Кіріспе

Үлкен құдық – Канзас штатының Гринсбург қаласындағы ірі тарихи су құдығы, АҚШ. Келушілер құдыққа кіру үшін ақы төлеп, жарықтандырылған баспалдақпен құдықтың түбіне түсе алады. 1972 жылы ол Ұлттық мұражай мәртебесін алды; 1973 жылы Америка Су Жұмыстары Ассоциациясы оны «Америка су ескерткіші» деп таныды. «Гринсбург құдығы» деген атпен ол 1972 жылдан бері Ұлттық тарихи орындар тізіліміне (NRHP) енгізілген. 2008 жылы құдық Канзастың 8 кереметінің бірі деп жарияланды. Ол 33 метр тереңдігі және 10 метр диаметрі бар әлемдегі ең үлкен қолмен қазылған құдық деп есептеледі. Бірақ, Қаһир цитаделіндегі Иосиф құдығы (тереңдігі 85 метр) және 1527 жылы Италияның Орвието қаласында салынған Сан-Патрицио құдығы (Поццо ди Сан-Патрицио) одан да үлкен.

Құрылыс

1887 жылы "Үлкен құдық" құрылысында 19 ғасырдың аяғына тән көптеген инженерлік тәсілдер пайдаланылды. Канзас үлгілері қоры мәліметінше, 12-15 адамнан тұратын бригадалар пикаждар, көректер, арқандар, шүмектер және шелектерді қолданды. Құдықтың қабырғасы Гринсбургтен оңтүстікке қарай шамамен он екі шақырым жердегі Медицина өзенінен әкелінген тастардан салынды, олар вагонмен тасымалданды. Құдықтың ішіндегі топырақты шығару үшін ұзынша вагон-көліктер қолданылды. Вагонның ең төменгі бөлігіне жеткенде, астыңғы тақташалар ашылып, айналасында тегіс жер жасалды. Құдықтың құрылысы барысында, кең шахта жұмысшылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін әр он екі фут сайын екі дюймдік тақтайшалармен бекітіліп, нығайтылды. Осы тіректердің көмегімен топырақ шелектерге көтеріліп, қазу жұмыстары жалғастырылды. Тастар орнатылғаннан кейін, тіректер арамен кесілді. Құдықтың тереңдігі шамамен 33 метрге жеткенде, тесіктелген құбыр сулы қиыршық тасқа көлденең орнатылды, бұл суды құдыққа тасымалдауға көмектесті.

Қонақтар орталығы

Құдықтың құрылысының тарихын егжей-тегжейлі көрсететін келушілер орталығы болды. 2007 жылдың 4 мамырында Гринсбургке торнадо соғып, орталықты қиратты. Құдық 2012 жылдың 26 мамырында қайта ашылды. Жаңа келушілер орталығы, сондай-ақ Big Well мұражайы деп аталады, Гринсбург қаласының үш кезеңіндегі дөңгелек уақыт сызығын қамтиды, оның ішінде Гринсбургтің басталуы, торнадо оқиғасы және Гринсбургтің экологиялық тұрғыдан қайта құруы. Биг Велл мұражайында торнадоның қалай пайда болатыны туралы ақпарат бар және мұндай құбылыстың туындауына себеп болған метеорологиялық үдеріс түсіндіріледі. Қабырғаларда интерактивті ашылатын бөлімдер, сондай-ақ теледидарлар, карточкалар және тарихи оқиғаларды, сұхбаттарды, трагедияларды, өмір сақтау жиынтықтарын және басқа да торнадомен байланысты заттарды бейнелейтін инфографика бар. Мұражайдың айналасында дауылдың қалдықтарынан әртүрлі элементтер орналасқан, оның ішінде тоқтау белгілері, көше белгілері, сағаттар және торнадо сиреналары, соның ішінде Гринсбургтің торнадодан қираған Федералды Сигналды Күн күркірі сиренасының қалдықтары бар. Оны ауыстыру үшін қайта құру кезінде Sentry 10v орнатылды. Келушілер орталығында сондай-ақ осы аймақтан табылған жарты тонналық (1000 фунт, 450 кг) Бренхэм палласит метеориті де қойылған. Метеорит әлемдегі ең үлкен паллазит фрагменті деп жарияланды, бірақ бұл атаққа басқа үлгілер де таласады. Биг Велл келушілер орталығы қирады және метеорит EF5 торнадосы қаланы қиратқаннан кейін 7 мамырда жоғалып кеткені хабарланды. 1 миллион долларға сақтандырылған метеорит кейіннен құлаған қабырғаның астынан табылды және жаңа ғимарат салынып біткенше Канзас штатының Хейс қаласындағы Стернберг табиғи тарих мұражайында уақытша көрмеге қойылды. Қазір ол қайта жаңартылған мұражайға қайтарылды.