Кіріспе

Геснериестер тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысының бөлігі – Streptocarpus секциясы. Saintpaulia – Streptocarpus subgenus Streptocarpella ішіндегі бөлім, ол Gesneriaceae тұқымдасына жататын, Танзанияда және Шығыс тропикалық Африканың оңтүстік-шығыс Кениясында табиғи өсетін шамамен он түрлі көпжылдық шөптесін гүлді өсімдіктерден тұрады. Бұл бөлім бұрын Saintpaulia деген жеке туыс ретінде қарастырылған, бірақ молекулалық филогенетикалық зерттеулер оның Streptocarpus туысының ішінде орналасқанын көрсетті. Түрлері мен сорттары көбінесе африкалық биікшегүлдер (бірақ олар нағыз биікшегүлдермен тығыз байланысты емес) немесе saintpaulias деп аталады. Олар көбінесе үй өсімдіктері ретінде сатылады. Бөлімнің бірнеше түрлері мен түршелері жоғалу қаупінде, ал көптеген түрлеріне де қауіп төніп тұр, себебі олардың табиғи бұлтты ормандарындағы мекендеу орындары ауыл шаруашылығы үшін жойылған. Streptocarpus ionanthus түрінің сақталу статусы – қауіпке жақын деп саналады.

Сипаттама

Сент-Паулияның биіктігі 6-15 см, ал ені 6-30 см аралығында болады. Жапырақтары дөңгелек немесе сопақ пішіндес, ұзындығы 2,5-8,5 см, ал жапырақ сабағының ұзындығы 2-10 см. Жапырақтары жұқа түкпен жабылып, ет тәрізді құрылымына ие. Гүлдерінің диаметрі 2-3 см, бес бөлікті, жұмсақ қылқан тәрізді гүл шоғыры ("жапырақшалар") болады және 3-10 немесе одан да көп гүлдерден тұратын шоғырларға жиналған, олар тағанша деп аталатын жіңішке сабақтарда өседі. Жабайы түрлерінің гүлдері қызғылт, күлгін, ақшыл көк немесе ақ түсті болуы мүмкін. Бұл өсімдік "Африка фиалкасы" деген атауын нағыз фиалкаларға (Viola, Violaceae тұқымдасы) сыртқы ұқсастығынан алған.

Тарату

Сент-Паулиялар тропикалық Африканың шығысында өседі. Танзанияның Нгуру тауларында түрлердің көптеп шоғырланған жері бар.

Өсіру

Сент-Паулиялар үй өсімдіктері ретінде кеңінен өсіріледі. Соңғы уақытқа дейін, нарықта қолжетімді гибридтерді шығару бағдарламаларында барлық онға жуық түрдің тек бірнешеуі ғана пайдаланылды; үй өсімдіктері ретінде қолжетімді сорттардың көпшілігі Streptocarpus ionanthus (syn. S. kewensis) түрінен шығарылған. Қазіргі таңда, заманауи сорттарға жаңа гендерді енгізу үшін түрлердің кең ауқымы қарастырылуда. Американың Африкалық Венера қоғамы – бұл бөлімше және оның сорттарының халықаралық тіркеу органы.

Температура

Сент-Паулиялар температура өзгерісіне, әсіресе жапырақтардың жылдам суынуына өте сезімтал. Африка қызғылт жапырақтарына суық су шашқанда, жапырақтарының түсі өзгереді. Бұл жылдам суыну палисада мезофилл жасушаларындағы жасушалық вакуольдің құлауына себеп болады деп саналады.

Көбейту

Африка қызғылт гүлдері көбінесе вегетативтік жолмен көбейтіледі. Өсімдіктерді кішірек қызғылт гүлдерге бөлуге болады, тіпті жапырақтан кесіп алған түптен де өсіруге болады. Африка қызғылт гүлдерін тұқымнан өсіру сирек, ал саудадағы өсімдіктердің көпшілігі кесінділер мен тіндерді өсіру арқылы шығарылады.

Мәдениетте

Африкалық гүлдер дамыған елдерде дәстүрлі сыйлыққа айналды. Олар көбінесе мерекелерде сатылады. Көптеген елдерде бұл гүлдер үй шаруашылығында танымал өсімдіктер, себебі олар жыл бойы гүлдеп тұрады және күтімге аса талап етпейді.