Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мәдениет – қоғамдық нормалар, мінез-құлық және артефактілерді зерттейтін семиотика мен антропология саласы.
Branch of semiotics and anthropology concerning societal norms, behaviors and artifacts
culture
Мәдениет теориясы – салыстырмалы антропология мен семиотиканың мәдениеттің эвристикалық ұғымын операциялық және/немесе ғылыми тұрғыдан анықтауға бағытталған саласы.
Culture theory is the branch of comparative anthropology and semiotics that seeks to define the heuristic concept of culture in operational and/or scientific terms.
Шолу
XIX ғасырда "мәдениет" терминін кейбіреулер адамның кең ауқымды қызметтерін білдіру үшін, ал басқалары "цивилизация" сөзімен мағыны бірдей ретінде қолданды. XX ғасырда антропологтар мәдениетті ғылыми талдау нысаны ретінде қарастыра бастады. Бір топ ғалымдар оны адамның бейімделу стратегияларын жануарлардың, соның ішінде басқа приматтар мен адам емес гоминидтердің көбінесе инстинктивті бейімделу стратегияларынан ажырату үшін пайдаланды, ал екіншілері – тікелей бейімделу құндылығы жоқ, адам тәжірибесінің символдық бейнелері мен көріністерін білдіру үшін қолданды. Екі топ та мәдениетті адам табиғатының ерекше белгісі деп түсінді. Антропологтар арасында кең таралған көптеген теорияларға сәйкес, мәдениет адамдардың өз биологиясын және қоршаған ортасын қалай түсіндіретінін көрсетеді. Осы көзқарас бойынша мәдениет адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналады, ол адамның өзі жасаған ортасы болып табылады, ал мәдени өзгерістердің көп бөлігі адамның тарихи оқиғаларға бейімделуімен байланысты. Сонымен қатар, мәдениет адамның негізгі бейімделу механизмі ретінде қарастырылып, адамның биологиялық эволюциясынан әлдеқайда жылдам дамиды, сондықтан көптеген мәдени өзгерістерді мәдениеттің өзіне бейімделуі деп қарастыруға болады. Көптеген антропологтар мәдениетті адамды басқа жануарлардан бөліп көрсететіндей етіп анықтауға тырысса да, адамның көптеген қасиеттері басқа жануарларға, әсіресе басқа приматтарға ұқсас. Мысалы, шимпанзелердің миы үлкен, бірақ адам миы одан да үлкен. Сол сияқты, боноболар күрделі жыныстық мінез-құлық көрсетеді, ал адамдардың жыныстық мінез-құлқы одан да күрделі. Сондықтан антропологтар адамның мінез-құлқы жануарлардың мінез-құлқынан сапалық айырмашылыққа емес, дәрежелік айырмашылыққа ие ме деп жиі пікірталас жүргізеді; сондай-ақ олар мәдени мінез-құлқыны әлеуметтанулық және психологиялық мінез-құлықтан ажыратудың жолдарын табуы керек. Мәдениеттің осы әртүрлі аспектілерінің үдеуі мен күшеюі күрделілік экономисі У. Брайан Артурмен зерттелді. "Технологияның табиғаты" атты кітабында Артур жаңа технологияларға алып келетін ерекше тәсілдермен біріктірілген қолданыстағы технологияларды (немесе материалдық мәдениетті) қарастыратын өзгерістер теориясын түсіндіруге тырысады. Бұл жаңалықтардың артында адамның мақсатты күші тұрады. Бұл тұжырымдама мәдениет пен мәдениеттің өзгеруіне қатысты толымды теорияны түсінуге біз енді ғана кірісіп келеміз дегенді көрсетеді, ол көптеген ғылым салаларын үйлестіретін және интеграциялық сәнділікті көрсететін теория.
In the 19th century, "culture" was used by some to refer to a wide array of human activities, and by some others as a synonym for "civilization". In the 20th century, anthropologists began theorizing about culture as an object of scientific analysis. Some used it to distinguish human adaptive strategies from the largely instinctive adaptive strategies of animals, including the adaptive strategies of other primates and non human hominids, whereas others used it to refer to symbolic representations and expressions of human experience, with no direct adaptive value. Both groups understood culture as being definitive of human nature. According to many theories that have gained wide acceptance among anthropologists, culture exhibits the way that humans interpret their biology and their environment. According to this point of view, culture becomes such an integral part of human existence that it is the human environment, and most cultural change can be attributed to human adaptation to historical events. Moreover, given that culture is seen as the primary adaptive mechanism of humans and takes place much faster than human biological evolution, most cultural change can be viewed as culture adapting to itself. Although most anthropologists try to define culture in such a way that it separates human beings from other animals, many human traits are similar to those of other animals, particularly the traits of other primates. For example, chimpanzees have big brains, but human brains are bigger. Similarly, bonobos exhibit complex sexual behaviour, but human beings exhibit much more complex sexual behaviours. As such, anthropologists often debate whether human behaviour is different from animal behaviour in degree rather than in kind; they must also find ways to distinguish cultural behaviour from sociological behaviour and psychological behavior. Acceleration and amplification of these various aspects of culture change have been explored by complexity economist, W. Brian Arthur. In his book, The Nature of Technology, Arthur attempts to articulate a theory of change that considers that existing technologies (or material culture) are combined in unique ways that lead to novel new technologies. Behind that novel combination is a purposeful effort arising in human motivation. This articulation would suggest that we are just beginning to understand what might be required for a more robust theory of culture and culture change, one that brings coherence across many disciplines and reflects an integrating elegance.