Кіріспе

Эдна Фербердің 1924 жылғы "Со Биг" романы – Эдна Фербердің 1924 жылы жазған туындысы. Кітаптың жазылуына Чикаго маңындағы Иллинойс штатының Оңтүстік Голландиясындағы голланд қауымының өкілі Антье Пэрлбергтің өмірі түрткі болды. Роман АҚШ-та ең көп сатылған кітаптардың бірі болды және 1925 жылы Пулитцер сыйлығына ие болды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға ауыл шаруашылығындағы мектеп мұғалімі болуға шешім қабылдаған Селина Пик Де Йонг есімді жас әйелдің өмірін баяндайды. Поул отбасының фермасында болған кезде ол жас Рольф Поулды өзінің қызығушылықтарын, соның ішінде өнерді де дамытуға ынталандырады. Анасы қайтыс болғаннан кейін Рольф Францияға қашып кетеді. Осы уақытта Селина Первус есімді голланд фермеріне үйленеді. Олардың Дирк есімді ұлы болады, оны "So Big" деп лақаптайды, бұл "Бала қаншалықты үлкен?" деген сұраққа "Оооо, осылайша үлкен!" деген жауаптан туындаған (Фербер, 2). Первус ауырып қайтыс болады, ал Селина Диркке болашақ беру үшін фермадағы жұмысты өз мойнына алады. Дирк өскен сайын сәулетші болып жұмыс істейді, бірақ ғимараттар салуға қарағанда ақша табуға көбірек қызығушылық танытады және акциялар брокері болады, бұл анасының көңілін қалдырады. Оның сүйіктісі, белгілі суретші Даллас О'Мара, Диркті өмірде ақшадан гөрі маңызды нәрселер бар екеніне көндіруге тырысып, осы сезімді бөліседі. Кейін Селинаны Рольф Пулл келіп көреді, ол сол кезде әйгілі мүсіншіге айналған еді. Дирк анасының фермасына барғаннан кейін Даллас пен Рольфтің бір-бірін жақсы көретінін және өнерге бейім мүсіншімен бәсекелесе алмайтынын түсінгенде қатты күйзеледі. Соңында Дирк анасының даналығын бағалай бастайды, ол әрқашан эстетика мен сұлулықты бағалаған, тіпті қатал голланд қоғамында өмір сүру үшін күрескен кезде де. Ақырында Дирк өзінің сәнді пәтерінде жалғыз қалады, өнер құндылықтарынан бас тартып, өкінеді.

Жарияланым

Эдна Фербер "Со Биг" романына сенімді емес еді. Дж. Э. Смиттің "Эдна Фербердің Голливуды: Жыныс, нәсіл және тарихтың американдық көркем әңгімелері" атты Фербердің өмірбаянының 32-бетінде Фербер былай дейді: "Мен оны өз ойымнан тыс жаздым; мен оны жазуға ниеттендім. Кітапта ешқандай оқиға болған жоқ. Кітаптардағы сюжеттерге сай сюжет мүлдем болмады. Онда бір тақырып болды, бірақ оны қатарлары арасынан өзіңіз аңдап табу керек еді." Ол егер бірдеңе болса, "ол сәтсіздіктің жеңісі туралы әңгіме" екенін айтты. Ол кітапты баспагеріне кешірім сұрап, Рассел Даблдейге жіберді: "Менің ойымша, оның кітап ретінде жариялануы сіздерге, баспагерлерге де, маған автор ретінде де зиян келтіреді." Одан кейін ол былай деп жазды: "Шынық шашы мен нашар тістері бар, көйлек киген, Чикагоның оңтүстігіндегі шағын шаруашылық фермасында еңбек ететін орта жастағы әйел туралы романға кім қызығушылық танытады?" Фербердің таңғалысы, Даблдей романды ұнатып қабылдады. Ол коммерциялық сәттілікке жетті, жарық көрген алғашқы жылы жүздеген мың дана сатылды және Publishers Weekly журналының мәліметінше, 1924 жылы Америкадағы ең көп сатылған көркем әдебиетке айналды.

Кино, теледидар немесе театрлық бейімделулер

Романның бірнеше фильмдік бейімдеулері жасалған. Чарльз Брабин режиссерлік еткен алғашқы бейімдеу романы жарық көрген жылдың өзінде шықты, онда Колин Мур алғашқы маңызды драмалық рөлінде ойнады. 1932 жылғы Уильям А. Уэллман режиссерлік еткен бейімдеуде Барбара Стэнвик, Джордж Брент және Бетт Дэвис бас ролдерде ойнады. 1953 жылы Роберт Уайз режиссерлік еткен ең соңғы бейімдеуде Джейн Уайман мен Стерлинг Хейден ойнады. Бұл бейімдеу Дирк пен анасының арасындағы келісімді қосып, соңын айтарлықтай жұмсартты. Романның сатирикалық нұсқасы 1946 жылғы Боб Клампетттің «Book Revue» мультфильмінде кездеседі. Қашқын қасқыр биліктен қашып, кітаптың жанынан өтеді, кітаптың мұқабасында Джимми Дюранте суреті бейнеленген. Дюранте өзінің әйгілі үлкен мұрнын сыртқа созып, қасқырды құлатты.

Радионы бейімдеу

"So Big" 1942 жылы "Америка сүйетін әңгімелер" бағдарламасында көрсетілді. Джоан Блейн бейімделуде Селена Пик рөлін ойнады.