Кіріспе
Дактиномицин, актиномицин D деп те аталатын химиялық қосылыс - бұл бірнеше түрдегі қатерлі ісікке қарсы қолданылатын химиотерапиялық препарат. Бұл препарат РНК- нің пайда болуын тежеу арқылы жұмыс істейді деп есептеледі. Ол 2023 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Ерекше дәрілер тізіміне кіреді.
Dactinomycin, also known as actinomycin D, is a chemotherapy medication used to treat a number of types of cancer. It is believed to work by blocking the creation of RNA. It is on the 2023 World Health Organization's List of Essential Medicines.
Жанама әсерлер
Дәріге жиі кездесетін жанама әсерлерге сүйек бауырының қысылуы, шаршау, шаштың түсіп кетуі, ауыздағы жара, тәбеттің жоғалуы және диарея жатады. Егер экстравазация пайда болса, актиномицин - бұл везикант.
Механизм
Жасуша биологиясында актиномицин D транскрипцияны тежеуге қабілетті екені дәлелденген. Актиномицин D бұл әрекетті транскрипцияны бастау кешенінде ДНК- ні байлау арқылы және РНК полимераза арқылы РНК тізбекінің ұзартылуын болдырмау арқылы жүзеге асырады.
Тарих
Актиномицин D - қатерлі ісікке қарсы белсенділігі бар алғашқы антибиотик. Оны алғаш рет 1940 жылы Селман Уаксман және оның әріптесі Х. Бойд Вудрафф Streptomyces ферментациялық өнімдерін пайдалана отырып, оқшаулады. Ол АҚШ-тың тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) 1964 жылы 10 желтоқсанда мақұлдады және Мерк Шарп пен Домм компаниясы сауда атауы Cosmegen арқылы шығарды.
Ғылыми-зерттеуге арналған пайдалану
Актиномицин ДНҚ дуплекстерін байлай алатындықтан, ол ДНҚ репликациясына да кедергі келтіреді, бірақ гидроксисурея сияқты басқа химиялық заттар зертханада ДНҚ синтезін тежеушілер ретінде қолдануға жақсырақ сәйкес келеді. Актиномицин D және оның флуоресцентті туындысы 7 аминоактиномицин D (7 ААД) микроскопияда және ағын цитометрияда бояу ретінде қолданылады. Бұл бояулардың / қосылыстардың ГК бай ДНК желілерінің аймақтарына жақын болуы оларды ДНК үшін тамаша маркерлер етеді. 7 ААД бір жіпті ДНК- мен байланысады, сондықтан ол апоптозды анықтау және өлі клеткалар мен тірі клеткаларды ажыратуда пайдалы құрал болып табылады.
Биосинтез
Актиномицин D екі бірдей циклдік пептидтерге байланған орталық феноксазинон хромофорынан тұрады және алғаш рет 1982 жылы ядролық магниттік резонанс (МРР) талдауы арқылы құрылымдық сипатталды. Актиномицин D-нің биосинтезі оның ашылуынан бастап зерттелді; ерте ферментациялық тамақтандыру эксперименттері триптофан мен D-глутаматтың прекурсорлық субстраттар ретінде рөлдерін көрсетті. 4 МХА субстратты триптофан диоксигеназасы, кинюренин формамидазасы, кинюренин гидроксилазасы, гидроксикинуреназа және метилтрансфераза сияқты ферменттердің әсері арқылы триптофаннан өндіретіндігі көрсетілді. Алғашқы тәжірибелер рибосомалық емес пептид синтетазалардың бар екендігін анықтады, ал кейінгі тазарту және гетерологты экспрессиялық тәжірибелер 4 МХА-ның белсендірілуіне ACMD және ACMA гендері жауапты екенін көрсетті, содан кейін ACMB және ACMC гендерінің әсерінен тізбек ұзартылады. NRPS құрастыру желісі жиырма екі модульден тұрады, оның ішінде екі-екі эпимераза және метилаза домендері бар. Streptomyces chrysomallus- тың D актиномицин гендер кластерін тезірек секвенирлеу төрт NRPS гендері екі жағынан жақсы зерттелген кинуренін жолындағы және триптофаннан 4 MHA өндірісіне жауапты гендер кластерлерімен қоршалғандығын көрсетті, екі кластер арасында тоғыз паралог анықталды.