Кіріспе

Адам географиясының ішкі саласы

Мәдени география – адам географиясының ішкі саласы. Жер бетіндегі әр түрлі халықтар мен мәдениеттерді зерттеудің алғашқы іздері Птолемей немесе Страбон сияқты ежелгі географтарға дейін барып тоқтаса да, мәдени география академиялық зерттеу ретінде алғаш рет 20-шы ғасырдың басындағы қоршаған ортаның ықпалымен анықталатын теорияларға қарсы балама ретінде пайда болды. Бұл теориялар адамдар мен қоғамдар дамыған ортамен бақыланады деп есептеді. Қоршаған ортаның жіктемелеріне негізделген алдын ала белгіленген аймақтарды зерттеудің орнына, мәдени география мәдени ландшафттарға қызығушылық танытты. Табиғи ландшафт пен адамның өзара әрекеттесуі мәдени ландшафтты құрайды. Бұл түсінік мәдени географияның негізі болып табылады, бірақ соңғы қырық жылда антропология, социология, әдебиет теориясы және феминизм сияқты көптеген ғылымдардан алынған мәдениеттің тереңірек және күрделі түсініктерімен толықтырылды. Мәдени географияда мәдениеттің бір ғана анықтамасы басым емес. Дегенмен, мәдениетті қалай түсіндіргеніне қарамастан, географтар мәдениетті абстрактілі ұғым ретінде қарастыратын теорияларды толығымен жоққа шығарады.

Тарих

Жер бетіндегі әр түрлі халықтар мен мәдениеттерді зерттеудің алғашқы іздері Птолемей немесе Страбон сияқты ежелгі географтарға дейін барып тоқтаса да, мәдени география академиялық зерттеу ретінде алғаш рет ХХ ғасырдың басындағы қоршаған ортаның ықпалымен даму теориясына балама ретінде пайда болды, бұл теория адамдар мен қоғамдар өмір сүретін ортамен бақыланады деп есептеді. 1970 жылдары географиядағы позитивизмге жасалған жаңа сын сандық географияның детерминистік және абстрактілі идеяларына тікелей қарсы шықты. Мәдени географияның қайта жандануы И Фу Туан, Эдвард Релф және Энн Баттимер сияқты географтардың гуманизм, феноменология және герменевтикамен айналысуында көрінді. Бұл өзгеріс адам географиясында постпозитивизмге қарай күшті үрдісті бастады, ол "жаңа мәдени география" деп аталды және сындық географиядан жүйелі әлеуметтік және мәдени талдау әдістерін қабылдады.