«Ормандағы Нұр» – Конрад Рихтердің 1700-ші жылдардағы американдық оқиғасы. Ақ ұлдың үндістер арасында өмір сүруі, қақтығыстар мен мәдени сіңісу туралы кітап.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ормандағы жарық – америкалық жазушы Конрад Рихтердің 1953 жылы алғаш жарық көрген романы. Бұл туынды ойдан шығарылған, көбінесе көркем кейіпкерлерді бейнелейді, бірақ тарихи тұлғаларды да қамтиды және колониялық Америкадағы 1700 жылдардың ортасына қатысты тарихи фактілерге негізделген. 1958 жылы осы атпен фильм түсірілді, оны Уолт Дисней студиясы шығарды. Басты рөлдерді Фесс Паркер, Джоан Дрю, Джеймс МакАртур және Венделл Кори сомдады. Фильмнің тақырыптық әнін Лоренс Эдвард Уоткин, Пол Дж. Смит және Хейзел ("Гил") Джордж жазған.
The Light in the Forest is a novel first published in 1953 by U. S. author Conrad Richter. Though it is a work of fiction and primarily features fictional characters, the novel incorporates historic figures and is based in historical fact related to the mid 1700s in colonial America. A 1958 feature film of the same name was adapted from the novel and produced by Walt Disney Productions, starring Fess Parker, Joanne Dru, James MacArthur, and Wendell Corey. The title song was composed by Lawrence Edward Watkin, Paul J. Smith, and Hazel ("Gil") George.
Қысқаша мазмұны
"Ормандағы жарық" – Пенсильванияда бала кезінде лени-ленэп тайпасы тарапынан тұтқынға алынып, олардың мәдениетіне сіңген ақ бала Джон Батлердің тағдыры туралы повесть. Оқиға 1764 жылдың күзінде басталады. Он бір жыл бұрын тұтқынға алынғаннан бері Огайода лени-ленэп тайпасымен бірге өмір сүріп жатқан Джон Батлер шамамен он бес жаста. Оның асырап алған әкесі Куйлога оған "Нағыз Ұл" есімін қойды. Ол толыққанды лени-ленэп тайпасының мүшесі ретінде қабылданып, олардың салтына бейімделді. Лени-ленэп тайпасы және басқа да үнді тайпалары британдықтармен бейбіт келісімге келді. Келісім шарты бойынша, үндістер барлық ақ тұтқындарды қайтаруға міндетті болды. Нағыз Ұл толыққанды сіңгендіктен, кеткісі келмеді және өзін лени-ленэп тайпасының мүшесі деп санады, ақ қоғамды жек көріп, одан бас тартты. Ақтардан құтылу үшін өзін-өзі өлтіруге тырысты, бірақ сәтті болмады. Жас сарбаз Дел Хардидің сүйемелдеуімен Нағыз Ұл Форт Питтке жеткізілді, онда ол өзінің туған әкесі Гарри Батлермен кездесті. Харди Батлерлерді қазіргі Харрисбургке жақын Пакстон қалашығындағы үйлеріне жеткізді. Әкесінің үйіне оралғаннан кейін Нағыз Ұл туған әкесін мойындаудан бас тартты, үнді киімдерін кие берді және ағылшын тілін ұмытқандай әрекет етті. Оның кіші інісі Горди оның үнді салтына қызығушылық танытты және Нағыз Ұл оған жақын болды. Кейін Нағыз Ұл өзінің ағасы Уилспен қызу дауға түсті. Уилс үндістерді балалардың бас терісін алып тастауда айыптады, бірақ Нағыз Ұл оны жоққа шығарды. Уилс жас жігіттің құрметсіздігіне ашуланып, Нағыз Ұлға шапалақ салды. Сол көктемде Нағыз Ұл түсініксіз ауруға шалдықты. Оның физикалық сырқаты Лени-ленэп тайпасының ешкімнің оны іздемегеніне байланысты көңілінің тоңуымен күшейді. Уилстің дүкенінде екі үндінің оны сұрағанын естігенде жігерленді. Сол күні кешке Батлерлер үйінен шығып, жақын жердегі Лени-ленэп тайпасының туысы Жарты Жебені кездестірді. Олардың қайта қосылуы Уилстің дүкеніндегі адамдардың олардың досы Кішкентай Крейнді атып, бас терісін алып кеткенін білгенде бұзылды. Ұлдар Уилске қарсы шығып, оны жерге құлатты және бас терісін алып кетті. Олар қаладан орманға қашып, батысқа қарай Лени-ленэп тайпасына қайта оралды. Тайпа Кішкентай Крейннің өліміне ашуланып, ақтарға соғыс жариялады. Олар бірнеше ауылдарға шабуыл жасап, қоныс аударушылардың бас терісін алып кетті. Нағыз Ұл қалған бас терісінің арасында балалардың бас терісін көріп, үндістер ересектерді де, балаларды да өлтіргенін білгенде қатты алаңдады. Нағыз Ұл ақтарды тосқауылға түсіру үшін жем ретінде пайдаланылды, бірақ ол Гордиді еске түсіретін баланы көргенде жоспарды ашты. Лени-ленэп тайпасы ашуланып, Нағыз Ұлды ырымдық азаптау рәсімімен өртеуді жоспарлады. Оның асырап алған әкесі Куйлога тайпа мүшелерін оның ұлын қууға көндірді. Куйлога Нағыз Ұлға ол енді үнді емес екенін, егер ол үнді жеріне қайта келсе, ақ жау ретінде қаралатынын және ол (Куйлога) енді оның әкесі емес екенін айтты. Куйлога Нағыз Ұлды ақтардың жолына шығарып, олар ажырасты.
The Light in the Forest is about the struggles of a white boy, John Butler, who was taken captive as a boy in Pennsylvania by the Lenni Lenape Indians and became assimilated. The story opens in the autumn of 1764. John Butler, approximately fifteen years of age, has lived with the Lenni Lenape in Ohio since being taken captive eleven years earlier. His adoptive Lenape father, Cuyloga, renamed him True Son. He is assimilated and accepted as a full blooded Lenape by that community. Along with other Native groups, the Lenape enter into a peace treaty with the British forces. The treaty required that the Indians had to return any white captives. True Son did not want to leave as he was fully assimilated and considered himself Lenape; he disdained white society. He tries to commit suicide in order to be free of the whites, but is unsuccessful. Accompanied by a young soldier, Del Hardy, True Son is taken to Fort Pitt, where he is met by Harry Butler, his blood father. Hardy accompanies the Butlers to their home in Paxton Township, near present day Harrisburg. After returning to his father's home, True Son refuses to recognize his blood father, continues to wear his Indian clothes, and pretends that he no longer understands English. His younger brother Gordie is intrigued by his Indian ways and True Son becomes fond of him. Later, True Son gets into a heated argument with his Uncle Wilse. Wilse accuses the Indians of scalping children, which True Son denies. Wilse is so angered by what he perceives as the young man's lack of respect that he slaps True Son. That spring True Son develops an unidentified illness. His physical sickness is compounded by disappointment that none of his Lenape family has tried to contact him since he was forced to go to the Butlers. He is enheartened by learning that two Indians were asking about him at Wilse's shop. That evening he slips out of the Butlers’ house and discovers his Lenape cousin, Half Arrow, nearby. Their reunion is tempered by learning that men from Wilse's shop shot and scalped their friend, Little Crane. The boys confront Wilse, knocking him to the ground and scalping him. They escape the town into the forest and head west to return to the Lenape. Their people are angry over the murder of Little Crane, and eventually, the tribe declares war on the whites. They attack some small villages and scalp the settlers. True Son sees some children's scalps among the rest and is disturbed to learn that the Indians killed children as well as adults. True Son is used as bait to lure a band of settlers into an ambush, but he gives away the plan when he sees a child among them who reminds him of Gordie. The Lenape are enraged and plan to burn True Son at the stake in ritual torture. His adoptive father Cuyloga convinces the other band members to banish his son. Cuyloga tells True Son that he is no longer Indian, that he would be considered as a white enemy if ever seen again in Indian territory, and that he (Cuyloga) is no longer True Son's father. Cuyloga accompanies True Son to a white road, where they part.
Шынайы ұлы
Шынайы Ұл (Джон Камерон Батлер) – оқиғаның басты кейіпкері. Ол Пенсильваниядағы отбасының үйінен ленапе тайпасы тарапынан ұрланып әкетілді. Ленапе отбасының тәрбиесінде өсіп, олардың мәдениетіне сіңіп, күш пен шыдамдылықты арттыру үшін от пен суық суды қолданатын дәстүрлі сабақтардан жылдар бойы өтті, ол 15 жасқа келгенге дейін. Осы жасқа жеткенде, ленапе мен Ұлыбритания арасындағы шарт бойынша, ол туған анасына қайта оралуға мәжбүр болды.
True Son (John Cameron Butler) is the story's protagonist. He was kidnapped by the Lenape from his family's home in Pennsylvania. Adopted by a Lenape family, he became assimilated into their culture, undergoing years of traditional lessons of strength and patience, with fire and freezing water tactics, until he was fifteen. At that age, he was forced by a treaty between the Lenape and Great Britain to go back to his birth mother.
Кюйлога
Куйлога – Трю Сонның асырап алған үнді әкесі және ол баланың Ленапе мәдениетін қабылдаған деп ойлады. Оның әйелі баланы асырап алды, сонда ол оның руының мүшесі саналды, себебі Ленапеде аналық желі бойынша туыстық байланыс қалыптасқан. Куйлога – ең дана және ең күшті әке ретінде суреттеледі. Ол осы баланы шабуыл кезінде тұтқынға алған.
Cuyloga is True Son's adoptive Indian father and believed that the boy had become culturally Lenape. His wife adopted the boy, who was then considered to be a member of her clan, as the Lenape had a matrilineal kinship system. Cuyloga is described as the wisest and the strongest father. He is the one who took the boy as captive in the raid.
Дель Харди
Дел Харди - жас отаршыл солдат, ол Нағыз Ұлдың туған отбасына қайтарылуын қамтамасыз етуге міндетті. Ол сонымен қатар ленапе тілінде сөйлейтін аудармашы. Дел, Нағыз Ұл сияқты, өмірінің бір бөлігін ленапе тайпасының арасында өткізген. Ол үндістерге жалпы алғанда сенімсіздікпен қараса да, Нағыз Ұлға қатысты көңіл жағсылықпен қарастырады. Ол жас жігітке ақ нәсілді отбасына бара жатқан жолының бір бөлігінде ленапе достарының бірге жүруіне рұқсат береді.
Del Hardy is a young colonial soldier who is to ensure True Son returns to his birth family. He is also an interpreter who speaks Lenape. Like True Son, Del spent part of his youth living among the Lenape. While he is distrustful of Indians as a group, he is empathetic toward True Son. He allows his Lenape companions to accompany the youth on part of the journey to his white family.
Жартылай жебе
Жарты Жебе – Нағыз Ұлдың ең жақын Ленапе туысы. Ол оны Питт фортына бірге жетелеп барады. Кейін ол Нағыз Ұлды іздеу үшін Пакстонға сапар шегеді. Екеуі Огайодағы Ленапе ауылына оралып келеді.
Half Arrow is True Son's favorite Lenape cousin. He accompanies him to Fort Pitt. He later travels to Paxton in search of True Son. Together they return to the Lenape village in Ohio.
Уилс аға
Уилс аға (Уилсон Оуэнс) – Тура Сонның шешесінің ақ туысы. Ол Пакстон Бойз тобының мүшесі ретінде белгілі, бұл топ шекаралық қақтығыстар кезінде, басқа үндістер қоныс аударушыларға шабуыл жасағаннан кейін, достық Сусквехэнок үндістерін, сондай-ақ Коннестога немесе Коннестого деп аталғандарды жаппай қырғандығымен танымал. Тура Сон Уилсті осы қырғынға қатысқандығы үшін жек көреді. Уилс Тура Сонның Ленапилер тарапынан миы жуылғандығына сенеді және енді оған ақ адам ретінде сенуге болмайды деп санайды.
Uncle Wilse (Wilson Owens) is True Son's maternal White uncle. He is well known as a member of the Paxton Boys, a group notorious for having massacred a band of friendly Susquehannock Indians, also known as Conestoga or Conestogo, during frontier conflicts after settlers had been attacked by other Indians. True Son hates Wilse for having taken part in the massacre. Wilse believes that True Son has been brainwashed by the Lenape and can no longer be trusted as a white man.
Тарихи контекст
"Ормандағы жарық" тарихи көркем әдебиет болғанымен, бірнеше тарихи тұлғаларға, орындарға, жағдайлар мен оқиғаларға негізделген. Тура Ұлдың Ленапе ауылы орналасқан Таскаравас өзені Солтүстік-Шығыс Огайо арқылы ағып өтеді. Ол Уолхондинг өзенімен қосылып, Кошоктон маңында Маскингам өзенін құрайды. (Романда "Маскингам саласы" жиі еске алынады.) Маскингам өз кезегінде Огайо штатының Мариетта қаласының жанында Огайо өзеніне құяды. Кейін Питт форты Питтсбург деп аталды, ол Аллегейни және Мононгахела өзендерінің қосылған жерінде орналасқан. Британдық бекеті, ол 1758 жылы француз-үнді соғысы кезінде француздық Дюкейн фортын алмастырды, ал британдықтар 1763 жылы соғысты жеңіп алды. Харрис Фериде Тура Ұл және оның серіктері Сускеханна өзенінен өткен жерде орналасқан. Осы жерде Харрисбург қаласы пайда болды. Қазір Форт Хантер қаладан солтүстікке қарай тарихи мұражай ретінде жұмыс істейді. Бір кезде қара құл Тура Ұл мен Гордиге Киттатинни, Екінші және Стони (немесе Ұзын емес) таулары туралы айтады. Бұл таулар қазіргі Харрисбургтің солтүстігіндегі Көк, Екінші және Үшінші таулардың үлгісімен жасалған. Бұл сипаттамада Үшінші таудың тік жарлы шыңы нақты бейнеленген. Ленапелердің жер атауы Пештанк немесе Пакстон, Дофин округының Жоғарғы, Орталық және Төменгі Пакстон елді мекендерінде, сондай-ақ Пакстанг ауданында кездеседі. Дегенмен, романдағы "Пакстон елді мекені" бір кезде қазіргі Дофин округының оңтүстік бөлігінен басқа барлық жерін, сондай-ақ қазіргі Либан округының бір бөлігін қамтыған. "Екі елді мекенге" сіңіп отырғанда, екіншісі Пакстонның оңтүстігіндегі Дерриді білдіреді. Джон Элдер (1706–1792), "Жауынгер пастор" деп танылған, 1738 жылы қазіргі Пакстанг қаласында орналасқан Пакстон пресвитериан шіркеуінің пасторы болды. Шіркеу 1732 жылы құрылған. 1740 жылы салынған қазіргі ғимарат Пенсильваниядағы ең көне пресвитериан шіркеуі болып саналады және әлі де қолданыста. Ол "Ормандағы жарық" романында бейнеленген оқиғалар орын алған кезде салынған. Элдер Шотландияның Эдинбург университетінің түлегі болған. Джон 1735 жылы әкесі Робертпен бірге Солтүстік Америкаға келген. Романда Элдер "Дерри шіркеуінің" пасторы ретінде еске алынады. Дерри елді мекеніндегі Херши қаласы бұрын Дерри шіркеуі деп аталғанмен, Пакстангтағы шіркеудегі Элдердің пасторлық қызметі күмәнсіз. Элдер сонымен қатар ақ қоныс аударушыларды үнді шабуылдарынан қорғау үшін құрылған Пакстон жігіттерінің жетекшісі болған. Пакстон жігіттері Ланкастер түрмесінде күзетіліп отырған Конэстога үндістерінің тобын қырғандарымен танымал. Бұл қырғын ақ қоныс аударушыларға жасалған басқа бір үнді тобының шабуылына кек алу үшін жасалды. Генри Буке (1719–1765) француз-үнді соғысы мен Понтиак соғысындағы британдық армияның көрнекті офицері болды. 1764 жылдың күзінде француз-үнді соғысынан кейін ол Форт Питттің қолбасшысы болды. Сол жылдың қазан айында оның әскері Тускаравасқа, Тура Ұлдың ойдан шығарылған ауылының орнына жетті. Бірнеше үнді тайпаларының өкілдері оған бейбітшілік туралы өтінішпен келді. "Ормандағы жарық" кітабында сипатталған ақ тұтқындардың оралуы көптеген адамдар үшін, әсіресе жас кезінде асырап алынған және ассимиляцияланғандар үшін ауыр оқиға болды. Олар Ленапеден басқа отбасы мен өмір салтын білмеді. Бұрынғы тұтқындардың көпшілігі ақырында өздерінің үнді отбасыларына қайтып оралды, ал басқалары ешқашан алмастырылмады. Дегенмен, Буке шамамен 200 бұрынғы тұтқынды Шығыс Американың ақ қоныс аударушыларына қайтарды. Буке романда бейнеленген оқиғалардан кейін көп ұзамай қайтыс болды.
While The Light in the Forest is historical fiction, it is based on several historical persons, places, situations and events. The Tuscarawas River, where True Son's Lenape village was located, runs through northeastern Ohio. It meets the Walhonding River to form the Muskingum River near Coshocton. (“The Forks of the Muskingum” are mentioned frequently in the novel.) The Muskingum in turn meets the Ohio River near Marietta, Ohio. Fort Pitt, later developed as Pittsburgh, stood at the confluence of the Allegheny and Monongahela rivers. A British post, it replaced the French Fort Duquesne in 1758 during the French and Indian War, which the British won in 1763. Harris’ Ferry was located in the area where True Son and his party crossed the Susquehanna. The city of Harrisburg developed at this site. Fort Hunter is now operated as a period museum north of the city. At one point, a Black slave tells True Son and Gordie about Kittatinny, Second, and Stony (or Short) mountains. These are modelled after Blue, Second and Third mountains north of present day Harrisburg. The narrative provides an accurate description of the craggy crest of Third Mountain. The Lenape place name, Peshtank or Paxton, is referred to in Dauphin County's Upper, Middle, and Lower Paxton townships, as well as the borough of Paxtang. However, the “Paxton Township” referred to in the novel once included all but the southernmost portion of present day Dauphin County, as well as part of present day Lebanon County. When the narrative refers to “the two townships,” the second is likely meant to be Derry, south of Paxton. John Elder (1706–1792), known as "the Fighting Parson," became the pastor of Paxton Presbyterian Church, located in present day Paxtang, in 1738. The church was founded in 1732. The present structure, built in 1740, is the oldest Presbyterian church still in use in Pennsylvania. It had been built by the time of the events portrayed in The Light in the Forest. Elder's Protestant Scots Irish family was from County Antrim, Ireland, and he was a graduate of the University of Edinburgh, Scotland. John followed his father Robert to North America in about 1735. The novel mentions Elder as being pastor of the “Derry Church.” While the unincorporated town of Hershey, in Derry Township, was previously known as Derry Church, Elder's pastorate at the church in Paxtang is unquestioned. Elder was also a leader of the Paxton Boys, a vigilante frontier group formed to protect White settlers from Indian attack. The Paxton Boys are perhaps best known for having massacred a group of Conestoga Indians who had been placed in protective custody in a jail in Lancaster. The massacre was carried out as vengeance for an attack on White settlers by an entirely different group of Indians. Henry Bouquet (1719–1765) was a prominent British Army officer in the French and Indian War and Pontiac's War. In autumn 1764, following the French and Indian War, he became commander of Fort Pitt. In October of that year, his army reached the Tuscarawas, the site of True Son's fictional village. Representatives of several Native groups came to him to sue for peace. The return of White captives described in The Light in the Forest was a traumatic experience for many, especially for those who had been adopted and assimilated when young. They knew no other families and way of life other than those of the Lenape. Many such former captives eventually returned to their Indian families, and many others were never exchanged at all. However, Bouquet returned approximately 200 former captives to European American settlements in the East. Bouquet died suddenly, shortly after the events depicted in the novel.