Кіріспе

Армстронг әуе және ғарыш мұражайы – Айға аяқ басқан алғашқы адам Нил Армстронгтың туған қаласы Огайо штатының Вапаконета қаласында орналасқан мұражай. 1972 жылы ашылған бұл мұражай Огайоның авиация және ғарышқа қатысты тарихына жасаған үлесін көрсетеді. Мұражайда Армстронгтың алғашқы ғарышқа қосылуды (space docking) жүзеге асыру үшін басқарған Gemini 8 ғарыш кемесі, Армстронгқа тиесілі екі ғарыш костюмі, Apollo бағдарламасының бірнеше миссияларынан әкелінген заттар, Apollo 11 миссиясы барысында әкелінген Ай тасы және F5D Skylancer ұшағы қойылған. Мұражайда ғарыш жарысының бастапқы кезеңдерінен ғарыш шаттлы дәуірінің аяқталуына дейінгі ғарышқа қатысты тарихты қамтитын бірнеше негізгі галереялар бар. Мұражайдағы Astro театрында мультимедиялық көрсетілімдер мен деректі фильмдер күмбездің ішкі бетіне проекцияланады. Армстронг мұражайы Огайо тарихы қорына (Ohio History Connection) қарасты мұражайлар мен мәдени орындар желісінің мүшесі болып табылады. Ұлттық авиациялық мұра аймағы (NAHA) Армстронг әуе және ғарыш мұражайын өзінің серіктес ұйымдарының бірі деп санайды, себебі ол аэроғарыш тарихымен байланысты маңызды материалдарды сақтап қалады. Музей атақты Apollo 11 астронавтының есімін алып жүргенімен, Армстронгтың мұражаймен тікелей байланысы болмаған және ол бұл ұйымнан ешқандай пайда көрмеген.

Нил Армстронгтың алғашқы жылдары

Нил Алден Армстронг 1930 жылғы 5 тамызда ата-анасы Стивен мен Виола Армстронгтың отбасында, Вашингтон қалашығындағы, Оглайз округіндегі, Вапаконета қаласының жанындағы әже-шешесінің шаруашылығында дүниеге келді. Нил Армстронгтың үш баласының үлкені болды. Стивен Армстронг аудитор қызметін атқарды және Огайо штатының түрлі округтеріндегі есептік кітаптарды тексерумен айналысты. Нилдің балалық шағында отбасы он үш реттен астам көшіп, 1940 жылдардың ортасында Вапаконетаға қайта қоныстанды. Вапаконетада Нил орта мектепті бітіріп, қазір құлап кеткен Порт Конета әуежайларынан ұшқыш куәлігін алды. Бітірген соң Нил Пердью университетінде авиациялық инженерияны оқыды. Бірақ Корея соғысы басталғанда әскери-теңіз күштері Армстронгты шақырып алғандықтан оқуын тоқтатуға мәжбүр болды.

Тарих

1969 жылы 21 шілдеде Нил Армстронг пен Базз Олдрин Ай бетінде болғанда, Огайо штатының губернаторы Джеймс Родс Армстронгтың туған қаласы Вапаконетада оның құрметіне мұражай салуды ұсынды. Родс бұл мекеме "гравитацияны жеңуге тырысқан барлық Огайолықтарды" құрметтейтінін мәлімдеді. Губернатор штаттың осы жобаға 500 000 доллар бөлетініне уәде берді, егер қауымдастық сомасын өтей алатын болса. Жарияланғаннан кейін бірден жергілікті жұмыстар басталды, Вапаконета тұрғындарынан орталықтандырылған қаржы жинау комитеті құрылды. Бірінші жылдың ішінде аймақтағы 9000-нан астам адам осы мақсатқа қаржы жұмсады, губернатордың сұранысын асып, 528 313,55 доллар жинады. 2020 жылдың тамызында Нил Армстронгтың бес әуе-ғарыш рекордын орнатуға пайдаланған Learjet 28 ұшағының алғашқы үлгісі мұражайға сыйға берілді. Мұражай 2024 жылдың қаңтарында вестибюлінің жөндеу жұмыстарын аяқтады.