Кіріспе

Неміс әскери жартылай тізбекті мотоциклі. Sd. Kfz.2 (Sonderkraftfahrzeug 2) – бір алдыңғы дөңгелегі бар жартылай тізбекті мотоцикл, көбінесе Kleines Kettenkraftrad HK 101 деп белгілі, немесе қысқасы Kettenkrad (көпше түрі – Kettenkräder). Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия әскері қолданған.

Дизайн

Кеттенкрад әуедегі әскерлерге арналған жеңіл трактор ретінде пайда болды. Көлік парашют арқылы емес, Junkers Ju 52 ұшағымен жеткізілуі үшін жобаланған. Кеттенкрадтың артықшылығы – ол Ju 52 ұшағының жүк бөліміне сыятын жалғыз қарулы трактор болды. Сонымен қатар, ол екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс әскери жартылай тізбекті көліктерінің көпшілігінде қолданылған күрделі Schachtellaufwerk тізбекті дөңгелектері бар, ең жеңіл сериялық өндірілген неміс әскери машинасы еді. Кеттенкрадты басқару рульді бұру арқылы жүзеге асырылды: белгілі бір шекке дейін тек алдыңғы дөңгелек көлікті басқаратын. Рульді одан әрі бұрғанда рельстік тежегіштер іске қосылып, бұрылыстарды өткірлеуге көмектесетін. Көлікті алдыңғы дөңгелексіз де жүргізуге болады, және бұл жылдамдықты төмен ұстау қажет болған қиын жол жағдайларында ұсынылатын. Sd.Kfz.2 Некарсульм қаласындағы NSU Motorenwerke компаниясымен жобаланып, құрастырылды. 1939 жылдың маусымында патенттелген ол 1941 жылы Кеңес Одағына басып кірген кезде алғаш рет қолданылды. Соғыстың соңында, Стоуер компаниясы (Шчецин қаласы) лицензия бойынша Кеттенкрадтарды өндірді, бұл жалпы өндірістің шамамен 10% құрады. Кеттенкрадқа жүк көлемін арттыру үшін арнайы тіркеме – Sonderanhänger 1 (Sd.Anh.1) қоса берілді. Тіркеме жүкті тасымалдады. Тізбекті көлік болғандықтан, Кеттенкрад құмда 24 градусқа дейін, ал қатты жерде тіпті одан да биікке көтеріле алатын.

Қызмет

Кеттенкрадерлердің көпшілігі Шығыс майданында қызмет етті, онда олар байланыс кабельдерін төсеуге, ауыр жүктерді тартуға және терең орыс батпақтары арқылы сарбаздарды тасымалдауға қолданылды. Соғыстың кейінгі кезеңдерінде Кеттенкрадерлер ұшақтарды, әсіресе Messerschmitt Me 262 реактивтік истребителін, ал кейде Arado Ar 234 реактивтік барлау-бомбалаушы ұшағын ұшу-қону жолағында сүйреуге пайдаланылды. Ұшқыш отынын үнемдеу мақсатында, неміс реактивтік ұшақтары өз күштерімен жүрудің орнына ұшу-қону жолағына сүйретілді. Бұл көлік Солтүстік Африка және Батыс майданында да қолданылды.

Нұсқалар

Кеттенкрадтың екі ғана маңызды түрі құрастырылды. Митлерер Ладунгстрегер Шпрингер (Sd. Kfz. 304) – қашықтан басқарылатын жарыққыш машина болды. Сонымен қатар, бес орындық Кеттенкрадтың үлкейтілген нұсқасы әзірленді, бірақ тек прототиптер ғана салынды. Кеттенкрадтың өндірісі 1944 жылы тоқтатылды, сол кезде 8 345 данасы жасалған еді. Соғыстан кейін өндіріс NSU-да жаңартылды. Шамамен 550 Кеттенкрад ауыл шаруашылығына пайдалану үшін салынды, өндіріс 1948 немесе 1949 жылы аяқталды (көздер әртүрлі).