Кіріспе
ешбір Шотландия елтаңбасы, кең тараған тілмен Арыстан шапшаң деп аталады, бұл Шотландия Корольдігінің монархтары, кейіннен Ұлыбритания мен Ұлыбритания монархтары иелік еткен елтаңба. Герб немесе оның элементтері, сонымен қатар, Шотландияны жалпы символизациялау үшін геральдикада қолданылады. Қарулы қолдардың құрамында алтын фонға орнатылған, гүлдермен безендірілген қызыл қос жиекпен қоршалған қызыл арыстан бейнеленген. Гербті 12 ғасырда Арыстан Уильям қабылдады және оны шотландтық және британдық монархтар біріне-бірі қолданып келді. Қазіргі уақытта ол Ұлыбританияның гербінің бір бөлігін құрайды, онда ол Англия мен Ирландияның қаруларымен бөлінеді. Ұлыбританияның екі нұсқасы бар, бірі Англияға басымдық береді, екіншісі Шотландияға басымдық береді; соңғысы Шотландияның басқа символикасын толық жетістігіне қосады, мысалы, "Тисл" орденінің жағасы. Герб корольдік немесе үкіметтік контексте оқшауланып сирек көрінеді, өйткені оның орнына Ұлыбританияның қарулары қолданылады. Бұған Шотландиядағы монархтың кейбір жоғары лауазымды өкілдері пайдалана алатын корольдік байрақ - байрақ түріндегі қару - жарақ ерекшелік болып табылады; бұл Шотландияның Ұлы мөрінің сақтаушысы ретінде Шотландияның бірінші министріне жатады. Байрақты шотландтық корольдік резиденциялардан монарх болмаған кезде де ұшырады. Шотландияның ұлттық символы болғандықтан, олар көбінесе елді бейнелеу үшін қолданылады, мысалы, Канаданың қаруында. Герб элементтері көбінесе Шотландияның футбол ассоциациясы, Сент-Эндрюс университеті және Абердин қалалық кеңесі сияқты шотландтық мекемелердің қаруларында кездеседі.
The coat of arms of Scotland, colloquially called the Lion Rampant, is the coat of arms historically used as arms of dominion by the monarchs of the Kingdom of Scotland, and later by monarchs of Great Britain and the United Kingdom. The coat of arms, or elements from it, are also used in heraldry to symbolise Scotland in general. The arms consist of a red lion surrounded by a red double border decorated with fleurs de lis, all on a gold background. The blazon, or heraldic description, is: Or a lion rampant Gules armed and langued Azure within a double tressure flory counter flory of the second. The coat of arms was adopted in the 12th century by William the Lion and has been used by successive Scottish and British monarchs. It currently forms part of the coat of arms of the United Kingdom, where it is quartered with the arms of England and Ireland. There are two versions of the United Kingdom's arms, one which gives England prominence and other which gives Scotland prominence; the latter includes other Scottish symbolism in the full achievement, such as the collar of the Order of the Thistle. The coat of arms rarely appears in isolation in royal or government contexts, as the arms of the United Kingdom are used instead. One exception is the royal banner—the arms in flag form—which can be used by some high ranking representatives of the monarch in Scotland; this includes the First Minister of Scotland in their capacity as Keeper of the Great Seal of Scotland. The banner is also flown from the Scottish royal residences when the monarch is not present. As the arms are a national symbol of Scotland they are often used to represent the country, for example in the arms of Canada. Elements of the arms are frequently found in the arms of Scottish institutions, such as the Scottish Football Association, University of St Andrews, and Aberdeen City Council.
Сипаттама
Гербте қызыл түсті, көк тіл мен тырнақтары бар, қызыл түсті екі жақты жиекте орналасқан, гүлдермен безендірілген, "патшалық үзіліс" деп аталады. Трессурадағы fleurs de lis дәстүрлі түрде Франциямен "ежелгі одақты" білдіреді деп айтылады, бірақ бұл мүмкін емес, өйткені альянс басталған 1295 жылға дейін қолданылған трессура туралы деректер бар. Бұл белгі, бәлкім, қаруды ерекшелендіру үшін қосылған шығар, өйткені арыстанның айбанауы - бұл жалпы геральдикалық айып. Тарихи тұрғыдан алғанда, герб Шотландия монархтары қолданған толық жетістіктің бір бөлігі болды. Оның нақты түрі әртүрлі болды, бірақ оның толық нұсқасында, әдетте, руль, мантолинг, герб, екі ұран, қолдаушылар, бөлік және Оралды ордені жағасы бар. Руль алға қараған және баррлы визорлы. Шатырдың қақпағы көбінесе алтынмен, ал басқа түстер қолданылған. Белгісі: алдыға қараған қызыл арыстан, тағылымы бар, қолында семсер мен тақтасы бар, тағы бір тақтада отыр. Бұл кейде Шотландия монархтары қолданатын физикалық тәж, таққа және семсерді бейнелеу үшін стильделген, олар Шотландияның құрметтері деп аталды. Гербтің үстінде "In Defens" ("Менің қорғанысымда Құдай мені қорғасын") деген сөздің қысқартылуы, ал қалқанды қоршап тұрған - "Тісте" орденінің жағасы. Қолдаушылар - екі тажы бар, шынжырланған бір мүйіз, әрқайсысы байрақты ұстайды. Дестер жақтауының байрағы - қарудың өзі, ал зұлым жақтауының - Шотландияның ұлттық туы. Бөлмеге әдетте Шотландияның ұлттық гүлін, шыршалар кіреді, ал кейінірек гербтердің нұсқаларына Шыршалар орденінің "Nemo me impune lacessit" деген ұраны да кіреді. Бұл элементтердің көпшілігі Шотландия гербінде Корольдер одағынан кейін және Ұлыбританияның және кейіннен Біріккен Корольдіктің гербінің шотланд нұсқаларында сақталды. Алайда кейбір өзгерістер енгізілді: зұлым жақтауы Англияның туын көтерген жалауды ұстап тұрған тәжді арыстанмен ауыстырылды, оң жақтауы қазір Шотландияның туын көтеріп отырды, ал герб сол кездегі қолданылғанды бейнелеу үшін өзгертілді.
Франция Корольдігі
1558 жылы Шотландия королевасы Мэри Франсиске (Франция дофині) үйленгенде, Мэридің Шотландияның корольдік қарулары дофиннің қаруларымен бірге ілгектелген, оның қарулары Шотландияның королі ретінде оның мәртебесін көрсету үшін Шотландияның қаруларымен бөлінген. 1558 жылы қарашада Англия королевасы Мэри I қайтыс болғаннан кейін шотландтық король қысқа уақытқа ағылшын тәжін иеленіп, шотландтық қаруды Англияның корольдік қаруларымен бөліп алды, ал Дофин ағылшын қаруын өзінің жамылғысына герб ретінде қосты, бірақ бұл талап 1560 жылы алынып тасталды және ағылшын қарулары одан кейін қолданылмады. Франциск 1559 жылы Францияның корольдігі тағына Франциск II ретінде көтерілгенде, оның қарулары Франция королі ретінде мәртебесін көрсету үшін өзгертілді, Мэридің де Франция королеві ретінде оның жоғары мәртебесін көрсету үшін өзгертілді. 1560 жылы Францисктің өлімінен кейін Мэри Шотландия мен Францияны палуанға ілгенін көрсететін қаруды пайдалануды жалғастырды (суретінің статусын өзгертіп, корольдің күйеуі мен корольдің күйеуін өзгерткен), 1565 жылы Генримен, Лорд Дарнлимен некеге тұрғанға дейін. (Бұл символика Англия королевасы Елизавета I-ге жоғалып кеткен жоқ, өйткені ағылшын монархиясы ғасырлар бойы Франция тағына тарихи дәулеті бар еді, бұл Франция қарулары 1340 жылдан бастап Англияның қаруларымен бөлінеді). Дарнлимен некелескеннен кейін Шотландияның қарулары Францискпен некелесуден бұрын болған гербке оралды.
Корольдік одақ
1603 жылы Англияның патшайымы Елизавета І қайтыс болғаннан кейін, Джеймс VI Англия мен Ирландияның тағына ие болды. Англияның гербі Шотландияның гербімен төрт бөліктен бөлінеді, ал Ирландия үшін төрт бөліктен бөлінеді. Бұл кезде Англия королі де француз тағына дәулет білдірді, сондықтан Англия корольдігінің қарулары Франция корольдігінің қаруларымен бөлінген болатын. Джеймс Шотландияда өзінің патшалық қаруының басқа нұсқасын қолданды және корольдік протоколдағы бұл айырмашылық 1707 жылғы Одақ актісінен кейін де жалғасты. (Бүгінгі таңда Шотландияда қолданылып жүрген Ұлыбританияның корольдік гербі басқа жерлерде қолданылған гербтен өзгеше болып келеді). Король Карл II билік құрған кезде Шотландияда қолданылатын корольдік қару Шотландия Корольдігінің ең жоғарғы рыцарлық ордені - "Тисл" орденінің латын ұранын қосумен толықтырылды. "Nemo me impune lacessit" ("Менді жазасыз қалдырма" - ред.) деген ұран көк түрмеде орналасқан. (Бұған дейін қаруда тек "Тісте" орденінің жағасы пайда болған болатын). Король Чарльз Немскийдің қосқандары мен импульссыз лацицит Шотландияда қолданылған корольдік қаруларының гербі оның корольдік қаруларының басқа жерлерде қолданылуын толықтырды, екі ұран көрсетілді. Басқа жерлерде қолданылған гербке Англия Корольдігінің ең жоғарғы рыцарлық ордені - Гартер орденінің көне француз ұранымен бірге Dieu et mon droit деген француздық ұран кірді. "Honi soit qui mal y pense" ("Бұл ойға келсеңіз жақсы") деген жарғанат орденінің ұраны қалқанды қоршап тұрған жарғанат бейнесінде кездеседі. Бұдан кейін Шотландияда және басқа жерлерде қолданылған Корольдік қару-жарақ нұсқаларында тиісті патшалықтың қару-жарағының ұраны мен оған байланысты рыцарлық орденінің ұраны қамтылатын болды. 1603 жылы Стюарт әулеті Ирландия Корольдігінің тағына отырғаннан бері Корольдік гербінде үшінші квадрантта Ирландияның арфасы немесе Кларсач бейнеленген, содан бері арфаның стилі бірнеше рет өзгертілген. Ирландия королі лауазымы 1948 жылы Ирландия Республикасы Оиректасының актісімен тоқтатылды, онда Ирландия президенті (1937 жылдың соңында құрылған) сыртқы және ішкі істер бойынша Ирландия королі лауазымын алмастырды. Акт бойынша Ирландия мемлекетін республика деп сипаттауға болады, содан кейін жаңадан құрылған Ирландия Республикасы Британдық одақтан шықты. Алайда, Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның Ұлыбритания және Солтүстік Ирландияның Корольдік гербінің қазіргі нұсқалары Шотландияда және басқа жерлерде, сондай-ақ Канаданың гербінде Солтүстік Ирландияны бейнелейтін ирландтық арфасы бар.
Байрағы ретінде
Ұлыбритания Корольдігінің құрылуынан бері шотландтық гербтер енді Англия мен Ирландияның гербтерімен бірге қолданылады. Алайда, Шотландияның алғашқы корольдік байрағы, "Арыстан жауынгер" деп те аталады, Шотландияда ресми түрде қолданыла береді; король резиденциясында болмаған кезде корольдік резиденциялардан ұшып, оны бірінші министр, Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының Лорд Жоғары комиссары, Лорд Лион қару королі және лейтенанттар өздерінің лейтенанттары ресми қызметінде пайдаланады. Бейресми түрде корольдік байрақ көбінесе Шотландия ұлттық командалары қатысатын спорттық іс-шараларда жиі көрінетін екінші реттік ұлттық ту ретінде қолданылады. (Шотландияның футбол ассоциациясы да, Шотландияның ұлттық футбол құрамасы да корольдік гербке негізделген логотипті қолданады).