Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық қуыршақ шебері (2023 жылы қайтыс болды)
American puppeteer (died 2023)
Ральф Майнор Ли (9 шілде, 1935 – 12 мамыр, 2023)
Ralph Minor Lee (July 9, 1935 – May 12, 2023)
АҚШ-қа оралғаннан кейін Нью-Йорк қаласына көшіп келген Ли Бродвейде және Бродвейден тыс, аймақтық театрларда, сондай-ақ 1967 жылдан 1973 жылға дейін Джозеф Чайкин басқарған The Open Theatre ұжымының мүшесі ретінде сахнада өнер көрсетті. Осы кезеңде ол La MaMa эксперименталды театр клубында Бродвейден тыс көптеген қойылымдарға қатысты. 1967 жылы Леонард Мелфидің «Ниагара шарлауы» спектакліне декорация жасады. 1969 жылы Мария Ирен Форнастың «Вьетнамдық үйлену тойы» және «Америкалық өмір салтының қызыл жарығы» атты екі пьесасында ойнады. 1974 жылы Нэнси Фейлстің «Құты» спектаклін қойып, оның дизайнын жасады, онда Сонелиус Смиттың музыкасы қолданылды. 1976 жылы «La MaMa» театрында Адриен Кеннедидің «Тышқанның миссасы» қойылымына маскалар мен реквизиттер жасады. Он жыл өткен соң, 1986 жылы Гендзи Итоның музыкасын, Морин Уильямстың хореографиясын және La MaMa негізін қалаушы Эллен Стюарттың режиссерлігімен қойылған «Орфей» спектакліне маскалар жасады. 1988 жылы Дейв Хунсакер жазған және Беринг теңізі туралы алеут мифіне негізделген «Жазғы бет әйел» спектакліне маскалар жасады. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында ол театр, би және теледидар өндірістері үшін маскалар, ерекше реквизиттер, қуыршақтар және ірі тұлғалар жасауды бастады. 1974 жылы Беннингтон колледжінде оқыта жүріп, Ли өзінің алғашқы ашық аспан астындағы қойылымын сахналады. Қойылым кампустың барлық жерінде өтті, онда алып қуыршақтар мен маска киген кейіпкерлер, көптеген актерлер мен музыканттар қатысты.
Upon returning to the United States and moving to New York City, Lee acted on Broadway and off Broadway, in regional theaters, and as a member of The Open Theatre, directed by Joseph Chaikin, from 1967 to 1973. During this time, he contributed to several off off Broadway productions at La MaMa Experimental Theatre Club. In 1967 he did set design for Leonard Melfi's Niagara Falls. He then performed in a production of two plays by Maria Irene Fornas, A Vietnamese Wedding and The Red Burning Light of the American Way of Life, in 1969. He then directed and designed a production of Nancy Fales' Ark in 1974, which featured music by Sonelius Smith. In 1976, he made the masks and props for a production of Adrienne Kennedy's A Rat's Mass at La MaMa. A decade later, he made the masks for the 1986 production of Orfei composed by Genji Ito, choreographed by Maureen Williams, and directed by Ellen Stewart, the founder of La MaMa. In 1988, he made the masks for The Summer Face Woman, written by Dave Hunsaker and based on an Aleut myth about the Bering Sea. During the late 1960s and early 1970s, he also started making masks, unusual props, puppets, and large figures for theater, dance, and television productions. In 1974, while teaching at Bennington College, Lee staged his first outdoor production. The production took place all over the campus and featured giant puppets and masked creatures, with a large cast of performers and musicians.
Ауылдағы Хэллоуин парадтары
1974 жылы Ли Гринвич Виллидждегі алғашқы Хэллоуин парадын ұйымдастырды және 1985 жылға дейін оны басқарды. Парад Вестбет суретшілер қауымының ауласынан басталды. Оның директорлық қызмет еткен кезінде парад кішкентай қоғамдық шарадан Нью-Йорк қаласының маңызды оқиғаларының біріне дейін өсті. Парад 250 мыңнан астам адамды тартты және әлемнің бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті. Ли 1975 жылы "Village Voice Obie" сыйлығын және 1985 жылы Мүнисипалды өнер қоғамынан парадтағы еңбегі үшін мақтау қағазы алды. 1993 жылы ол "City Lore People's Hall of Fame" құрметті залына енгізілді. Оның басшылығымен парад Нью-Йорк қаласының мәдени істер департаменті (1974–1985), Ұлттық өнер қоры (1977–1982), Каплан қоры (1977, 1978, 1983), Нью-Йорк штатының өнер жөніндегі кеңесі (1979–1984), Con Edison (1980–1985), Қоғамдық театр (1983, 1984), American Express (1983–1985) және Жақсырақ Нью-Йорк қауымдастығы (1985) тарапынан қаржыландырылды.
In 1974, Lee organized the first Greenwich Village Halloween Parade, which he directed until 1985. The parade began in the courtyard of the Westbeth Artists Community. During his time as director, the parade grew from a small community event built around his masks and figures into one of New York City's major events. The parade grew to attract over 250,000 people and media attention from around the world. Lee received a 1975 Village Voice Obie Award and a 1985 citation from the Municipal Arts Society for his work on the parade. In 1993, he was inducted into the City Lore People's Hall of Fame. Under his direction, the parade was funded by the New York City Department of Cultural Affairs (1974–1985), the National Endowment for the Arts (1977–1982), the Kaplan Fund (1977, 1978, 1983), the New York State Council on the Arts (1979–1984), Con Edison (1980–1985), the Public Theater (1983, 1984), American Express (1983–1985), and the Association for a Better New York (1985).
Меттуи өзен театры
1976 жылы Ли Меттауи өзен театры компаниясының көркемдік директоры болды. Меттауидің қойылымдары жаратылыс мифтеріне, алаяқтық әңгімелерге, суфилік оқиғаларға, әңгімелер мен көптеген басқа мәдениеттердің фольклорына негізделген. Көптеген қойылымдар ашық ауада – саябақтарда, қоғамдық жасыл алаңдарда, далаларда және қалалық скверлерде өтеді, олар маскалар, қуыршақтар, көрікті эффектілер мен тікелей музыканы қамтиды. Әр жазда Меттауи Нью-Йорк штатының солтүстігі мен Жаңа Англияда жиырма бес қойылымнан астам қойылым қояды, көбінесе тірі театрмен таныспаған ауылдық қауымдастықтарға саяхаттайды. Компания сонымен қатар көптеген фестивальдерде өнер көрсетті, оның ішінде 1991 жылғы Нью-Йорк халықаралық өнер фестивалі, Балтимордағы Жаңа Театр фестивалі, Эдмонтон қаласындағы Универсиада, Калифорния штатының Сан-Луис-Обиспо қаласындағы Ұлттық қуыршақ фестивалі, Пенсильвания штатының Брин-Маур қаласы және Аляскада бір айлық гастрольдік сапар. 1984 жылдан бері компания жазғы гастрольдерін Нью-Йорк қаласындағы Әулие Иоанн соборының бағында қойылыммен аяқтап келеді.
In 1976, Lee became artistic director of the Mettawee River Theatre Company. Mettawee's productions are based on creation myths, trickster tales, Sufi stories, legends, and folklore from many other cultures. Most productions take place outdoors, in parks, public lawns, fields, and town greens, and incorporate masks, puppetry, visual effects, and live music. Each summer, Mettawee gives over twenty five performances in upstate New York and New England, traveling to rural communities that have no other exposure to live theater. The company has also appeared at many festivals, including the 1991 New York International Festival of the Arts, the New Theater Festival in Baltimore, the Universiade in Edmonton, Alberta, the National Puppetry Festival in San Luis Obispo, California and Bryn Mawr, Pennsylvania, and on a month long tour of Alaska. Since 1984, the company has been finishing their summer tours with a performance in the garden of the Cathedral of St. John the Divine in New York City.
Белгілі шығармалары
1986 жылы компания "La MaMa" театрында "Солтүстік жел" атты қойылымын сахнаға қойды. Бұл туынды Дэйв Хунсакер жазған Юпик эскимосының әңгімесіне негізделген, ал музыкасын Барбара Поллитт жазған. Ол кезде компания құрамында Валоис Миккенс, Уилли С. Барнс, Ленни Барт, Кристин Кэмпбелл, Шелли Файн және Эллиот Скотт болды. 1993 жылы компаниямен бірге Ли дамытқан "Жердің жүрегі" спектаклі 1994 жылы Хенсон фестивалінде INTAR театры тарапынан қойылды. Содан кейін INTAR театрында көрсетіліп, Линкольн орталығы институтының қолдауымен жергілікті мектептерде көрсетілді. Сценарий авторы Черри Морага, ал музыкасын Глен Велез жазды. Бұл қойылым Opera America, Ұлттық өнер кеңесі және Хенсон қорынан қаржылық қолдау алды. Меттавидің 1999/2000 жылғы Мольердің "Психо" қойылымы Нью-Йорктегі Хенсон халықаралық қуыршақ өнері фестивалінде және Ньюарк қаласындағы Нью-Джерси өнер орталығында ұсынылды.
In 1986, the company performed The North Wind at La MaMa. The work was based on a Yupik Eskimo story, as written by Dave Hunsaker and with music by Barbara Pollitt. The company at that time consisted of Valois Mickens, Willie C. Barnes, Lenny Bart, Christine Campbell, Shelley Fine, and Elliot Scott. Heart of the Earth, which was developed by Lee with the company in 1993, was then produced by INTAR Theatre at the 1994 Henson Festival. The production was then presented at INTAR and toured to local schools with the support of the Lincoln Center Institute. The script was written by Cherríe Moraga, with a musical score by Glen Velez. The production received funding from Opera America, the National Endowment for the Arts, and the Henson Foundation. Mettawee's 1999/2000 production of Molière's Psyche was presented at the Henson International Festival of Puppetry Arts in New York City and at the New Jersey Performing Arts Center in Newark.
Қаржыландыру және сыйақылар
Компания 1980 жылдан қазірге дейін Ұлттық өнер қорынан, ал 1978 жылдан қазірге дейін Нью-Йорк штатының өнер жөніндегі кеңесінен қаржыландырылды. Компания сонымен қатар Нью-Йорк қаласының Мәдениет істері департаментінен (1980 және 1981 жылдары), Meet the Composer (1984–1986, 1988), Хенсон қорынан (1985, 1987, 1994, 2000, 2001, 2004, 2005, 2007), Мерк отбасы қорынан (1986), Бикфорд қорынан (1991–2008), Агостино қорынан (2000–2007) және Фан Фокс және Лесли Р. Самуэлс қорынан (2000–2008) қосымша гранттар алды. Mettawee Оби сыйлығына, UNIMA USA-дан екі «Үздік» аталымына және екі Америка театр қанатының дизайн сыйлығына ие болды.
The company has received funding from the National Endowment for the Arts from 1980 to the present and the New York State Council on the Arts from 1978 to the present. The company has received additional grants from the New York City Department of Cultural Affairs (1980 and 1981), Meet the Composer (1984–1986, 1988), the Henson Foundation (1985, 1987, 1994, 2000, 2001, 2004, 2005, 2007), the Merck Family Fund (1986), the Bickford Foundation (1991–2008), the Agostino Foundation (2000–2007), and the Fan Fox and Leslie R. Samuels Foundation (2000–2008). Mettawee has received an Obie, two Citations for Excellence from UNIMA USA, and two American Theatre Wing design awards.
Майя жазушылары ұжымымен жұмыс
Ли 1989 жылдың ақпан айында Сан-Кристобаль-де-лас-Касас, Чиапас штатына барып, майя жазушыларының Sna Jtz ‘Ibajom ұжымдық тобымен жұмыс істеді. Оны Смитсондар институтының антропологы Роберт Лафлин шақырған. Содан кейін ол он екі жыл бойы жыл сайын сол жерге барып, әр жылы топпен бірге олардың фольклорлық материалдарынан немесе қазіргі саяси ахуалдан жаңа театрлық қойылым жасайтын. Осы қойылымдар сол қауымдастықта, сондай-ақ Мексиканың түкпір-түкпірінде, Гондураста, Флоридада және Чикагодағы Мексика музейі мен мәдени орталығында кеңінен қойылды. 2001 жылдың қаңтар айында ол 2000 жылғы El Origin de Maiz пьесасының екі тілді нұсқасын қойды. Бұл қойылым Ла-Холла театрының қоғамдық жұмыс бағдарламасымен Оңтүстік Калифорниядағы мектептер мен қоғамдық орталықтарды аралап, сегіз апталық тур жасады. Ли осы жұмысы үшін Fideicomiso Para la Cultura Comision (1993), Arts International (1992, 2002) және DTW-нің Suitcase Fund (1992) гранттарын алды.
Lee went to San Cristóbal de las Casas, Chiapas in February 1989 to work with the Mayan writer's collective Sna Jtz ‘Ibajom. He was invited by Robert Laughlin, anthropologist with the Smithsonian Institution. He then traveled there annually for twelve years, each year creating a new theater piece with the group, drawn from their folk material or the current political situation. The pieces have been performed extensively, within that community as well as throughout Mexico, in Honduras, Florida, and at the Mexican Museum and Cultural Center in Chicago. In January 2001, he directed a bilingual adaptation of their 2000 play El Origin de Maiz. The show was produced by the outreach program of the La Jolla Playhouse for an eight week tour of schools and community centers throughout southern California. Lee has received grants from Fideicomiso Para la Cultura Comision (1993), Arts International (1992, 2002) and DTW's Suitcase Fund (1992) for this work.
Қасиетті Иоаннның соборы
Ли 1984 жылдан бері Әулие Иоанн соборында тұрақты суретші болып жұмыс істеді. Соборда ол Шошқабас фестивалі үшін Муммер ойынына режиссура қойып, декорациясын жасады, Әулие Франциск мерекесіне пьесалар қойды, Иоганн Себастьян Бахтың «Иоанн құмарлығы» мен Пол Винтердің карнавалының сахналық безендісін жасады. Оның алып жандар жыл сайынғы Хэллоуин іс-шарасының финалында соборды аралайды. «Жабайы адам» – Меттауи өзен компаниясы мен собордың бірлескен туындысы, 1987 жылдың күзінде соборда қойылды.
Lee was an artist in residence at the Cathedral of St. John the Divine since 1984. At the Cathedral, he directed and designed the Mummer's Play for the Boar's Head Festival, directed plays for the Feast of Saint Francis, and provided staging for Johann Sebastian Bach's St. John Passion and the visual finale for Paul Winter's Carnival. His giant creatures roam through the Cathedral as the finale for the annual Halloween event. The Wildman, a co production of the Mettawee River Company and the Cathedral, was performed at the Cathedral in the fall of 1987.
Қосымша жобалар
Лидің туындылары 1980 жылдан 1984 жылға дейін Бронкс зообағының жыл сайынғы Пасха мерекесінің маңызды бөлігі болды. Ол сондай-ақ, 1974–1980 жылдары Орталық саябақта Жаңа жылдық тойларда, ал 1975 жылы Федералдық залдағы Ұлттық ескерткіштің сатыларындағы 4 шілде мерекесінде алып фигуралар жасады. 1993 жылдан бері оның туындылары Бронкстағы Нью-Йорк ботаникалық бағындағы шараларда көрсетілуде, оның ішінде «Хэллоуин перлигіндегі серуен» (1993–2005) және «Бұл шағын локомотив» (1995 жылдан қазірге дейін) іс-шаралары бар. Ли ірі театр және би ұйымдары үшін маскалар жасады, олардың ішінде Метрополитен операсы, Нью-Йорк қалалық операсы, Нью-Йорк қалалық балеті, Джоффри балеті, Феникс театры, Уэверли консорты, «Тірі театр», Шари Льюис, Ерте музыка ансамблі, Нью-Йорк Шекспир фестивалі, «Шекспир және компания», Эрик Хокинс би тобы, Жан Эрдманның «Ашық көз театры», «Сенбі күні түнгі тікелей эфир» (жер акуласы) және Йошико Чуманың «Қатты соққылар мектебі» кіретін.
Lee's creations were a central part of the Bronx Zoo's annual Easter celebrations from 1980 to 1984. He also created giant figures for the New Year's Eve celebrations in Central Park (1974–1980) and the Fourth of July festivities on the steps of Federal Hall National Memorial in 1975. Since 1993, his creations have been featured at events at the New York Botanical Garden in the Bronx, including Halloween on Haunted Walk (1993–2005) and The Little Engine That Could (1995–present). Lee created masks for major theater and dance companies, including the Metropolitan Opera, the New York City Opera, the New York City Ballet, the Joffrey Ballet, the Phoenix Theater, the Waverly Consort, the Living Theater, Shari Lewis, the Ensemble for Early Music, the New York Shakespeare Festival, Shakespeare & Company, Erick Hawkins Dance Company, Jean Erdman's Theater of the Open Eye, Saturday Night Live (the land shark) and Yoshiko Chuma's School of Hard Knocks.
Көрмелер, оқыту, резиденция және танылу
1998 жылдың ақпан айынан мамыр айына дейін Линкольн орталығындағы Нью-Йорк өнер орталығы Лидің маскалары, қуыршақтары, алып фигуралары және сахналық элементтерінің ретроспективті көрмесін ұсынды, бұл галереяға рекордтық көп көрерменді әкелді. Оның өнер туындылары Гленс-Фолс қаласындағы Төменгі Адирондак аймақтық өнер кеңесінде (Нью-Йорк, 2004), Коннектикут штатының Уотертаун қаласындағы Тафт мектебінде (2003), Нью-Йорктегі Дүниежүзілік қаржы орталығының галереясында (1999) және Нью-Йорктегі Сити университетінің аспирантура орталығында (1976 және 1987) көрсетілді. Беннингтон колледжінен басқа, Ли Амхерст колледжінде, Гэмпшир колледжінде, Смит колледжінде, еврей теологиялық семинариясында, Одақ теологиялық семинариясында және Boys and Girls Republic ұйымында оқытты, сондай-ақ 1988 жылдан бері Нью-Йорк университетінің профессоры болып жұмыс істейді. Ли Флорида штатының Иммокали қаласындағы Иммокали жұмысшыларының коалициясында, Колгейт университетінде, Гамильтон колледжінде, Аризона штатының Рок-Пойнт қаласындағы Навахо қорығында, Рио-Гранде университетінде және Гринсборо қаласындағы Солтүстік Каролина университетінде стажировкадан өтті. 2007/2008 жылдары Ли Мэриленд университетінің Колледж-Парк қаласында Джим Хенсонның резидентуралық суретшісі болды. Ли бірнеше сыйлықтар алды, оның ішінде 2003 жылғы Гуггенхайм стипендиясы, 1996 жылғы Нью-Йорк штатының губернаторының өнер сыйлығы және 1996 жылғы DTW Bessie сыйлығы бар. Оның жеке гранттары: "Dancing in the Streets" (1996), "Art Matters" (1995), "Beard's Fund" (1980) және CAPS гранты (1975) болды.
From February through May 1998, the New York Public Library for the Performing Arts at Lincoln Center presented a retrospective exhibition of Lee's masks, puppets, giant figures, and scenic elements, attracting record breaking crowds to the gallery. Other exhibits of his work have been presented at the Lower Adirondack Regional Arts Council in Glens Falls, New York (2004), The Taft School in Watertown, Connecticut (2003), the World Financial Center Gallery in New York City (1999), and the City University Graduate Center Mall in New York City (1976 and 1987). In addition to Bennington College, Lee has taught at Amherst College, Hampshire College, Smith College, the Jewish Theological Seminary, Union Theological Seminary, and the Boys and Girls Republic, and has been on the faculty of New York University since 1988. Lee had residencies at the Coalition of Immokalee Workers in Immokalee, Florida, Colgate University, Hamilton College, the Navaho Reservation in Rock Point, Arizona, the University of Rio Grande, and the University of North Carolina at Greensboro. In 2007/2008, Lee was the Jim Henson artist in residence at the University of Maryland in College Park. Lee received several awards, including a 2003 Guggenheim Fellowship, a 1996 New York State Governor's Arts Award, and a 1996 DTW Bessie Award. His individual grants have included Dancing in the Streets (1996), Art Matters (1995), the Beard's Fund (1980), and a CAPS Grant (1975).
Өлім
Ли 2023 жылдың 12 мамырында Манхэттенде 87 жасында дүние салды.
Lee died in Manhattan on May 12, 2023, at the age of 87.