Кіріспе
Еуропалық ромалық құқық орталығы (ERRC) - ромалықтардың басшылығымен жұмыс істейтін халықаралық қоғамдық мүдделік ұйым. Ол ромаларға қарсы расизмге және ромалықтардың адам құқықтарын бұзуға қарсы күреске бағытталған бірқатар іс-шараларды жүзеге асырады. ERRC-нің әдісі, атап айтқанда, стратегиялық сот ісі, халықаралық адвокация, зерттеулер мен саясатты әзірлеу, адам құқықтарына бағытталған жаңалықтар шығару және рома белсенділерін оқытуды қамтиды. ERRC Халықаралық Хельсинкилік Адам құқықтары федерациясының мүшесі және Еуропа Кеңесінің, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесінің консультативтік мәртебесіне ие. Ұйым 1996 жылы Венгрияның Будапештте құрылған, қазіргі уақытта оның штаб-пәтері Бельгияның Брюссель қаласында орналасқан.
The European Roma Rights Centre (ERRC) is a Roma led, international public interest law organisation engaging in a range of activities aimed at combating anti Romani racism and human rights abuse of Romani people. The approach of the ERRC involves, in particular, strategic litigation, international advocacy, research and policy development, human rights focused news production, and the training of Romani activists. The ERRC is a member of the International Helsinki Federation for Human Rights and has consultative status with the Council of Europe, as well as with the Economic and Social Council of the United Nations. The organisation was created in 1996 in Budapest, Hungary and is now based in Brussels, Belgium.
Қор
Еуропалық ромалық құқық орталығы Болгариядағы полиция қатыгездік ісін талқылау барысында пайда болды. Олардың алғашқы жұмысының басты тұлғасы - мажар белсендісі Ференц Кёзег, кейіннен ұйымды құрумен танылды. ERRC өз жұмысына NAACP-тің 20-ғасырда АҚШ-та азаматтық құқықтар ісіне ықпал ету үшін қолданған стратегиялық сот ісі әсерінен шабыт алды. Құрылғанынан кейін ERRC 1996 жылы Чехияның Конституциялық сотында және Черногориядағы Даниловградтағы погромда алғашқы заңды жеңіске жетті.
Стратегиялық сот ісі
ERRC әсерлі сот дауларында (сонымен қатар стратегиялық сот дауларында) белсенді. ERRC құрылғаннан бері 1000-нан астам ромалықтарға қатысты іс қаралды, ал қазірдің өзінде ұлттық және халықаралық соттарда 100-ден астам іс қаралуда. ERRC-нің заңгерлік жұмысы әр түрлі формада жүзеге асырылады, оның ішінде тікелей заңгерлік өкілдік ету және цыгандық талапкерлерге қолдау көрсету. Сонымен қатар, ERRC халықаралық сотқа, мысалы, Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотқа және БҰҰ-ның келісімдер органдарына заңдық материалдарды ұсынады. Ұйым ұлттық және еуропалық деңгейде ықпал етуге тырысады және білім, қоршаған орта, көші-қон, құқық қорғау, жеке тұлға, денсаулық және балаларға қатысты мәселелер сияқты көптеген мәселелерді талқылайды. ЕҚҚК Еуропалық әлеуметтік құқық комитеті алдында Франция, Грекия, Италия және (екі рет) Болгарияға қарсы сот ісінде жеңіске жетті; сонымен қатар, ЕҚҚК адвокаттары өтініш берушілерді Еуропалық адам құқықтары сотында көптеген істерде, соның ішінде D. H. және басқалар Чехияға қарсы және Oršuš және басқалар Хорватияға қарсы ісінде қорғады. Сонымен қатар, ERRC Ұлыбританияда стратегиялық сот ісі бастады, оның ішінде 2004 жылы R (Еуропалық рома құқықтары орталығы) Прага әуежайындағы иммиграциялық қызметкерге қарсы Лордтар палатасында дауланған.
Ғылыми-зерттеу және мемлекеттік саясат
ERRC рома қауымдастығына қатысты көптеген мәселелерге қатысты зерттеулер жариялайды. Ұйым өз баяндамаларын заңгерлер, журналистер, зерттеу серіктестері, бақылау органдары мен тиісті тақырыптық мамандар желісімен жұмыс жасауды қоса алғанда, көптеген әдістерді қолдана отырып жасайды. Кейбір жағдайларда ERRC жергілікті деңгейде жүргізілетін зерттеулерді қолдау немесе тиісті екінші деңгейлі әдебиеттерді қарастыратын зерттеу баяндамаларын жасау сияқты қызметтер атқарады. "Ромдар кеңейтілген Еуропалық Одақта" атты 2004 жылғы баяндаманы Еуропалық комиссияның Жұмыспен қамту және әлеуметтік мәселелер бас дирекциясы жариялады. ERRC Еуропалық Одақтың кеңейтуіне ықпал етті, үміткер елдерге Copenhagen критерийлерін орындауға қысым жасап, ромалардың жағдайы басымдықты мәселе екенін қамтамасыз етті. Ұйым жиі БҰҰ комитеттеріне, мысалы, нәсілдік кемсітуді жою жөніндегі комитетке (CERD) немесе әйелдерге қарсы кемсітуді жою жөніндегі комитетке (CEDAW) рома қауымдастықтары туралы есеп береді. Жақында Коронавирус пандемиясы кезінде топ "КОВИД кезеңіндегі рома құқықтары" атты 2020 жылы 12 ЕО мемлекетіндегі кемсітушілік пен құқық бұзушылық туралы терең талдау жариялады.
Халықаралық адвокаттық қызмет
2016 жылы ERRC ромалық көпшілік ұйымға айналды, ал 2018 жылы ERRC Roma Rights Defenders-ті іске қосты, бұл ERRC-ге және оның түрлі жобаларына үлес қосатын еріктілердің үлкен желісі. Бұл іс-шараларға науқан өткізу, далалық жұмыс және онлайн-ұйымдастыру сияқты көптеген іс-шаралар кіреді. ERRC көптеген адам құқықтары сыйлықтарының иегері, соның ішінде 2007 жылғы Макс ван Дер Столь сыйлығы, 2009 жылғы Gruber Prize for Justice, 2012 жылғы Стокгольм адам құқықтары сыйлығы және 2018 жылғы Рауль Валленберг сыйлығы.
Адам құқықтары бойынша оқыту
ERRC жұмысының маңызды бөлігі рома белсенділеріне арналған оқыту және білім беру жобаларын қамтамасыз етуді қамтиды. Бұрынғы оқытуда рома қауымдастықтарымен жұмыс істейтін ҮЕҰ, ромалық құқық қорғау топтарының белсенділері және азаматтық қоғам, адам құқықтары және стратегиялық сот ісі саласында жұмыс істейтін басқа да адамдардың мүмкіндіктерін дамытуға назар аударылған. ERRC басқа да оқыту формаларын өткізді, соның ішінде көші-қон, тұрғын үй құқығы немесе заңды құқықтар сияқты белгілі бір тақырыпқа бағытталған бір тақырыптық сессиялар. Еуропаның көптеген қалаларында оқыту жүргізілді.