Фенвик Тоқымашылар Қоғамы: Әлемдегі Ең Алғашқы Ұжымдық Кәсіпорынның Тарихы
Fenwick Weavers' Society
1761 ж. құрылған, Шотландиядағы Fenwick тоқымашылар қоғамы – әлемдегі ең алғашқы кооператив. Тоқымашылардың қолдау, бағаны сақтау және өнімділікті арттыру мақсатымен құрылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Фенвик тоқымашылар қоғамы – 1761 жылдың 14 наурызында Шотландияның Шығыс Айрширдегі Фенвик ауылында 16 тоқымашы құрған кәсіби бірлестік. Фенвик тоқымашылар қоғамы әлемдегі ең ерте белгілі кооператив болып саналады, оның толық жазбалары сақталған. Бұл қоғам тоқыма өнеркәсібіндегі механикаландырудың күшеюі және тоқымашылардан төлемді төмендетуді қабылдау күтілімі салдарынан қолмен тоқудың төмендеу кезеңінде құрылды. Қоғамның негізгі мақсаты – тоқымашылардың бір-бірін қолдауы, тоқу кәсібінің болашағын қамтамасыз ету және еңбек ақысының әділдігін сақтау болды. Қоғамның келісілген шарттарында бір-біріне және жұмыс берушілеріне адал болу, сапалы жұмыс жасау және «ауданның қалалары мен елді мекендеріндегідей» баға белгілеу қарастырылды.
The Fenwick Weavers' Society was a professional association created in the village of Fenwick, East Ayrshire, Scotland by 16 weavers on 14 March 1761. The Fenwick Weavers' Society is considered to be the earliest known co operative in the world for which full records exist. The society was established during a decline in handloom weaving due to increased mechanisation in the textiles industry and increased expectations on weavers to accept lower payments. The society was originally set up for weavers to support each other, to secure the future of the weaving trade, and to ensure a fair price for work. The agreed terms and conditions of the society included being faithful and honest to one another and their employers, making good sufficient work, and setting prices that were ‘neither higher nor lower than are accustomed in the towns and parishes of the neighbourhood.’
1769 жылдың қараша айында қоғам өз мақсатын кеңейтіп, жалпы қауымға пайда әкелуді көздеді және қаражатын мүшелері мен мүше еместерге арзан бағамен азық-түлік сатып алуға жұмсауға келісті, ал үнемделген қаражат қоғам мүшелері арасында бөлісті. Кейбір тарихшылар Фенвик тоқымашылар қоғамының қайта бөлу моделі Рочдейл теңдік пионерлер қоғамы құрған «дивид» немесе дивиденд моделіне алғыкөз болды және ол қазіргі кооперативтік қозғалыстың негізін қалады деп санайды. Уақыт өте келе қоғам 1808 жылы құрылған кооперативтік кітапханаға жазылу сияқты басқа да бастамаларды қолға алды, нәтижесінде Фенвик кітапханасы құрылды, сондай-ақ Фенвик ауылының тұрғындарына Жаңа Зеландия, Австралия, Канада, Оңтүстік Африка және АҚШ сияқты елдерге көшіп кетуіне көмектесу үшін «эмиграциялық қоғам» құрылды. Қоғам 1873 жылға дейін өмір сүрді, осы кезде Фенвик халқы 2000 адамнан 500 адамға дейін азайды, бұл қоғамның эмиграциялық бағдарламасын қолдауының нәтижесі болды. Қоғам 2008 жылдың наурыз айында қайта құрылып, Фенвик тоқымашыларының мұрасын сақтау, жинау және еске алу мақсатымен заңды түрде өндірістік және қайырымдылық қоғам ретінде кооператив болып қайта тіркелді.
In November 1769, the society expanded its purpose to benefit the wider community and agreed that its funds should be used to buy food in bulk to be sold to members and non members in smaller quantities for a cut price with the savings divided amongst society members. Some historians argue the Fenwick Weavers’ Society redistribution model was a precursor to the ‘divi’ or dividend model established by the Rochdale Society of Equitable Pioneers and which formed the basis of the modern co operative movement. Over time, the society took on other initiatives like a co operative subscription library, founded in 1808, which resulted in the creation of the Fenwick Library, and setting up an ‘emigration society’ to help Fenwick villagers emigrate to places like New Zealand, Australia, Canada, South Africa and the United States. The society existed until 1873 when the population of Fenwick dropped from 2,000 people to 500 people, partly due to the society’s emigration support programme. The Society was reconvened in March 2008 and has been reconstituted as a co operative, in legal form as an industrial and provident society, in order to record, collect and commemorate the heritage of the Fenwick Weavers.