Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Төрт жапырақ пішінінің көркемдік бейнесі сәулетте қолданылады. Төрт жапырақ (көнеше – катерфойл) – бірдей диаметрлі, жартылай жабысқан төрт шеңбердің жалпы контурын құрайтын симметриялық пішіндегі сәндік элемент. Ол өнерде, сәулетте, геральдикада және дәстүрлі христиандық символизмде кездеседі. "Quatrefoil" сөзі "төрт жапырақ" деген мағынаны білдіреді, латын тіліндегі "quattuor" – "төрт" және "folium" – "жапырақ" сөздерінен құралған. Бұл термин ең алдымен төрт жапырақты кондық шөпті білдіреді, бірақ әртүрлі контекстерде төрт бөлікті пішінге де қолданылады. Соңғы жылдары бірнеше сәнді бренд бұл символға, олардың шығармашылық дамуына дейін пайда болған символға қатысты авторлық құқықтарды заңсыз иеленуге тырысты. Үш шеңберден тұратын ұқсас пішін үш жапырақ деп, ал бес шеңберден тұратын пішін бес жапырақ деп аталады.
Artistic representation of four circular leaf shapes used in architecture
A quatrefoil (anciently caterfoil) is a decorative element consisting of a symmetrical shape which forms the overall outline of four partially overlapping circles of the same diameter. It is found in art, architecture, heraldry and traditional Christian symbolism. The word 'quatrefoil' means "four leaves", from the Latin quattuor, "four", plus folium, "leaf"; the term refers specifically to a four leafed clover, but applies in general to four lobed shapes in various contexts. In recent years, several luxury brands have attempted to fraudulently assert creative rights related to the symbol, which naturally predates any of those brands' creative development. A similar shape with three rings is called a trefoil, while a shape with five is a cinquefoil.
Тарих
Төрт жапырақты ою-өрнек готика мен Ренессанс дәуірлерінде ең жоғары танымал болды. Ол көбінесе готикалық сәулетте, негізінен, терезелер аралық торап ретінде кездеседі, онда готикалық арканың жоғарғы бөлігінде төрт жапырақты ою-өрнек жиі кездеседі, кейде боялған шынымен толтырылады. Бұл ою-өрнек исламдық деп айтылса да, Исламның пайда болуына шамамен 200 жыл бұрын оның қолданылған мысалдары бар. 462 жылы салынған Константинопольдегі Святой Студий монастынында, дөңгелек төрт жапырақты ою-өрнекті екіге бөліп жасалған аркалар кездеседі.
The quatrefoil enjoyed its peak popularity during the Gothic and Renaissance eras. It is most commonly found as tracery, mainly in Gothic architecture, where a quatrefoil often may be seen at the top of a Gothic arch, sometimes filled with stained glass. Although the design is often referred to as of Islamic origin, there are examples of its use that precede the birth of Islam by almost 200 years. The Monastery of Stoudios in Constantinople, built in 462 AD, features arches seen to be the product of taking a regular quatrefoil and dividing it in half.
Ежелгі Мезоамерикада
Ежелгі Мезоамерикада төртжапырақ жиі Ольмектер мен Майялар ескерткіштерінде бейнеленеді, мысалы, Гватемаладағы Ла-Бланкада шамамен б.з.д. 850 жылға дейін таралған. Төртжапырақ төрт бағыттың қиылысындағы ғаламдық орталық осьтің ашылуын көрсетеді, ол аспан мен жер асты әлемі арасындағы жолды білдіреді. Төртжапырақтың тағы бір ерте мысалы Мексиканың Морелос штатындағы Халкацинго қаласында табылды, бұл қала б.з.д. 700-500 жылдар аралығында гүлдеген. Мұнда толық төртжапырақ та, төртжапырақтың жартылай бейнесі де кездеседі. Соңғы жағдайда төртжапырақтың жартысы маңызды тұлға отырған үңгірдің ашылуын көрсетеді. Бұл үңгірдің ашылуы су көзіне сілтеме жасайды. Осылайша, төртжапырақ су ритуалдарымен байланысты болған сияқты. Бейнелеулер ауыл шаруашылығының өнімділігімен және жаңбырдың келуімен байланысты, төртжапырақ порталының үстіндегі жаңбырлы бұлттар осыны көрсетеді. Билік пен төртжапырақ символының байланысы келесі Кейінгі Классикалық кезеңде де жалғасты. Мұның жақсы мысалы Изапада кездеседі. Төртжапырақ бейнесі Классикалық кезеңде де сақталды, бұл көптеген Классикалық Майя ескерткіштерінің иконографиясында көрінеді. Мысалы, Эль-Перудегі (Майя орталығы) құрбандық алаңында төртжапырақ бейнеленген. Қабаттасқан иероглифтік мәтін жүгері құдайының қайта тууы туралы мифке сілтеме жасайды, бұл геральдикалық гүлге ұқсас кескінді тудырады, ол стильдес жегілердің әр жұбының қиылысындағы тікендеріне байланысты "тікенді" деп аталады. Тікенді төртжапырақтың ең ерте мысалы Париждегі Нотр-Дам соборының 1260 жылғы оңтүстік трансептінің тіреулерінде кездеседі. Сол сияқты, үшжапырақ көбінесе теңқабырлы үшбұрышпен біріктіріліп, тікенді үшжапырақ құрайды. Тікенді төртжапырақты қолданатын ең танымал өнер туындыларының арасында Андреа Пизаноның Флоренция баптистериясының оңтүстік есіктеріндегі қола панельдері (1330–36), Лоренцо Гибертидің Флоренция баптистериясының солтүстік есіктеріндегі қола панельдері, Филиппо Брунеллескинің сол есіктерге арналған конкурстық жұмысы ("Исаактың құрбандығы"), сондай-ақ Пьеро делла Франческаның "Періште басы" туындылары бар.
In ancient Mesoamerica, the quatrefoil is frequently portrayed on Olmec and Mayan monuments, such as at La Blanca, Guatemala where it dates to approximately 850 BC. The quatrefoil depicts the opening of the cosmic central axis at the crossroads of the four cardinal directions, representing the passageway between the celestial and the underworld. Another early example of a quatrefoil is found at Chalcatzingo, Morelos state, Mexico, the city that flourished between 700 BCE and 500 BCE. Both a full quatrefoil, and a partial portrayal of quatrefoil are found on monuments here. In the latter case, one half of a quatrefoil represents the opening of a cave where an important personage is seated. This cave opening represents a water source. Thus, quatrefoil seems to be associated with water rituals. The associated imagery is related to agricultural fertility and the arrival of rain, as evidenced by the rain bearing clouds above the quatrefoil portal. The association between rulership and the quatrefoil symbol continued into the ensuing Late Preclassic period. A good example is found at Izapa. The quatrefoil portrayal continued into the Classic period, as evidenced in the iconography of numerous Classic Maya monuments. A good example is the altar from El Perú (Maya site), which features a quatrefoil on the back of a zoomorphic creature in which sits a ruler. The associated hieroglyphic text refers to the creation narrative of the Maize god's rebirth. which gives an image akin to a heraldic rose, which is termed "barbed" due to the stylised thorns which project at the intersection of each pair of petals. The earliest example of the barbed quatrefoil appears on the south transept buttresses of 1260 in the Cathedral of Notre Dame in Paris. Similarly, the trefoil is often combined with an equilateral triangle to form a barbed trefoil. Among the most famous works of art employing the barbed quatrefoil are the bronze panels on the south doors of the Florence Baptistery (1330–36) by Andrea Pisano, the bronze panels of the north doors of the Florence Baptistery by Lorenzo Ghiberti, Filippo Brunelleschi's competition entry for the same doors (The Sacrifice of Isaac), as well as Head of an Angel by Piero della Francesca.
Геральдикада
Геральдикалық терминологияда төртжапырақ – сирек кездесетін үшжапырақ немесе үшжапырақты желектің бір түрі. Ол кейде сабағы қосылған күйде, яғни "сабақты" деп бейнеленеді. Ескі ағылшын тілінде бұл "катерфойл" деп аталады, сондай-ақ оның басқаша жазылу нұсқалары да бар. Екі еселенген төртжапырақ (немесе сегізжапырақ) – ағылшын геральдикалық жүйесінде тоғызыншы ұлдың каденция белгісі болып табылады.
In heraldic terminology, a quatrefoil is a representation of a four leaf clover, a rare variant of the trefoil or three leaf clover. It is sometimes shown "slipped", i. e. with an attached stalk. In archaic English it is called a caterfoil, or variant spellings thereof. A double quatrefoil (or octofoil) is the mark of cadency for a ninth son in the English heraldic system.
Әскери қызметте
Төрт жапырақ (quatrefoil) көбінесе шіркеу ғимараттарында, әсіресе терезелерде қолданылады, бірақ Йорк қамалындағы Клиффорд мұнарасы төрт жапырақты доңғалақтың сияқты біріккен төрт мұнарадан тұрады және оны төрт жапырақ деп те атайды. АҚШ Теңіз корпусында "quatrefoil" – әскери шенді офицерлердің және қызметтік бас киімдерінің (Теңіз корпусында "казармалық бас киімдері" деп те аталады) үстіндегі төрт ұшты әшекейді білдіреді. Дәстүр бойынша, бұл дизайн алғаш рет желкенді кемелердегі Теңіз офицерлерімен қолданылған, сонда Теңіз корпусының мерген оқшылары жақын арадағы шайқастарда (мысалы, қарсы кемелер экипаждары бір-бірінің кемесіне шабуыл жасағанда) палубадағы өз офицерлерін атып алудан сақтанды. 1859 жылдан бері АҚШ Теңіз корпусы офицерлерінің формасының ресми бөлігі болып табылатын төрт жапырақ, бастапқыда офицерлердің бас киімдеріне тігілген өрілген арқаннан жасалған деп айтылады, кейіннен формалық киім элементі ретінде міндетті болды. НАТО-ның Бірлескен әскери символикасында сары төрт жапырақ – бірліктің немесе белгісіз нысанның жатақтығын көрсетеді.
The quatrefoil is mainly used in ecclesiastical buildings, primarily for windows, but Clifford’s Tower in York Castle is built in the shape of four overlapping towers, like a four leaf clover and is also known as a quatrefoil. In the U. S. Marine Corps, quatrefoil refers to a four pointed decoration on the top of a warrant or commissioned Marine officer's dress and service caps (see peaked caps, also known in the Marines as "barracks covers"). According to tradition, the design was first used with Marine officers on sailing ships so that Marine sharpshooters in the rigging did not shoot their own officers on the deck during close quarters gun battles (as when crews of opposing ships attempted to board each other's ship). An official part of U. S. Marine Corps officer uniforms since 1859, the quatrefoil was said initially to have been crossed pieces of rope sewed into officers' caps before becoming officially mandated as a uniform item. In NATO Joint Military Symbology a yellow quatrefoil represents a unit or object whose allegiance is unknown.
Қоғамдар
Төрт жапырақты гүл – епископ Джеймс Мэдисон қоғамының ресми символы, 1812 жылы Уильям мен Мэри колледжінде құрылған.
The quatrefoil is the official symbol of the Bishop James Madison Society, est. 1812 at the College of William and Mary.
Бауырластық
Төрт жапырақты гүл сонымен қатар Phi Mu әйелдер бауырластығының (Ұлттық Пангелендік конференцияның мүшесі) символы болып табылады.
The quatrefoil is also the symbol of the women's fraternity Phi Mu (a member of the National Panhellenic Conference).