Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финал Лигуре (жергілікті Finô; Finarium) – Италияның Лигурия аймағындағы Савона провинциясындағы Генуя шығанағында орналасқан коммуна. Ол Италия Ривьерасының бір бөлігі саналады. Оның тарихи орталығының бір бөлігі ("Finalborgo") – "Италияның ең әдемі ауылдары" (I Borghi più belli d'Italia) тізіміне кіреді.
Finale Ligure (, locally Finô; Finarium) is a comune on the Gulf of Genoa, in the province of Savona, in Liguria, Italy. It is considered part of the Italian Riviera. Part of its historical center ("Finalborgo") is one of I Borghi più belli d'Italia ("The most beautiful villages of Italy").
География
Ақ құмды жағажайларымен және көркімен танымал Финале Лигуре оңтүстік-батыстағы тік жарлы әктас тауы – Капразоппаның жартасына тікелей іргелес орналасқан. Қаланың көп бөлігі төбешікке қарай созылады. Қаланың өте қарқынды сауда орталығы бар. Жағажай бойымен пальма ағаштары тізілген, ал жақын мандағы көшедегі көптеген мейрамханалар ашық ауадағы асханаларын сол жерге орналастырған. Финале Лигуре қаласы шартты түрде үш "ауданынан" тұрады. Finale Ligure Marina (Finalmarina) – қаланың негізгі теңіз жағалауы, туристер ең көп баратын жері, ал Finale Pia (Finalpia) – қаланың дәстүрлі орталығы, онда бенедикт монастыры әлі де сақталған. Үшінші аудан – Finalborgo, ол құрлық ішіне қарай орналасқан, екі өзеннің – Аквила мен Пораның қосылған жерінде салынған ежелгі қабырғалы ортағасырлық қаладан тұрады. Finale Ligure-де тағы да бірнеше шағын елді мекендер (frazioni) бар: Вариготти – Рим және Византия дәуірінде маңызды порты болған, қазіргі кезде теңіз жағасындағы танымал демалыс орны; Перти – рим және ортағасырлық қираған орындары бар ежелгі орталық, ентротерраға (ішкі аймаққа) дейін созылады; Ле Мани (жергілікті диалектте е Магне) – жартылай өңделген, жартылай қарағай ормандары мен Жерорта теңізінің бұталарына берілген плато; Горра – Мелоньо асуының альпілік ормандарына апаратын тік жол бойындағы панорамалық ауыл; Сан-Бернардино – соңғы уақытта салынған ғимараттар мен тұрғын үйлер жиынтығы. Финалені қоршаған аймақ "Il Finale" деп аталады, кейде дұрыс емес жазылатын "Il Finalese" емес; ол әктас платолары мен каньондардан тұрады, онда бай биологиялық түрлер мен рим және ортағасырлық дәуірлердің маңызды қалдықтары сақталған.
Known for its white sand beaches and its views, Finale Ligure is located directly adjacent to the Rock of Caprazoppa, a steep limestone mountain on the southwest, and much of the town extends up hill slopes. The town has a lively commercial district. The boardwalk is lined with palm trees and many restaurants from the adjacent street have located large, open air dining rooms along it. The town of Finale Ligure is nominally divided into three "boroughs". Finale Ligure Marina (Finalmarina) is the main seaside part of the town, most frequented by tourists, while Finale Pia (Finalpia) is the traditional center of the town, where a Benedictine abbey still stands. Finalborgo, the third borough and located further inland, consists of an old walled medieval town built at the joncion of two streams: Aquila and Pora. Finale Ligure has furthermore some frazioni: Varigotti, an appreciated and characteristic seaside holiday destination, which was an important port in Roman and Byzantine times; Perti, also an ancient center with Roman and Medieval ruins, up into the entroterra (interior); Le Manie (e Magne in local dialect), a plateau partly cultivated, partly left to pine forest and Mediterranean Bush; Gorra, a panoramic hamlet along the steep road to the Alpine forests of Melogno pass; San Bernardino, a recent set of buildings and residences on the top of the hill overlooking Finale Marina. The territory surrounding Finale is known as "Il Finale", and not "Il Finalese" as sometimes wrongly spelled; it is made up of limestone plateaus and canyons which host a significant biodiversity and important remains of Roman and Medieval times.
Тарих
Неолит дәуірінде аймақта адамдар қоныстанғанын көрсететін үңгірлер табылды. Рим дәуірінде Финале поселенісі Ad Fines ("Шекарада") деп белгілі болды, себебі ол екі ірі лигурия тайпасының – шығыстағы Сабатийлер мен батыстағы Интемелийлердің арасындағы шекараны белгіледі. Рим кезінде бұл аймақта Юлия Августа жолы бойында Pollupex (италияндық Pollupice) атты жол және пошта станциясы орналасқан; қазіргі уақытта Кальвизио ауылы тұрған жерде болған деп есептеледі. Сол кезде Варикотис (Вариготти) порты да маңызды болды, бірақ кейін толып қалды, сондай-ақ Пертидегі (Castrum Perticae, орта ғасырларға дейін қолданылған) бекіністер де болды, олар кейін Византия қорғаныс желісіне қосылды. Қала туралы ең алғашқы жазба 967 жылға жатады, ол кезде император Отто I құрған Marca Aleramica құрамына енді. Кейін Бонифасио Дель Вастоның иелігіне өтті, одан кейін Дель Карретто оны қуатты маркизаттың негізіне айналдырды, көршілес феодтарды қабылдап, кеңейтті, соның салдарынан Генуя Республикасының қарсылығы күшейді. Әртүрлі даулардан кейін 1385 жылы Дель Карретто өздерінің жерлерінің көп бөлігін генуэздіктерге беруге мәжбүр болды; олардың үстемдігі жақсы қабылданбады, нәтижесінде 1447-48 жылдары Генуя жеңісімен аяқталған нағыз соғыс болды. 1496 жылы Альфонсо I дель Карретто император Максимилиан I-ден бүкіл маркизатты иелену құқығын алды, кейін оны Карл V растады. Алайда 1558 жылы Альфонсо II Дель Карреттоның нашар басқаруы халық арасында наразылық тудырды, Генуя императордан жаңа жерлерді талап етті. Сондықтан 1571 жылы Миланның испан губернаторы Финалені басып алды, ал 1602 жылы қала испан билігіне көшті. 1713 жылы маркизат Генуя Республикасының меншігіне өтті, 1748 жылғы Экс-ла-Шапель бейбіт шартымен иеленуі расталды. Қала 1815 жылы Сардиния Корольдігінің, ал 1861 жылы Италия Корольдігінің құрамына кірді. Сол кезде Финале аймағы бірнеше шағын коммуналарға бөлінді: Финальборго, Финальмарина, Финальпия, Горра, Перти, Кальвизио, Вариготти. 1869 және 1877 жылдар аралығындағы әкімшілік реформалар кезінде тек үш Финаль ғана сақталды, олар наразылықтардың арасында кіші көршілерін жұтып қойды. 1927 жылы кеңірек коммуналар құруға ұмтылған фашистік режим ақырында осы поселеністерді біріктіріп, Финале Лигуре коммунасын құрды.
Caves attesting the presence of human settlements in the area as early as the Neolithic age have been found. During the Roman times, the burgh of Finale was known as Ad Fines ("On the Border"), as it marked the boundary between two of the main Ligurian tribes: the Sabatii in the east, and the Intemelii in the west. In Roman times the area hosted a road and post station named Pollupex (Pollupice, in Italian) along the via Julia Augusta; it is supposed that it was situated where nowadays the frazione of Calvisio stands. Important was in those times also the port of Varicottis (Varigotti), now interred, as were the fortifications in Perti (Castrum Perticae, active to the Middle Ages), later integrated into the Byzantine lines against the Ostrogoths and Lombards. The first document citing the town is from 967, when it was included in the Marca Aleramica created by Emperor Otto I. Later a possession of Bonifacio Del Vasto, it was inherited by the Del Carretto who made it the base of a powerful Marquisate which they enlarged absorbing the neighbouring fiefs, and which raised the hostility of the Republic of Genoa. After various disputes, in 1385 the Del Carretto were compelled to cede most of their lands to the Genoese; their rule was however not well accepted, and a true war ensued in 1447–48, which ended with a Genoese victory. In 1496 Alfonso I del Carretto obtained the investiture of the whole marquisate by Emperor Maximilian I, later confirmed by Charles V. In 1558, however, the misgovernment of Alfonso II Del Carretto created attrition with the population, with the encroachment of Genoa, which claimed new lands from the Emperor. The Spanish governor of Milan therefore occupied Finale in 1571, and the town passed under the Spanish rule in 1602. The Marquisate was acquired by the Republic of Genoa in 1713, being confirmed in the possession by the Peace of Aix la Chapelle of 1748. The town became part of the Kingdom of Sardinia in 1815 and of the Kingdom of Italy in 1861. At that time the Finale area was divided in several small Comuni: Finalborgo, Finalmarina, Finalpia, Gorra, Perti, Calvisio, Varigotti. Between 1869 and 1877, a time of administrative reforms, only the three Finales survived after swallowing their smaller neighbors amidst recriminations. It was the Fascist regime, bent on creating wider Comuni, to eventually unify these townships in the Comune of Finale Ligure in 1927.
Негізгі көрікті жерлер
Кастель Гавон, Дель Карретто маркиздерінің бұрынғы резиденциясы. Оны 1181 жылы Энрико II Дель Каретто салған деген болжам бар. Генуямен болған қақтығыстарда қиратылып, 1451–52 жылдары қайта салынған. 1715 жылы генуэздіктер маркизатты басып алғаннан кейін көп бөлігі бұзылыпты. Сан-Джованни қамалы – 17 ғасырдағы испандық бекініс, ескі қабырғалы қаланың үстінде орналасқан. Кастелло Вуиллермин – 20 ғасырдың басында салынған, қазір жастарға арналған жатақханаға айналған қамал. Ол тау беткейінде, қаланың үстінде тұр. Иоанн Баптист шіркеуі (1619–75), 1762 жылдан бері екі қоңырау мұнарасы бар. Санта-Мария-ди-Пиа шіркеуі, 1725–28 жылдары қайта салынған. Онда 16 ғасырға жататын туындылар бар және 13 ғасырлық қоңырау мұнарасы сақталған. Сан-Биажио шіркеуі, 1630–50 жылдары қайта салынған. 15 ғасырдан бері сегізбұрышты мұнарасы сақталған. Сант-Еусебио шіркеуі, роман стиліндегі элементтері бар. Готикалық апсидасы мен 11 ғасырлық крипты ерекше көзге түседі. Сант-Антонино шіркеуі, 12 ғасырлық крипты бар. Сан Бартоломео апостол шіркеуі, Горра ауданында орналасқан. Оның үш қабатты терезелері бар готикалық қоңырау мұнарасы бар. Сан-Лоренцо шіркеуі, Вариготти мен Капо-Ноли арасында. Онда 12 ғасырлық роман стиліндегі қоңырау мұнарасы бар. Санта-Катеринаның бұрынғы монастырі, 1359 жылы негірленген және Ренессанс кезеңінде екі монастырь қосылып қайта салынған. Қазір мұнда қалалық мұражай орналасқан.
Castel Gavone, the former seat of the Del Carretto Marquesses. It was allegedly built by the Enrico II Del Carretto in 1181. Destroyed during the struggles with Genoa, it was rebuilt in 1451–52. In 1715 it was largely dismantled by the Genoese after their conquest of the Marquisate. Castel San Giovanni, a 17th century Spanish fort just above the old walled town. Castello Vuillermin, a castle dating from the early 20th century which is now converted into a youth hostel. It sits on the mountains directly above the town. Basilica of St. John the Baptist (1619–75), with two bell towers from 1762. Church of Santa Maria di Pia, rebuilt in 1725–28. It houses works from the 16th century and has a 13th century bell tower. Church of San Biagio, rebuilt in 1630–50. It has maintained an octagonal tower from the 15th century. Church of Sant'Eusebio, with parts in Romanesque style. Noteworthy are the Gothic apse and the 11th century crypt. Church of Sant'Antonino, with a 12th century crypt. Church of San Bartolomeo apostolo, in the frazione of Gorra. It has a Gothic bell tower with three floors of mullioned windows. Church of San Lorenzo, between Varigotti and Capo Noli. It has Romanesque bell tower from the 12th century. Former convent of Santa Caterina, founded in 1359 and rebuilt in Renaissance times with the addition of two cloisters. It is now home to the town museum.
Көлік
Қала әртүрлі жолдармен (негізінен SS1 немесе Аурелия арқылы), A10 Генуя-Вентимилья тас жолымен (Finale Ligure шығу орыны) және екі жолғы теміржол желісімен байланысты. Қала сонымен қатар қоғамдық көлік қызметін ұсынады, TPL (Савона провинциясындағы жергілікті қоғамдық көлік), ол Савона провинциясының барлық аймақтарын байланыстырады.
The town is connected by various roads (mainly the SS1, or via Aurelia), the A10 highway Genova Ventimiglia (exit "Finale Ligure"), and a double track rail line. The city offers also a service of public transportation, TPL (Trasporto Pubblico Locale nella Provincia di Savona, that connects the whole province of Savona.