Философ Филип Стюарт Китчер: Өмірбаяны мен ғылыми еңбектері

Кіріспе

Британдық философ (1947 жылы туған)

Филип Стюарт Китчер (20 ақпан 1947 жылы туған) – британдық философ, Колумбия университетінің зейнеткер профессор, Джон Дьюи атындағы философия кафедрасының профессоры. Ол ғылым философиясы, биология философиясы, математика философиясы, әдебиет философиясы және соңғы кезде прагматизм салаларында маманданған.

Өмір және мансап

Лондонда туған Китчер өзінің жас кезін Ұлыбританияның оңтүстік жағалауындағы Истборн қаласында өткізді, онда бұрынғы буынның тағы бір көрнекті философы (А. Дж. Айер) да оқыған. Китчер өзі Батыс Сассекс округындағы Хоршемдегі Христос ауруханасында білім алды. 1969 жылы Кембридж университетінің Крайст колледжінде математика, тарих және ғылым философиясы бойынша бакалавр, ал 1974 жылы Принстон университетінде ғылым тарихы мен философиясы бойынша докторлық диссертациясын қорғады, онда Карл Хемпель және Томас Кунмен тығыз байланыста жұмыс істеді. Китчер қазір Колумбия университетінің Джон Дьюи атындағы философия профессоры зейнеткер. Колумбия университетінің қазіргі заманғы өркениет бағдарламасының (бакалавриаттың негізгі оқу жоспарының бір бөлігі) төрағасы ретінде ол сонымен қатар Джеймс Р. Баркердің қазіргі заманғы өркениет профессоры лауазымын иеленді. Колумбияға көшуден бұрын Китчер Вермонт университетінде, Миннесота университетінде және Сан-Диегодағы Калифорния университетінде жұмыс істеді, онда ол философия бойынша президенттік профессор болып тағайындалды. Китчер – Америка философиялық қауымдастығының бұрынғы президенті. 2002 жылы Китчер Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды және 2006 жылы ғылым философиясындағы ұзақ мерзімді еңбектері үшін Америка философиялық қауымдастығының тұңғыш Прометей сыйлығымен марапатталды. 2018 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Китчер 1994 жылдан 1999 жылға дейін «Ғылым философиясы» журналының бас редакторы болды, сонымен қатар 1995 жылдан 1997 жылға дейін Адам геном жобасының этикалық, құқықтық және әлеуметтік салдары жөніндегі NIH/DOE жұмыс тобының құрамына кірді. Ол көптеген ғылым философтарын тәрбиеледі, олардың ішінде Питер Годфри Смит (Сидней университеті), Кайл Стэнфорд (Калифорния университеті, Ирвин) және Майкл Р. Дитрих (Питтсбург университеті) бар. Сондай-ақ, ол C. Кеннет Уотерс (Кальгари университеті) және Майкл Вайсбергті (Пенсильвания университеті) студенттік кезеңде оқытқан. Ол Патрисия Китчерге үйленген. Ол Кантты зерттеуші және ақыл-ой философиясының маманы, Колумбия университетіндегі гуманитарлық ғылымдар профессоры Марк Ван Дорен. Олардың ұлы Чарльз Китчер Федералды сайлау комиссиясының бас кеңесшісі қызметін атқарады.

Born in London, Kitcher spent his early life in Eastbourne, East Sussex, on the south coast of the United Kingdom, where another distinguished philosopher of an earlier generation (A. J. Ayer) was also at school. Kitcher himself went to school at Christ's Hospital, Horsham, West Sussex. He earned his BA in mathematics/history and philosophy of science from Christ's College, Cambridge, in 1969, and his PhD in history and philosophy of science from Princeton University in 1974, where he worked closely with Carl Hempel and Thomas Kuhn. Kitcher is currently John Dewey Professor of Philosophy Emeritus at Columbia University. As chair of Columbia's Contemporary Civilization program (part of its undergraduate Core Curriculum), he also held the James R. Barker Professorship of Contemporary Civilization. Before moving to Columbia, Kitcher held tenure track positions at the University of Vermont, the University of Minnesota, and University of California, San Diego, where he held the position of Presidential Professor of Philosophy. Kitcher is past president of the American Philosophical Association. In 2002, Kitcher was named a fellow of the American Academy of Arts and Sciences, and he was awarded the inaugural Prometheus Prize from the American Philosophical Association in 2006 in honour of extended achievement in the philosophy of science. He was elected to the American Philosophical Society in 2018. Kitcher was Editor in Chief of the journal Philosophy of Science from 1994 to 1999, was also a member of the NIH/DOE Working Group on the Ethical, Legal, and Social Implications of the Human Genome Project from 1995 to 1997. He has trained a number of philosophers of science, including Peter Godfrey Smith (University of Sydney), Kyle Stanford (University of California, Irvine), and Michael R. Dietrich (University of Pittsburgh). He also taught C. Kenneth Waters (University of Calgary) and Michael Weisberg (University of Pennsylvania) as undergraduates. He is married to Patricia Kitcher. She is a Kant scholar and philosopher of mind who has been the Mark Van Doren Professor of Humanities at Columbia. Their son, Charles Kitcher, is the associate general counsel for the Federal Election Commission.

Философиялық еңбектері

Философияда Китчер биология, ғылым және математика философиясындағы еңбектерімен, ал академиялық ортадан тыс жұмыстарымен – жаратылыстану және әлеуметтік биологияны зерттеуімен әйгілі. Оның еңбектері биология және математика философиясында туындаған сұрақтарды білімтану, метафизика және этиканың негізгі философиялық мәселелерімен байланыстыруға бағытталған. Ол сонымен қатар Джон Стюарт Милл, Кант және философия тарихындағы басқа да тұлғалар туралы мақалалар жариялаған. 2012 жылы жарық көрген кітабында Джон Дьюиге деген қызығушылығының артуын және философиялық мәселелерге прагматикалық көзқарас тақырыбын қамтыды. Ол прагматизмді дәстүрлі философиялық мәселелерді біріктіретін және жаңаша қарастыратын тәсіл деп санайды. Ол бір жыл бұрын этикаға натуралистік көзқарасқа арналған «Этикалық жоба» (Гарвард университетінің баспасы, 2011) атты кітап жариялаған. Ол сондай-ақ климаттың өзгеру философиясы саласында жұмыс істеген.

Кун және креационизм

Китчер "Ғылымды теріс пайдалану: креационизмге қарсы іс" кітабының авторы. Ол креационистердің Кунды қалай қате түсіндіргені туралы пікір білдірді: Томас Кунның "Ғылыми революциялардың құрылымы" кітабы, ғылым философиясының соңғы жылдарындағы кез келген кітаптан гөрі, көп оқылған және көп қате түсіндірілген болуы мүмкін. Оның көзқарастарының кеңінен таралуы Кунның ұстанымының танымал карикатурасын тудырды. Осы танымал карикатура бойынша, белгілі бір саланың ғалымдары бір клубқа мүше болады. Барлық клуб мүшелері негізгі доктриналық мәселелерде келісуге міндетті. Шындығында, клубқа қабылдану құны – бірнеше жылдық аспирантура білімі, оның барысында басты догмалар сіңіріледі. Сырттан келген пікірлер назарға алынбайды. Бірақ, бұл ғалымдардың тәжірибесіне және Кунның осы тәжірибені талдауына қатысты үмітсіз карикатура екенін атап өткім келеді. Дегенмен, бұл карикатура адал бейне ретінде қабылданып, креационистердің өз көзқарастарына қарапайымдықпен қатыстырылмайтыны туралы талаптарын қолдайды.