Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бадулла () – Шри-Ланканың төменгі орталық тауларында орналасқан Ува провинциясының астанасы және ең ірі қаласы. Бұл Ува провинциясы мен Бадулла ауданының орталығы болып табылады.
Badulla (, ) is the capital and the largest city of Uva Province situated in the lower central hills of Sri Lanka. It is the capital city of Uva Province and the Badulla District.
География
Бадулла Кандидің оңтүстік-шығысында, Бадулу Оя өзенімен шақырылып алынған, теңіз деңгейінен биіктікте орналасқан және шай плантацияларымен қоршалған. Қала Нанукула тауларымен көмкерілген (теңіз деңгейінен ең биік шыңы – биіктікте). Бұл, британ империясының бір бөлігі болғанға дейін Кандидегі басты патшаға бағынышты аймақты басқарған, колониялық Сингаль князінің (аймақтық патшаның) базасы болған. Кейіннен британдық билеушілердің провинциялық әкімшілік орталықтарының біріне айналды. Қала британдықтардың негізінен шай плантацияларының өнімдерін Коломбоға тасымалдау үшін салған жоғарғы жақ темір жолының соңғы станциясы болды.
Badulla is located in the southeast of Kandy, almost encircled by the Badulu Oya River, about above sea level and is surrounded by tea plantations. The city is overshadowed by the Namunukula range of mountains (highest peak above sea level). It was a base of a pre colonial Sinhalese local prince (regional king) who ruled the area under the main King in Kandy before it became part of the British Empire. Later, it became one of the provincial administrative hubs of the British rulers. The city was the terminus of upcountry railway line built by the British in order to take mainly tea plantation products to Colombo.
Климат
Бадуллада тропикалық муссондық климат (Köppen: Am) басым, ол жылы температуралармен және мол жауын-шашынмен ерекшеленеді. Бадуллада қазаннан қаңтарға дейін жауынды маусым болады, ал желтоқсаннан ақпанға дейін жылдың қалған мерзіміне қарағанда температура төмендейді.
Badulla has a tropical monsoon climate (Köppen: Am) characterized by warm temperatures and a significant amount of rainfall. Badulla has a wet season from October to January, and has cooler temperatures in December to February compared to the rest of the year.
Тарих және қазіргі заман
Бадулла 19-ғасырдың ортасында британдықтар Канди мен Нувара-Элияға жолдар салып, плантациялық экономиканы дамытқанға дейін шалқары оқшауланған ауыл болды. 20-ғасырға қарай Бадулла аймақтық орталыққа айналды, британдықтар оны Ува Уэллассаның астанасы етіп белгіледі, қазір ол Ува облысы деп аталады. Бадуллада әлі де британдық отаршылдық кезеңнен қалған бірнеше ғимараттар сақталған, олардың ішінде Бадулла теміржол стансасы, Санкт-Марк шіркеуі және Ескі Велекаде базары бар. Бадулла ауданы – шай өндіруші жетекші аудандардың бірі, ол Нувара-Элия ауданынан кейін екінші орында тұрады. Қала ел тәуелсіздік алғаннан бері тұрақты түрде өсіп келеді: 1946 жылы шамамен 13 000 адам болса, 1977 жылы 38 000-ға, ал 2011 жылы 47 587-ге жетті. Бадулла – көпұлтты қала, оның ортасында ежелгі Мутхиянгана ғибадатханасы орналасқан. Католик шіркеуінің діни орталығы осы қалада орналасқан.
Badulla was an isolated village until the British built roads from Kandy and Nuwara Eliya in the mid 19th century, as part of the growing plantation economy. By the 20th century Badulla had become a regional hub, with the British establishing it as the capital of Uva Wellassa, now known as the Uva Province. Badulla still has a number of British colonial buildings existing, including the Badulla railway station, St Mark's Church and the Old Welekade Market. Badulla district is one of the leading tea producing districts, second only behind the Nuwara Eliya District. The town has grown steadily since the country's independence from approximately 13,000 in 1946, to 38,000 in 1977 and 47,587 in 2011. Badulla is a multi national city with the ancient Muthiyangana Temple situated in its heart. The Catholic Church has a diocese headquartered here.
Жол
Бадулла Шри-Ланканың орталық тауларының шығыс еңістеріне қарай Коломбодан шамамен алыс жерде орналасқан. Бадуллаға Коломбо, Канди және Галле қалаларынан бірнеше жол бар. Коломбодан А4 және А16 тас жолдары арқылы Ратнапура, Балангода, Хапутале, Бандаравела және Хали Эла қалаларынан өтіп Бадуллаға баруға 5-6 сағат уақыт жұмсалады. Кандиден екі бағыт бар: «Виктория Ранденигала Раджа Мавата» арқылы немесе Нувара Элия (А5 тас жолы) арқылы. Галледен ең қолайлы жол Матара, Хамбантота, Веллавая, Элла, Демодара және Хали Эла (А2 тас жолы) арқылы өтеді. Барлық жолдар көркем, саяхат кезінде географиялық ландшафттың өзгеретінін көруге болады. Бадулла және оның төңірегі экологиялық туристер үшін өте ұсынылады, себебі Хортон жазық Ұлттық паркі мен Кнукл таулары бірнеше сағаттық қашықтықта жатыр.
Badulla is about away from Colombo towards the eastern slopes of the central hills of Sri Lanka. There are multiple routes to Badulla from Colombo, Kandy and Galle. From Colombo, one can travel via Ratnapura, Balangoda, Haputale, Bandarawela and Hali Ela along A4 and A16 to Badulla, which may take 5–6 hours. From Kandy there are two routes: either via "Victoria Randenigala Raja Mawatha" or via Nuwara Eliya (route A5). From Galle, the best route is via Matara, Hambantota, Wellawaya, Ella, Demodara and Hali Ela (route A2). All routes are scenic and one can see splendid views of the geography, which changes while travelling. Badulla and its surroundings are highly recommended for eco tourists as Horton Plains National Park and the Knuckles mountains are a few hours away.
Темір жол
Бадулла теміржол станциясы – Басты желідегі соңғы станция және Коломбо Форт станциясынан шалқары орналасқан. Бұл теміржол ағылшындар Бадулла ауданынан жиналған шайды Коломбоға тасымалдау үшін салған.
Badulla railway station is the last station on the Main Line and is away from Colombo Fort Station. The line was constructed by the British to transport tea collected from the Badulla district to Colombo.
Туристік жерлер
Мутхиянгана ғибадатханасы – Бадулла қаласының ортасында орналасқан ежелгі будда ғибадатханасы. Бұл Буддалардың Салома Будда келгеніне сенетін Шри-Ланкадағы он алты қасиетті орынның бірі болып саналады. Бадулла қаласында орналасқан Бадулла Қатарағама Девалая – ежелгі девалая. Бұл Сингал құдайы Катарағама Девийоға арналған қасиетті орындардың бірі. Бадулла қаласының ортасында орналасқан Ескі Велекде базары – тарихи отарлық ғимарат. Ол 1889 жылы британдықтар тарапынан салынған. Бадулладан солтүстікке қарай орналасқан Дунхинда шарлауығы – биік шарлауық. Бұл Шри-Ланканың ең танымал шарлауықтарының бірі, ол көптеген әйгілі әндер мен әдеби шығармаларда еске алынады. Бұл аймаққа көптеген жергілікті және шетелдік туристер келеді. Богодадағы ежелгі ағаш көпір – елдегі ең көне ағаш көпірлердің бірі (400 жылдан астам) және Бадулланың оңтүстігінде, Халиэла қаласына жақын орналасқан. Демодара теміржол станциясы Элла мен Удувара теміржол станцияларының арасында орналасқан. Демодара теміржол станциясы осы ерекшелігімен танымал: теміржол платформадан бұрылып, содан кейін туннель арқылы станцияның астынан өтеді. Сент-Марк шіркеуі Ува провинциясының үкіметтік агенті, майор Томас Уильям Роджерстің есіне салынған, ол 1845 жылдың 7 маусымында Хапуталедегі Шервуд иелігінде шаңқая соққаннан қайтыс болды. Бұл шіркеу Коломбоның бірінші епископы, Реверенд Джеймс Чэпман тарапынан 1857 жылдың 25 сәуірінде қасиеттендірілген алғашқы шіркеу болды.
Muthiyangana temple is an ancient Buddhist temple located in the middle of Badulla. It is regarded as one of the Solosmasthana, the sixteen sacred places in Sri Lanka, believed by Buddhists to have been visited by Gautama Buddha. Badulla Kataragama Devalaya is an ancient devalaya, situated in Badulla town. It is one of shrines dedicated to Sinhalese deity Kataragama deviyo. Old Welekade Market is a historic colonial building, situated in middle of the Badulla town. It was built in 1889 by British. Dunhinda Falls, a high waterfall, is located north of Badulla. This is one of the most popular waterfalls of Sri Lanka, mentioned in several famous songs and works of literature. It draws many local and foreign tourists to the region. Bogoda ancient wooden bridge is one of the oldest surviving wooden bridges in the country (being over 400 years old) and is located south of Badulla, close to the town of Hali ela. Demodara railway station is between Ella and Udoowara railway stations. Demodara railway station is famous because the railway turns from the platform, and then goes under the railway station in the tunnel. St Mark's Church, built in memory of Major Thomas William Rogers, Assistant Government Agent of Uva Province, who died 7 June 1845 after being struck by lightning at the Sherwood Estate in Haputale. It was the first church to be consecrated (25 April 1857) by the first Bishop of Colombo Rev. James Chapman.
Демография
+Этностық топтарЖалпы халыққа қатысты пайыздық үлес Сингалдар29 96173,22 Шри-Ланка морылары5 51913,49 Шри-Ланка тамилдері2 7176,64 Үнді тамилдері1 9894,86 Басқалар (бургерлер, малайлар және т.б.)7351,80 Барлығы40 920100