Кіріспе

Жатыр мойнының жұқаруы және қысқаруы

Жатыр мойнының жұқаруы немесе пісіп жетілуі – жатыр мойнының жұқаруы мен қысқаруы процесін білдіреді. Бұл процесс босану кезінде жатыр мойнының ұрықтың кіндік жолмен өтуіне дайындық үшін кеңеюіне әсер етеді. Бұл жүктіліктің соңында болатын қалыпты, физиологиялық процесс болғанымен, оны дәрі-дәрмектер мен процедуралар арқылы да шақыруға болады. Жүктілік кезінде жатыр мойны әртүрлі ақуыздардың синтезін күшейте отырып, жүктілікті сақтайды. Бұл ақуыздардың өзара әрекеттесуі матрицалық ақуыздардың түзілуіне мүмкіндік береді, олар жатыр мойнын нығайтуға көмектеседі. Жүктіліктің соңына қарай гормондарға байланысты биохимиялық процестер коллаген мен талшықтың торына әсер етіп, жатыр мойнының босану кезінде пісіп жетілуіне себеп болады. Босану кезінде жатыр мойнының пісіп жетпеуі босанудың басталуын кешіктіріп, асқынуларға алып келуі мүмкін. Қазіргі кезде босануды шақыру үшін фармакологиялық, фармакологиялық емес, механикалық және хирургиялық әдістер қолданылады. Жатыр мойнының пісіп жетілуі көбінесе стационарлық жағдайда жүзеге асырылады. Бағасының төмендігі және пациенттің тілегі сияқты себептерге байланысты, амбулаториялық жағдайда жатыр мойнының пісіп жетілуі мүмкіндігі зерттелуде.

Физиологиялық

Жатырдың ашылуына дейін жатын мойны ұзын, мойын бөтелкесі сияқты болады, әдетте шамамен төрт сантиметрге жуық. Жүктілік бойында жатын мойны тығыз жабылып, шырыш тығынымен қорғалған. Жатырдың ашылуы жатын мойнының кеңеюімен қатар жүреді. Жатын мойны ашылғанда, шырыш тығыны босап, қынап арқылы шығады. Шырыш қанмен аралас болуы мүмкін, ал шырыш тығынының шығуы "қанды шырыш" (немесе жай ғана "шырыш") деп аталады. Жатыр мойны ашылу барысында қысқарып, жатырға тартылып, жатырдың төменгі қабырғасының бір бөлігіне айналады.

Гистологиялық және биохимиялық

Қосымша ақпарат: Адам жатыр мойнының мерзімінен бұрын және толық мерзімді босану кезінде пісіп жетілуін реттейтін сигналдық жолдар. Гистологиялық тұрғыдан алғанда, жатыр мойны жүктіліктің соңына қарай маңызды өзгерістерге ұшырайды, бұл босану жолы үшін жатыр мойнының пісіп жетілуіне мүмкіндік береді. Біріншіден, гиалуронан (ГА) гликозаминогликанының жатыр мойнында синтезделуі артады, бұл тіндердің гидратациясын арттырады, соның салдарынан коллаген және эластин талшықтарының ыдырауын жеделдетеді. Екіншіден, жасушадан тыс матрицаның құраушыларын, соның ішінде протеогликандар, ламинин және фибронектинді – жатыр мойны стромасында (параметриумда) кездесетін компоненттерді қорытуға қатысатын матрицалық металлопротеиназалардың секрециясы артады. Үшіншіден, жатыр мойнының ашылу процесінің ерекшелігіне байланысты, аллергиялық және қабыну реакцияларын реттейтін ферменттер мен басқа медиаторлар да қатысады. Маст жасушаларынан бөлінетін аллергиялық медиаторлардың бірі – гистаминнің жатыр мойнының тегіс бұлшықеттерінің жиырылуымен себептік байланысы бар екені көрсетілген. Дегенмен, зерттеулер толыққанды емес.

Аналық гиперстимуляция

Динопростон және вагинальды мизопростол жұмысты шақыру кезінде жатырдың жоғары стимуляциялану қаупі окситоцин мен механикалық әдістерге қарағанда артық.

Аутизм

Окситоциннің бұзылуы аутизмге немесе аутизм спектрінің бұзылуына байланысты. Окситоцин жатыр мойнының дайындалуына қолданылатын әдістердің бірі болғандықтан, Америка акушерлік және гинекологиялық колледжінің акушерлік практика комитеті осы байланысқа қатысты бар зерттеулерді қарап шығып, окситоцин арқылы жатыр мойнының ашылуы мен аутизм/АСД арасындағы себеп-салдарлық байланыстың жеткілікті дәлелдемелері жоқ деген қорытындыға келді.

Жүктілік күйзелісі немесе гиперстимуляция

Төңкеруді бастау мақсатымен қабылданатын төмен дозадағы оральді мизопростол, вагинальді түрде қолданылатын мизопростолға қарағанда ұрықтың стресске ұшырау қаупін азайтады. Вагинальді динопростон қолдану ұрықтың жүрек соғуының бұзылыстарымен немесе оларсыз гиперстимуляция қаупін арттырады.