен Антонио Грифтің «Канзониере Марчано» еңбегіндегі Лаураның «сәл қайратты» келбетінің арасында белгілі бір ұқсастық болды. Людовико мен Беатрис, сөзсіз, Гриффо жарықтандырған «Canzoniere queriniano» кітабының 119-бетіндегідей, басқаларына үлгі ретінде қызмет ететін жұп еді. Ол, мүмкін, тағы да Гриффоның қолымен, Римдегі Данте үйінде сақталатын «Құдай комедиясының» инкунабулының 182 v-бетіндегі хаттың әшекейіне де түскен болуы мүмкін. Оның тағы бір миниатюрасын Милан соборының Капитул кітапханасындағы Аркимбольди миссалында, оның күйеуінің герцогтік дәрежеге иелену салтанатында табуға болады. Соңғы кезде ол өзінің сарайымен бірге Джамбаттиста Жигола (1816-1820), Джузеппе Дьотти (1823), Франческо Гонин (1845), Франческо Подести (1846), Керубино Корниенти (1840 және 1858), Элеонора Фортескью Брикдейл (1920) сияқты суретшілердің туындыларында бейнеленген, ал жекелеген портреті Доменико Мингионенің «Беатрис д’Эсте портретінде» (2021) Леонардо да Винчидің көмірмен салған суретіне сәйкес келіп жасалған.

Қазіргі заманғы ақындар

Беатрисқа арналған "Оның жеңістері" (1497) поэмасы, Петрарка мен Дантеден шабыттанған үшінші ұйқасты өлең, онда ақын герцогиняның "жақын серігінің" оқшалаулы өліміне күйінеді, өлімді онымен бірге келуге шақырады, қатал Тағдыр мен адам жағдайының қайғысына қарсы айқайлайды, содан кейін Беатрис өзінен көрініп, оны жұбатып, "өткен қатесінен" шығарады, шындығында барлық нәрсе құдайлық әділетке сәйкес болатынын көрсетеді. Гаспар Висконти оған арнап әндер жинағын жазды; ондағы өлеңдердің бірі "Герцогиняның өлімі және осы елдің қауіпті жағдайы үшін" деген тақырыппен басталады, бұл Мороның әйелінің жоғалтуынан туған елдің келесі құлауын сезінуді көрсетеді: "Менің отаным қатты қорқытады, | себебі оның ішінде барлығы тұр, сондықтан әрбір құрылыс | негізі болмаса қирап кетеді". Серафино Аквилано оның өліміне арнап төрт сонет жазды, сондай-ақ Никколо да Корреджио және Корнелио Балбо сияқты басқа ақындар да жазды. Микеле Марулло "Беатрис Эстенсисқа арналған Ескерткіш" атты шығарма жазды.

Қайғылы оқиғалар

Мавр атымен танымал Людовико Сфорцаның өлімі, Пьетро Феррари трагедиясы (1791). Мавр атымен танымал Лодовико Сфорца, Джованни Баттиста Николини трагедиясы (1833).

Комикстер

Людовико-иль-Моро – Миланоның сеньоры, 2010 жылғы комикс.

Кино

1971 жылы RAI телеарнасында көрсетілген "Леонардо да Винчи өмірі" атты мини-сериалында Беатриша рөлін Оттавия Пикколо сомдады. 2004 жылы Диего Ронсисвалленің "Le grandi dame di casa d'Este" фильмінде оны Люция Бендия бейнеледі. 2021 жылғы "Леонардо" сериалында оның рөлін Мириам Далмацио ойнады.

Музыка

Француз композиторы Рейнальдо Хан 1905 жылғы "Le Bal de Béatrice d'Este" аспаптар тобына (желді аспаптар, фортепиано, екі арфа және соққылы аспаптар) арналған сюитасында оның сарайын бейнелейді.

Ас үй

Вигеваноның дәстүрлі десерті – Dolceriso del Moro-ның тууы дәстүр бойынша Беатрисқа ескериледі, ол оны 1491 жылдың көктемінде көрнекті жұбайына сыйлық ретінде ойлап тапқан деседі. Бұл – қысқа қамырдан жасалған қаптамаға салынған, рикотта және күріштен жасалған тәтті, құрғатылған жемістермен, кедровый жаңғақтармен, бадаммен және раушан суымен байытылған. Соңғы ингредиент, айтуынша, жұбайлар арасындағы үйлесімділікке, келісімге және адалдыққа көмектескен.

Аңыздар

Сфорцаның Вигевано қалашығында, нақтырақ айтқанда еркектер қанатында, ыстық жазғы түндері Беатрис пен оның қызметші әйелдерінің рухтары бұрын герцогиняға тиесілі болған пәтерлерді және Людовико әйелі үшін арнайы салған "loggia delle dame" деп аталатын галереяны тірілтіп тұрады деп айтылады.