Кіріспе

Ливерпульдегі Веллингтон герцогінің монументі

Веллингтон бағанасы, немесе Уотерлоо ескерткіші – Англия, Мерсисайд, Ливерпуль қаласындағы Уильям Браун көшесі мен Лайм көшесінің қиылысында орналасқан Веллингтон герцогінің монументі. Ол Англияның Ұлттық мұра тізіміне II* санатты мәдени ескерткіш ретінде тіркелген.

Тарих

1852 жылы герцог қайтыс болғаннан кейін Ливерпуль, басқа қалалар сияқты, оның еңбектерін құрметтеу үшін ескерткіш орнатуға шешім қабылдады. Қоғамдық қаржы жинауды ұйымдастыру үшін комиссия құрылды, бірақ қаражат түнуі баяу болды. 1856 жылы бағананың дизайнын іздеу үшін конкурс жарияланды, және оны Эдинбург сәулетшісі Эндрю Лоусон жеңіп алды. Бағана орналасатын орынды іздеу кезінде Дьюк-стрит пен Болд-стрит жоғарғы бөліктері, сондай-ақ Адельфи қонақ үйі мен Принц паркінің алды қарастырылды, содан кейін соңғы орны белгіленді. 1861 жылы тағы бір конкурс өтті, бұл жолы герцогтың мүсіні үшін, және оны бағана дизайнінің інісі Джордж Андерсон Лоусон жеңіп алды. Бағана мен тұғыр дизайны Эдинбургтағы Сент-Эндрю алаңындағы Генри Дандасты еске алу үшін орнатылған Мелвилл монументіне ұқсас, ал ол өз кезегінде Римдегі Траян бағанасының үлгісімен жасалған. Негізгі тас 1861 жылдың 1 мамырында Ливерпуль мэрімен қаланды. Ескерткіш құрылысы кезінде топырақ шөгуіне байланысты кешігулер болды. Ол 1863 жылдың 16 мамырында мэр мен сэр Уильям Браунның қатысуымен салтанатты түрде ашылса да, толыққанды аяқталмаған еді. Веллингтонның жеңістерін және Ватерлоо шайқасындағы шабуылды бейнелейтін рельефтерді орнату керек болды, және ол 1865 жылдың соңына қарай аяқталды. Герцог оң қолында парқшаны ұстап тұр, ал сол қолы қылышының салмағына тиеп тұр. Пьедесталдың оңтүстік жағындағы латунь тақташа Ватерлоо шайқасындағы соңғы шабуылды бейнелейтін рельеф. Шығыс және батыс жақтарындағы тақташаларда герцогтың жеңісті шайқастарының аттары жазылған. Шығыс панельде Ассайе, Талавера, Аргаум, Бусако, Ролиса, Фуэнтес-де-Оноро, Вимейро, Сьюдад-Родриго, Порту және Бадахос шайқастары, ал батыс панельде Саламанка, Байонн, Витториа, Ортез, Сан-Себастьян, Тулуза, Нивель, Кватре-Брас және Ватерлоо шайқастары тізілген. Ескерткіштің негізінде және айналасында сауда кеңесінің стандартты емес өлшемдері (ұзындығы) көрсетілген, ал кішкентай өлшемдері қола панельге түсірілген. Төсенішке 30 метрлік латунь жолақ және 100 буыннан тұратын тізбек орнатылған.