Кіріспе

Грек Крымы Қырым түбегіндегі ежелгі грек қоныстарына қатысты. Грек қала-мемлекеттері алғаш рет біздің заманымыздан бұрын 7 немесе 6 ғасырда Қырымның Қара теңіз жағалауында отарлар құрды. Керчь тұзағының маңында, ол кезде Кимер Босфоры деп аталатын, бірнеше отарлар құрылды. Кимер Босфоры маңындағы отарлардың тығыздығы грек отарлаулары үшін ерекше болды және бұл аймақтың маңыздылығын көрсетті. Бұл колониялардың басым көпшілігін Кіші Азиядағы Милет қаласынан келген иондықтар құрды. Б.з.д. 1-ғасырдың ортасына қарай Босфор патшалығы Рим империясы кезінде Рим Крымы дәуірін бастаған Рим Республикасының клиенті болды.

Аттар

Таурика, Таурикалық Херсонес және Таурис - Крым түбегі классикалық антикалық және ерте заманауи дәуірлерде белгілі болған атаулар. Херсонес Таурика - гректің латынша нұсқасы.

Грек отарлары

Ең ерте грек колониясы Пантикапеум (Παντικάπαιον), б.з.д. 7 ғасырдың аяғында немесе 6 ғасырдың басында құрылған, Милеттің апоикиясы ретінде құрылған (яғни, шынайы колония және жай ғана антрепот емес). Ең үлкен көлемінде ол Кимер Босфорының Қырым жағындағы басқа Милезиялық отарларға Феодосия, Киммерикон, Тиритак және Мирмекион кірді. Теодосия (Θεοδοσία), қазіргі Феодосия, б.з.д. Ол алғаш рет тарихта 390 жылы Босфор патшалығының билеушісі Сатирдің шабуылына қарсы тұрғаны туралы жазылған. Оның орнын басқан Леукон оны Грекияға, әсіресе Афинаға, бидай жеткізу үшін маңызды портқа айналдырды. Киммерикон (Κιμμερικόν) б.з.д. V ғасырда Керчь түбегінің оңтүстік жағалауында, Опук тауының батыс беткейінде, Пантикапеумның оңтүстік-батысында құрылған. Оның атауы осы жердегі бұрынғы киммериялық қонысқа қатысты болуы мүмкін. Киммерикон Боспор патшалығын скифтерден қорғайтын маңызды бекініске айналды. Тиритак (Τυριτάκη) Крымның шығыс бөлігінде, Пантикапеумның оңтүстігінде орналасқан. Бұл ғимарат Кимер Босфоры жағалауындағы Керчь ауданындағы Камыш Бурун (Аршинцеве) руиндарымен салыстырылып отыр. Тиритак туралы ежелгі әдеби дереккөздерде аз ғана айтылған. Археологиялық жобалар б.з.д. Алғашқы ғасырларда балық аулау мен шарап өндіру қаланың негізгі экономикалық саласына айналды. Мюрмекион (Μυρμήκιον) Пантикапейдің солтүстігінде, Кимер Босфоры жағалауында орналасқан. Ол б.з.д. VI ғасырдың ортасында тәуелсіз полис ретінде құрылған, ол көп ұзамай аймақтағы ең байлардың бірі болды. Біздің заманымыздан бұрынғы V ғасырда қала шарап жасаумен айналысты және өз ақшасын шығарып отырды. Ол қалың қабырғалармен қоршалған еді. Нимфайон (Νύμφαιον) 580 және 560 жылдар аралығында Милеттің сайысшысы Самостан келген отаршылар құрған. Ол Пантикапеумнан оңтүстікке қарай орналасқан. Қала құрылғанға дейін бұл жерде скифтердің болғанына археологиялық дәлел жоқ. Қала өзінің жеке ақшаларын шығарды және жалпы алғанда классикалық антикалық кезеңде астық саудасын бақылаудан өркендеді. Афина Нимфаионды аймақтағы негізгі әскери база ретінде таңдады. 444 жылы және Демосфеннің атасы Гиллон Пелопоннес соғысы кезінде Нимфеумға сатқындық жасады деген айыппен Афинадан қуылды. Ол ғасырдың аяғына қарай Босфор патшалығына қосылды. Б.з.д. V ғасырда Қара теңіз жағалауындағы Гераклия Понтикадан Дориялықтар Крымның оңтүстік-батысында (қазіргі Севастопольдің сыртында) Херсонес теңіз портын құрды. Бұл жер жергілікті Тауриан халқының аумағының шетінде орналасқан терең сулы порттар бар жер еді. Классикалық кезеңнің басым бөлігінде Херсонес демократиялық мемлекет болды, оны сайланған архонттар тобы және Демиурги деп аталатын кеңес басқарды. Уақыт өте келе билік олигархиялық сипатқа ие болды, билік архонттар қолына шоғырланды. Б.з.д. 4 ғасырдың ортасына дейін Херсонес шағын қала болып қала берді. Кейін ол солтүстік-батыстағы Крым жерлеріне дейін кеңейіп, Керкинитида колониясын қосты және көптеген бекіністер салды. 2013 жылы Херсонес Дүниежүзілік мұра ретінде тіркелген. Керкинитида - қазіргі Евпаторияға жақын орналасқан, Тауриканың солтүстік-батысындағы ең көне колония. Ол б.з.д. VI-V ғасырлар аралығында, мүмкін, Гераклея Понтиканың дорийлері немесе басқа белгісіз Иондық қала мемлекеті құрған. Б.з.д. 4 ғасырдың ортасына дейін қала кішкентай тәуелсіз қала-мемлекет болды, содан кейін ол Херсонес қала-мемлекетіне қосылды. Б.з.д. 2-ғасырда Керкинитида скифтермен қолға түсті, бірақ кейін Диофанттың екінші жорығында қайтадан қолға түсті. Археологиялық табылған деректерге сәйкес, қала біздің заманымыздың 2 және 3 ғасырларының аяғына дейін сақталған. 2018 жылы археологтар Бахеров қаласының маңында біздің заманымызға дейінгі IV-III ғасырларға жататын бұрын белгісіз ежелгі грек қонысын тапты. Зерттеушілердің айтуынша, бұл елді мекен Манитра деп аталды. Елді мекеннің аумағында тікбұрышты мұнараның қалдықтары, ал елді мекеннің жанында тоналмаған некрополь табылды.

Мифологияда

Грек мифологиясына сәйкес, Қырым - Ифигенияны құдай әйел Артемида әкесі құрбандыққа шалуға дайындалып жатқанда құтқарып қалған жері. Артемида жас ханшайымды жарым аралға алып кетіп, сонда ол өзінің ғибадатханасында діни қызметкер болды. Бұл жерде ол Таурия патшасы Тоастың еркімен жағаға келген кез келген шетелдіктерге адам құрбандығын шалуға мәжбүр болды. Басқа тарихшылардың айтуынша, Таурилер жабайы рәсімдер мен қарақшылықпен танымал болды және олар аралдың ең алғашқы жергілікті халқы болды. Таврис жері мен оның гректерді өлтіру туралы әдет-ғұрыптары Геродоттың IV, 99 100 және 103 кітаптарында да сипатталған.