Udbina

Кіріспе

Удбина - Хорватияның Лика аймағындағы тарихи Крбавадағы ауыл және муниципалитет. Әкімшілік жағынан Лика-Сенж округінің бөлігі.

География

Удбина Крбава деп аталатын үлкен карст алаңында орналасқан. Ол округтің астанасы және ең жақын ірі қала Госпиттен шамамен 45 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл жерде Ликадағы жалғыз шағын әуежай бар.

Тарих

Удбина - Ильридің аумақтарының бірі. Ортағасырлық Хорватия Корольдігінде Удбина Civitas Corbaviae (Крбава қаласы) деп аталды және 1185 жылдан бастап, Сплит архиепископтығынан бөлінгеннен бастап, 1460 жылға дейін Корбава епархиясының орталығы болды. Епископ соты 14-ші ғасырда Епископ Бонифационың тұсында салынған. Орта ғасырларда Удбина тарихи Крбава округінің орталығы болды. Удбина атауы алғаш рет 1493 жылы Krbava өрісі шайқасынан кейін айтылған, онда хорваттар тығындалған Эмерик Деренчин мен франкопандар Осман империясынан жеңілді. Ортағасырлық бекіністі қала, оның тек қалдықтары сақталған, 1509 жылы Бан Иван Карлович және 1527 және 1689 жылдар аралығында Боснияның Эялетінің бөлігі ретінде түріктер басқарып отырды. 1712 жылғы Лика мен Крбава халық санағы 44 хорват, 6 буневци және 20 влах отбасыларының Удбинада тұрғанын жазған. Ежелгі қабір тастары Киелі үйдің қалдықтары жанында табылды. Марко зираты (Халық дәстүрі бойынша, мұнда мартирд қасиетті және Крбава шайқасының бірнеше батырлары жерленген), ол 1942 жылы сербтермен қиратылған үшбұрышты аяқтауы бар ғибадатхана болды. Мұтилич маңында ескі Сент-Августин шіркеуінің қираған жерлері бар (қоңырау мұнарасы бар төрт бұрышты киелі үй). XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында Удбина Хорватия Славония Корольдігінің Лика-Крбава округінің құрамына кірді. 1910 жылғы санаққа сәйкес, Удбина қаласында хорваттар көпшілігінде және сербтер азшылықта тұрды; 1,317 хорваттар және 621 сербтер. 1942 жылы Удбина мен Подудбинаның бүкіл тұрғындары хорват католиктерінен тұратын болса да, Югославия Корольдігінің үкіметі Удбинада Александр I патшаға ескерткіш орнатты, ол Тәуелсіз Хорватия мемлекетін (NDH) құрғаннан кейін ғана алынып тасталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Удбина НДХ аумағының бөлігі болды. Жергілікті жандармерияның сержанты Дракулич жергілікті сербтерге 200 мылтық берді, ол 1941 жылдың 12 сәуірінде Грачацтан Госпичке дейін Ликаны этникалық тазартумен басталды. 1941 жылдың 13 шілдесінде католик діни қызметкері Мате Мугоша Удбинадағы өз қауым мүшелеріне уағыз айтып, Усташеге адалдықты ант берді және Хорватиядағы серб халқының жойылуына шақырды, бұл сербтердің қырғыннан бұрын болды. 1942 жылы сербтер екі католик шіркеуін, әсіресе, Қасиетті Николай және Қасиетті Марк шіркеуін өртеп жіберді. Сол жылдың желтоқсан айында хорваттар Удбинадан шығарылды. Қираған жерлерді жасыру үшін сербтер соғыстан кейін Киелі Николай шіркеуінің орнына қонақ үй салып, Киелі Марк шіркеуінің қабірінен қой қорасын салу үшін тас қолданды. Сонымен қатар, сербтер Мутиличтегі Сент-Августин шіркеуін және Кориядағы католик зиратын қиратты. Соғыс кезінде көптеген жергілікті сербтерді усташелер, ал жергілікті хорваттарды четниктер мен югослав партизандары өлтірді. Николай православие шіркеуі (Мутиличтің Киелі бейнелеу шіркеуі филиалы) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де қираған. Хорваттардың көпшілігі Удбинадан қашып кетті. Хорваттар Тровро тауы арқылы Ловинакқа дейін қашып кетті. "Удбина төбесінде" Иоанн әулие францискандық монастырь болған көрінеді. Югослав билігі Югослав партизандарына ескерткіш орнатты сайтта ешқандай археологиялық зерттеулер жүргізбей немесе Мәдени ескерткіштерді қорғау институтынан рұқсат алмастан. Партизан ескерткішін салу кезінде ортағасырлық ғимараттардың қалдықтары мен адам сүйектері табылды. Югославияның СФР-да Удбина Кореница муниципалитетіне қарасты. Хорватияның Тәуелсіздік соғысы кезінде Удбина Серб Крайина Республикасының бақылауында болды. Сол кезде Крбавадан қалған хорваттар кетуге мәжбүр болды. Кровада қалған жалғыз хорват елді мекені Подлапачты серб отаршыларынан UNPROFOR-тің чех батальоны құтқарды. Удбина 1995 жылы 7 тамызда "Шорт" операциясы кезінде хорват әскерлері басып алды. 2001 жылғы санақта Удбина халқының 51% -ы хорваттар, көбінесе Босниядан. Қазіргі уақытта Удбина Лика Сень округінің құрамына кіреді. Соңғы жылдары Удбинаға туристердің келуінің артуы байқалады.

Udbina was one of Illyrian territories. In the medieval Kingdom of Croatia, Udbina was known as Civitas Corbaviae (Town of Krbava) and was the seat of a Diocese of Corbavia from 1185, when it was separated from the Archdiocese of Split, until 1460, when the diocese seat moved to the Krbava's former canonical territory of Modruš due to Ottoman military campaigns in the area. The Bishop's Court was built during Bishop Bonifacio in the 14th century. In the Middle Ages, Udbina was a seat (castrum) of the historic Krbava County. The name Udbina was mentioned for the first time in 1493, following the Battle of Krbava Field in which the Croats under ban Emerik Derenčin and the Frankopans suffered defeat from the Ottoman Empire. The medieval fortified town, from which only the remains were preserved, was governed in 1509 by Ban Ivan Karlović and between 1527 and 1689 by the Turks as part of the Eyalet of Bosnia. The 1712 census of Lika and Krbava records that 44 Croatian, 6 Bunjevci and 20 Vlach families live in Udbina. Ancient tombstones were discovered near the remains of the Church of St. Mark Graveyard (Named after the folk tradition that martyr saint and several heroes of the Battle of Krbava were buried on the site), which was a shrine with a triangular ending destroyed by the Serbs in 1942. In the vicinity, near Mutilić, there are ruins of the old Church of St. Augustine (quadrangular sanctuary with a bell tower). In the late 19th and early 20th century, Udbina was part of the Lika Krbava County of the Kingdom of Croatia Slavonia. According to the 1910 census, the town of Udbina was inhabited by a Croat majority and Serb minority; 1,317 Croats and 621 Serbs. Despite the fact that by 1942 the entire population of Udbina and Podudbina had been inhabited by Croat Catholics, the government of the Kingdom of Yugoslavia erected in Udbina a monument to the King Alexander I which was removed only after the establishment of the Independent State of Croatia (NDH). During World War II, Udbina was part of NDH's territory. Local gendarmerie sergeant Drakulić gave 200 rifles to the local Serbs, which on 12 April 1941 began with an ethnic cleansing of Lika from Gračac to Gospić. On 13 July 1941, Catholic priest Father Mate Mugoša delivered a sermon to his parishioners in Udbina pledging allegiance to the Ustaše and calling for the extermination of Serb population in Croatia, which preceded massacres of Serbs. In 1942, Serbs burned two Catholic churches, Church of St. Nicholas and Church of St. Mark Graveyard. In December of the same year, the Croatian population was expelled from Udbina. In order to conceal ruins, Serbs after the war built a hotel on the site of the Church of St. Nicholas, and used stone from the Church of St. Mark Graveyard for building a sheep barn. In addition, Serbs also destroyed the Church of St. Augustin in Mutilić and the Catholic cemetery in Korija. During the war, many local Serbs were killed by Ustaše and local Croats by Chetniks and Yugoslav Partisans. The Orthodox Church of St. Nicholas (filial of the Church of the Holy Transfiguration of Mutilić) was also destroyed during World War II. Most Croats fled from Udbina after the massacre on the eve before the St. Lucy's Day. Croats fled through Trovro mountain all the way to Lovinac. It seems that there was a Franciscan monastery of St. John on the "Udbina hill". Yugoslav authorities erected a monument to the Yugoslav Partisans on the site without doing any archeological research or getting approval from the Institute for the Protection of Cultural Monuments. During the construction of the Partisan monument, remains of medieval edifices and human bones were found on the site. In SFR Yugoslavia, Udbina was part of the Korenica municipality. During the Croatian War of Independence, Udbina was under control of the Republic of Serbian Krajina. During that time, the remaining Croats from Krbava were forced to leave. The only remaining Croatian settlement on Krbava, Podlapač was saved from the Serb militias by the UNPROFOR's Czech battalion. Udbina was taken over by Croatian forces on 7 August 1995, during Operation Storm. In the 2001 census, 51% of Udbina's population were Croats, mostly from Bosnia. Today, Udbina is a part of the Lika Senj County. In recent years, Udbina recorded an increase in tourist visits.

Демография

2011 жылғы санақ бойынша муниципалитетте 1875 тұрғын болды, оның 51% -ы сербтер, 45% -ы хорваттар болды. 2016 жылы Тихомир Орешкович кабинетінің ішкі істер министрі Влахо Орепичтің нұсқауы бойынша хорват полициясы қарқынды патрульдік іс-шараларды бастады және жергілікті тұрғындардың тұратын жерлерін тексерді, нәтижесінде 71 адам тұрғындар тізілімінен өшірілді. Полицияның әрекетіне сын көздері көтерілді, соның ішінде Удбинаның вице-мэрі Милан Узелактың да дауысы, бұл әрекет негізінен Хорватия сербтеріне бағытталған және оны билік басындағы тәуелсіз тізімдер көпіріне жақын жергілікті оңшыл ұйымның президенті алға тартты деп мәлімдеді. 2023 жылы Хорватиядағы ұлттық азшылықтар кеңестері мен өкілдерінің сайлауында Хорватия сербтері Удбина муниципалитеті азшылық кеңесінің 10 мүшесін сайлау үшін заңды талаптарды орындады.