Кіріспе
Тасмания, Австралиядағы арал.
Батыс жағалауынан алшақ HMS Litherland кемесінің құлаған қалдықтары жатыр, ол 1853 жылы батып, 1983 жылы табылған. Кларк аралы – Тасманияның сегізінші ең ірі аралы.
Тарих
Кларк аралы/лунгталанана еуропалықтар қоныстанғанға дейін адам қоныстанбаған. Сидней шығанағы 1797 жылғы 28 ақпанда Презервация аралы мен Ром аралы арасында қарап қалды. 1797 жылғы 28 ақпанда он жеті адамнан тұратын топ Порт-Джексонға көмекке жету үшін кеменің қайығымен аттанды. Бұл топты бірінші офицер Хью Томпсон басқарды, оның құрамында суперкарго Уильям Кларк, үш еуропалық теңізші және он екі ласкар болды. Бақытсыздық қайтадан орын алды, олар 90 мильдік жағалаудың солтүстік жағында құрлыққа тіреліп, кемесін жоғалтты. Олардың жалғыз үміті – Сиднейге дейін жағалау бойымен жаяу жүру болатын, бұл арақашықтық бірнеше шақырымды құрады. Олардың азық-түлігі аз, оқ-дәрісі болмады, шаршау мен аштық олардың қатарын азайтып, күштерін әлсіретті. Жол бойында олар түрлі тасманиялық аборигендермен кездесті, олардың кейбіреулері достық, ал кейбіреулері жаулық қарым-қатынас жасады. Жолда соңғысы Дилба және оның тайпасының қолынан қаза тапты. Бұл тайпа Порт-Джексон аймағында қатыгездігімен танымал болған. Мэттью Флиндерс пен Джордж Басс өткен жылы Дилбамен кездескенде олардың қауіпсіздігінен қорқып, сақтанған. 1797 жылдың мамыр айында наурыздың үш аман қалғаны – Уильям Кларк, теңізші Джон Беннет және бір ласкар Ваттамолла шығанағына жетті. 1797 жылдың 15 мамырында, күштері таусылып бара жатқанда, олар балық аулап жүрген қайыққа сигнал беріп, оларды Сиднейге жеткізді. Жолда Кларк Сидней мен Вуллонгонг арасындағы, қазір Коалклиф деп аталатын жартастарда көмір кенін байқады. Бұл Австралияда табылған алғашқы көмір болды. Порт-Джексонға келгеннен кейін, олар губернатор Хантерге Сидней шығанағы және оның қалған экипажы туралы хабарлады. Хантер кемені құтқару және қалған экипаж мен жүкті Порт-Джексонға жеткізу үшін «Франсис» және «Элиза» кемелерін жіберді. Сондай-ақ, жаңа түр екенін анықтау үшін тірі жануар Порт-Джексонға қайтарылды. Арал Уильям Кларк құрметіне Кларк аралы деп аталды. 19 ғасырдың басында аралда теңіз жануарларын аулау кеңінен таралған деп есептеледі.
They had few provisions and no ammunition, and fatigue and hunger lessened their number as they marched. Along the way they encountered various Aboriginal Tasmanians, some friendly and some not. The last of the party to die on the march was killed by a man Dilba and his people near Hat Hill. Those people had a reputation around Port Jackson for being ferocious. Matthew Flinders and George Bass had feared for their safety when they encountered Dilba the previous year. In May 1797 the three survivors of the march, William Clark, sailor John Bennet and one lascar had made it to the cove at Wattamolla and, on 15 May 1797, with their strength nearly at an end they were able to signal a boat out fishing, which took them on to Sydney. On the march Clark had noted coal in the cliffs at what is now called Coalcliff between Sydney and Wollongong. This was the first coal found in Australia. On arrival at Port Jackson, the men informed Governor Hunter of the Sydney Cove and its remaining crew. Hunter despatched the Francis and the Eliza to salvage the ship and take the remaining crew and cargo to Port Jackson. and a live animal was taken back to Port Jackson. to verify it as a new species. The island was named Clarke island after William Clark. Sealing is believed to taken place on the island early in the 19th century.
Соңғы өзгерістер
Австралиялық өсімдіктерді өлтіре алатыны белгілі Phytophthora cinnamomi тамыр саңырауқұлағының патогені аралда 2002 жылы оқшауланған жағдайда табылды. Аралда әлі де қоныстанған жануарлар – қоян, мысық және егеуқұйрық. 2023 жылдың қаңтарында аралда көбейткен осал ақ маңдайлы шағалалардың (Sterna striata) колониясын қорғау мақсатында жабайы мысықтарды жою жобасы басталды. 2005 жылдың 10 мамырында үкімет Кейп-Баррен және Кларк аралдарындағы мемлекеттік жерлерді жергілікті аборигендер қауымдастығына басқаруға берді. Бұл Тасманияда абориген қауымдастығына мемлекеттік жерді ресми түрде тапсырудың алғашқы жағдайы болды. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, Кларк аралында бір тұрақты тұрғын болған. Қазіргі инфрақұрылым шектеулі және тозуға жақын.
Топография
Кларк аралының ерекше белгісі – 107 метрге дейін көтерілетін орталық плато. Бұл құрлықтағы жотасы су жинау алабының шектеулі көлемін қамтамасыз етеді, ал су тікелей теңізге ағып түседі. Аралдың солтүстік-батыс бөлігіндегі ең биік нүкте 676 фут (206 м) биіктікте орналасқан. Аралдың шығыс жағалауында Ратфорд-Коув аймағында ақ құмды жағажайлар қатары созылып жатыр.