Кіріспе
Стивен Бакстердің 2001 жылғы романы: Manifold: Origin (2001) – британдық автор Стивен Бакстердің ғылыми-фантастикалық романы, Manifold Trilogy-нің үшінші кітабы. Басқа кітаптар сияқты, басты кейіпкер Рид Маленфент Ферми парадоксына қатысты жағдайдан өтеді. Әр роман – хронологиялық емес, балама сценарий ұсынады және бір ғаламда орын алмайды. Manifold: Origin басқа дамыған түрлермен байланыс орнату себептерін түсіндіру үшін приматтар эволюциясын зерттейді.
Manifold: Origin (2001) is a science fiction novel by British author Stephen Baxter, the third instalment in the Manifold Trilogy. As with the other books, the protagonist Reid Malenfant is put through a scenario dealing with the Fermi paradox. Each novel is an alternative scenario rather than a chronological sequel, and does not occur in the same universe. Manifold: Origin explores primate evolution to create an explanation for our lack of contact with other intelligent species.
Сюжет
2015 жылы Жер Айды жоғалтып, оның орнына қызыл Ай пайда болады. Жаңа Айдың массасы анағұрлым зор, бұл Жерге қатты зиян келтіреді. Ол тіршілікке толы. Осы кезде Африка құрлығының үстінде таңғажайып жарқыраған құрылым пайда болады. NASA ғарышкері Рид Маленфент әйелі Эммамен бірге T-38 оқу ұшағымен Африка үстінен ұшып келе жатқанда, оны зерттеуге бел буады. Олар адамдар құлап жатқан алып, су бетінде қалқып жүрген дөңгелекке соқтығысады. Ұшақтан шығарылған Эмма сол дөңгелектің ішінен құлайды. Эмма Жерге ұқсас, бірақ ерекше әлемде оянады, онда көптеген адамзат тектес жандар мекендейді, олардың көпшілігі Жер бетінде бұрыннан жойылған. Тірі қалудың жақсырақ жолын таба алмаған Эмма мен дөңгелектен құлаған бірнеше аман қалғандар "Жүгірушілерге" (Homo erectus) қосылады. Бірақ алғашқы қақтығыстан кейін, аман қалғандардың бірі қаза тапқаннан соң, оларға олармен бірге жүруге рұқсат беріледі. Жерде Маленфент Қызыл Айға экспедиция ұйымдастыру үшін күш жұмсайды, себебі ол Эмманың сол жақта екенін сезінеді. Ол сәттілікке жетеді және Немото есімді жапон ғалымымен бірге асыққан құтқару миссиясын бастайды. Эмма мен Жүгірушілер басқа да түрлермен кездеседі, оның ішінде қатыгез "Эльфтер" (Австралопитектер) тобы, "Хамдар" (Неандертальдықтар), сондай-ақ "Жаңғақ қақпаштар" деп аталатын белгісіз орангутанға ұқсас түрлер. Маленфент Қызыл Айға жетеді және британдық саяхатшылардың колониясын кездестіреді. Олармен бірге болғаннан кейін Маленфент Қызыл Айдың ғаламдар арасында жылдам қозғалып, Африкада кездескен дөңгелек тәрізді құрылымдар арқылы жергілікті гоминидтерді жинап алатынын біледі. Британдық саяхатшылар Британ империясының әлі де күшті болып, ғарышқа қадам басқан мемлекетке айналған әлемнен келген. Бірақ олардың технологиялары мен мәдени құндылықтары Маленфенттің әлеміндегі жиырмасыншы ғасырдың басына ұқсас. Эмма өте зиялы, гориллаға ұқсас жандармен кездеседі. Олар Айсыз және үздірілмей жел соғып тұратын Жердің нұсқасынан келген. Британдық саяхатшылар сияқты, гориллаға ұқсас жандар да Қызыл Айға өз еркімен зерттеу үшін келген. Маленфент пен Эмма ақыры табысады, ал гипер зиялы гориллаға ұқсас саяхатшылар бастаған әртүрлі гоминидтер тобы Қызыл Айдың орталығына сапар шегеді және Айдың жасаушылары туралы біліп, олардың мақсаттары қандай болуы мүмкін екенін болжайды.
Стиль
Origin үшінші тұлғаның толық білімімен жазылған. Тараулардың орнына, әңгіме нақты кейіпкердің көзқарасымен баяндалатын бөлімдерге бөлінген, және әр бөлім сол кейіпкердің есімімен аталады.
Қабылдау
Джефф Залески Publishers Weekly журналындағы шолуында: «Кейіпкерлердің көптегені Дарвин теориясының қарапайым жақтары туралы ой-пікір айтады, бірақ өкінішке орай, бәрі де бірдей қорытындыға келеді. Уақыт-уақыт болатын артық зорлық-зомбылық, шала байланысты сюжеттік желілерді түсіну қиындығынан құтылуға көмектеседі. Бакстердің жанкүйерлері қанағаттанатын болар, ал терең ойландыратын ғылыми-фантастиканы ұнататындар басқа нәрсе іздеуі керек». Роланд Грин Booklist журналында былай деп жазды: «Бакстер Артур Кларктан гөрі көптеген кейіпкерлер мен көзқарас ауыстыруларын қолданып, Кларктің «Балалық шақтың соңы» (1953) атты классикалық туындысын еске түсіретін тақырыпты зерттейді. Ол сондай-ақ алғашқы қоғамдардағы тіршілік күресін аяусыз сипаттайды; осының салдарынан кітаптың көп бөлігі әлжуаз адамдарға арналмаған. Дегенмен, классикалық ғылыми-фантастикалық тақырыптардың интеллектуалды вариацияларын жақсы көретіндер «Manifold: Time» (2000) және «Manifold: Space» (2001) туындыларының лайықты жалғасы ретінде осы кітапты қуана қарсы алады».