Кіріспе

Сүйек миының қысылуы, сонымен қатар миелотоксичность немесе миелосупрессия деп те аталады, иммунитетті қамтамасыз ететін (лейкоциттер), оттегі тасымалдайтын (эритроциттер) және/немесе қалыпты қан ұюына жауапты (тромбоциттер) жасушалардың өндірісінің төмендеуі болып табылады. Сүйек миының қысылуы – химиотерапияның және азатиоприн сияқты иммундық жүйеге әсер ететін белгілі бір препараттардың қауіпті жағымды әсері. Бұл қауіп лейкемияға цитотоксикалық химиотерапия кезінде ерекше жоғары. Өкпедегі ұсақ емес жасушалық қатерлі ісіктерде миелосупрессияға бейімділікті күшейткіш мутациялардың модуляциялайтыны көрсетілген. Стереоидты емес қабынуға қарсы препараттар (НСҚҚ) кейбір сирек жағдайларда сүйек миының қысылуына себеп болуы мүмкін. Химиялық терапия басталғанда қан жасушаларының саны бірден төмендемейді, себебі препараттар қан ағынындағы жасушаларды жоймайды (олар тез бөлінбейді). Керісінше, препараттар сүйек миында жаңа қан жасушаларының пайда болуына әсер етеді. Миелосупрессия ауыр болған жағдайда, ол миелоабляция деп аталады. Көптеген басқа препараттар, оның ішінде кең таралған антибиотиктер де сүйек миының қысылуына әкелуі мүмкін. Химиялық терапиядан айырмашылығы, бұл әсерлер дің жасушаларын тікелей жоюдан туындамауы мүмкін, бірақ салдары біршама ауыр болуы мүмкін. Емдеу химиотерапиямен шақырылған миелосупрессияны қайталауға ұқсауы мүмкін, немесе басқа препаратқа ауысу немесе емді уақытша тоқтату қажет болуы мүмкін. Сүйек миы қан жасушаларын өндіретін орталық болғандықтан, сүйек миының белсенділігінің төмендеуі қан жасушаларының жетіспеушілігіне алып келеді. Бұл жағдай тез арада өмірге қауіпті инфекцияға әкелуі мүмкін, себебі организм шабуылдайтын бактериялар мен вирустарға жауап ретінде лейкоциттерді өндіре алмайды, сондай-ақ қызыл қан жасушаларының жетіспеушілігіне байланысты анемияға және тромбоциттердің жетіспеушілігіне байланысты қанайналымның күрт тоқтауына әкелуі мүмкін. Парвовирус B19 сүйек миындағы эритроциттердің прекурсорларын литикалық инфекциялау арқылы эритропоэзді тежейді және қатерлі емес аурулардан бастап ауыр ауруларға дейін әртүрлі аурулармен байланысты. Иммунодефицитпен ауыратын науқастарда B19 инфекциясы бірнеше айға созылуы мүмкін, нәтижесінде созылмалы ми миының қысылуынан туындаған B19 вирусемиясымен созылмалы анемия пайда болуы мүмкін.

Емдеу

Азатиопринге байланысты сүйек миының қызметінің төмендеуі микофенолат мофетил (орган трансплантациясы үшін) немесе ревматоидты артрит немесе Крон ауруында қолданылатын басқа ауруды баяулатушы препараттарға көшу арқылы емделеді.

Химиотерапиямен индуцирленген миелосупрессия

Ісікке қарсы химиотерапия салдарынан сүйек миының қызметінің басылуы емдеуге өте қиын, көбінесе ауруханаға жатқызуды, қатаң инфекциялық бақылауды және инфекцияның алғашқы белгілері байқалғанда күшті интравенді антибиотиктерді қолдануды қажет етеді. G-CSF клиникалық практикада қолданылады (Нейтропенияға қараңыз), бірақ егешқұйрықтардағы зерттеулер сүйек тоқымасының жоғалуына әкелуі мүмкін екенін көрсетіп тұр. GM-CSF, химиотерапиямен шақырылған миелосупрессия/нейтропенияны емдеуде G-CSF-пен салыстырылды. Трилациклиб (COSELA) – CDK4/6 ингибиторы, кішкентай жасушалы өкпе қатерлі ісігін емдеу үшін химиотерапиядан бұрын қолданылады, ол химиотерапиямен шақырылған миелосупрессияны бақылауға көмектеседі.

Зерттеу

Жаңа химиотерапиялық препараттарды әзірлеу кезінде препараттың ауруға қарсы тиімділігі жиі препараттың тудыруы мүмкін миелотоксикация деңгейімен салыстырылады. ColonyGEL сияқты тиісті жартылай қатты ортада өсірілген қалыпты адам сүйек миынан алынған колония құраушы жасушалар (CFC) ин витро сынақтары, белгілі бір заттың адамдарға қолданылғанда қандай деңгейде клиникалық миелотоксикация тудыруы мүмкін екенін болжауда пайдалы екені көрсетілді. Бұл болжамдық ин витро сынақтары, берілген заттардың қандағы әртүрлі жетілген жасушаларды өндіретін сүйек миы прогенерлік жасушаларына тигізетін әсерін анықтайды және жеке препараттардың немесе басқа препараттармен бірге қолданылған препараттардың әсерін тексеру үшін қолданылуы мүмкін.