Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз флотының адмиралы (1822–1901)

Томас Стоуэлл Фелпс (2 қараша 1822 – 10 қаңтар 1901) – Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз флотының офицері. Ол 1840 жылдан 1884 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз флотында қызмет етті, 1871 жылы капитан, ал 1884 жылы контр-адмирал шеніне жетті. Ол Жерорта теңізінде, Атлант мұхитында және Тынық мұхитында қызмет етті, сондай-ақ 1865 жылдың қаңтарында Форт-Фишерді жаулап алу үшін өткен шешуші шайқаста "Джуниата" шлюпына қолбасшылық етті.

Ерте өмір

Фелпс 1822 жылғы 2 қарашада Мэн штатының Бакфилд қаласында дүниеге келген. Ол Стивен Фелпс пен Элизабет (құрметті есімі Стоуэлл) Фелпс (1785–1832) ұлы болды, ол Оңтүстік Париж, Мэн штатында туып, сол жерде қайтыс болған. Оның әкесінің әкесі, Массачусетс штатының Саттон қаласынан шыққан Генри Фелпс, 1775 жылы Минутмендер қатарында капрал, ал 1776 жылдан 1777 жылға дейінгі Азаттық соғысында Массачусетс милициясында сарбаз болған. Ол 1840 жылы Әскери-теңіз күштеріне қосылып, 1846 жылы Аннаполистегі АҚШ Әскери-теңіз академиясын бітірді.

Мансап

Фелпс Лабрадор жағалауында, содан кейін 1840 жылдың наурызынан 1843 жылдың қыркүйегіне дейін Жерорта теңізі эскадрильясында қызмет етті. Одан кейін Бразилия эскадрильясында "Бостон" шлюпында қызмет етті. 1843 жылдың қазан айында АҚШ Әскери-теңіз академиясына қабылданды және 1846 жылдың ақпан айында бітірді. 1846 жылдың қазанынан 1847 жылдың ақпанына дейін Мексика шығанағы эскадрильясының құрамында "Бостонға" қайта оралды, содан кейін 1847 жылдың ақпанынан мамыр айына дейін "Полк" кемесінде қызмет етті. 1849 жылдың маусымынан 1850 жылдың желтоқсанына дейін Жерорта теңізі эскадрильясының флагманы болған "Индепенденс" кемесінде қызметтен кейін, "Конституцияға" ауысып, 1850 жылдың желтоқсанынан 1851 жылдың ақпанына дейін Жерорта теңізі эскадрильясында қызмет етті. Содан кейін 1851 жылдың мамырынан 1852 жылдың тамызына дейін АҚШ Жағалау зерттеу қызметінде қызмет етті. Вашингтон территориясындағы үнді соғысында қызмет етті. "Декатурда" қызмет еткен кезде, 1856 жылдың 26 қаңтарында болған Сиэтл шайқасына белсенді қатысты. 1882 жылы "Сиэтл естеліктері: Вашингтон территориясы және 1855-56 жылдардағы үнді соғысы кезіндегі АҚШ соғыс кемесі "Декатур"" атты еңбегін жазды.

Азамат соғысы кезіндегі іс-әрекеттер

Америка Азамат соғысы басталғанда, Конфедерация әскерлері Потомак өзеніндегі көптеген навигациялық құралдарды жойды немесе саботаж жасады. Фелпс өзінің жағалауды зерттеу тәжірибесін пайдаланып, Потомак өзенінің картасын жасауға шақырылды. Ол Форт Самтерді босатуға жіберілген экспедиция құрамында болды және Конфедерация жағалауын жасырын зерттеуге және белгілеуге көмектесті. Кейіннен ол Вирджиния жағалау суларын жасырын зерттеді және оның еңбегі үшін Әскери-теңіз министрлігінің хатшысы тарапынан құрметке ие болды. 1861 жылдың қыркүйегінде ол «Corwin» бу пароходының басқарушысы болып тағайындалды және Одақтың сағалар мен өзендерге шабуылдауға дайындық ретінде Хаттерас сағасын зерттеді және белгіледі, сондай-ақ басқа да жағалау сағаларын зерттеді. Оның кемесі 1861 жылдың 14 қарашасында Хаттерас шығанағында Конфедерацияның «CSS Curlew» канонерлік қайығымен шайқасты және Пэмлико шығанағында канонерлік қайықтармен ұсақ шайқастар жүргізді. Ол Йорктаун және Глостер Пойнт бекіністеріне шабуыл жасап, екі Конфедерация кемесін баттырды және 1862 жылдың сәуір және мамыр айларында Конфедерация күштерінің Ақ үй көпірін жоюына жол бермеді. 1862 жылдың шілдесінде Фелпс лейтенант-командир болып тағайындалды және блокадалар мен навигациялық мақсаттар үшін жағалау суларын зерттеу және карталау міндеті жүктелді. Ол Форт-Фишерге жасалған сәтті шабуыл кезінде «Juniata» шлюпына қолбасшылық етті, ол 1865 жылдың 15 қаңтарында Одақ бақылауына өткенге дейін Вилмингтондағы Конфедерация портына блокаданы бұзушылардың маңызды кіруін қорғады. Бұл Роберт Лидің Солтүстік Вирджиния армиясына соңғы жеткізілім жолы болды. 1865 жылдың 16 сәуірінде Вест-Пойнт шайқасында ол Конфедерация күштерінің ірі тобының негізгі армияға қосылуына кедері келтірді. 1865 жылы ол командир болып тағайындалды, 1871 жылы капитан, 1879 жылы коммодор, 1884 жылы контр-адмирал дәрежесіне көтерілді және 1885 жылы зейнетке шықты.

Жеке өмір

1848 жылғы 25 қаңтарда Фелпс Солтүстік Каролина штатының Драммонд көлінде Маргарет Рише Левиге (1830–1901) үйленді. Олардың бір ұлы мен екі қызы болды: Томас Стоуэлл Фелпс кіші (1848–1915), ол да контр-адмирал шеніне жеткен. Маргарет Джейн Фелпс (1854–1946), 1873 жылы контр-адмирал Джеймс Декстер Адамсқа үйленген. Эдмония Тейлор Фелпс (1858–1909), Теңіз барлау басқармасын құрған және алғашқы басшысы болған Теодорус Б. М. Мейсонға үйленген. Фелпс 1901 жылғы 10 қаңтарда Нью-Йорк қаласындағы Әскери-теңіз ауруханасында қайтыс болды. Анасы, әкесі және ұлы Арлингтон ұлттық зиратында (1-бөлім, 504-қабір) қатар орналасқан жерлерге жерленген.

Құрметтер мен мұра

"Фелпс" эсминеці оның құрметіне аталған.