Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Талий(I) сульфаты (Tl2SO4) немесе таллий сульфаты – талийдің +1 тотығу күйіндегі сульфат тұзы, бұл римдік I санымен көрсетілген. Оны көбінесе жай ғана талий сульфаты деп атайды.
Thallium(I) sulfate (Tl2SO4) or thallous sulfate is the sulfate salt of thallium in the common +1 oxidation state, as indicated by the Roman numeral I. It is often referred to as simply thallium sulfate.
Қолданылуы
Соңғы екі ғасыр бойы Tl2SO4 түрлі медициналық емдерде қолданылған, бірақ кейіннен қолданудан тоқтатылған. 1900 жылдардың аяғында ол негізінен кеміргіштерге қарсы препарат ретінде пайдаланылды. 1975 жылы АҚШ-та оның уының таңдаусыздығына байланысты қолдануына тыйым салынды. Талий(I) сульфаты өсімдіктердің өсуін тежейді, тұқымның өнуіне кедерілді етеді. Қазіргі уақытта Tl2SO4 көбінесе зертханаларда Tl+ көзі ретінде қолданылады. Ол талий(I) сульфидінің (Tl2S) алдындағы заттары болып табылады, ол инфрақызыл сәуле әсеріне ұшырағанда жоғары электр өткізгіштігін көрсетеді.
During the last two centuries, Tl2SO4 had been used for various medical treatments but was abandoned. In the later 1900s it found use mainly for rodenticides. These applications were prohibited in 1975 in the US due to the nonselective nature of its toxicity. Thallium(I) sulfate inhibits the growth of plants by preventing germination. Tl2SO4 is mostly used today as a source of Tl+ in the research laboratory. It is a precursor to thallium(I) sulfide (Tl2S), which exhibits high electrical conductivity when exposed to infrared light.
Дайындық
Талий(I) сульфаты талий металлын күкірт қышқылымен әрекеттестіру арқылы және одан кейін кристалдау нәтижесінде өндіріледі.
Thallium(I) sulfate is produced by the reaction of thallium metal with sulfuric acid followed by crystallization.
Құрылымы
Tl2SO4 K2SO4 сияқты құрылымға ие. Сулы ерітіндіде таллий(I) катиондары мен сульфат аниондары бөлініп, жақсы гидратталады. Таллий(I) сульфаты кристалдарының C2 симметриясы бар.
Tl2SO4 adopts the same structure as K2SO4. In aqueous solution, the thallium(I) cations and the sulfate anions are separated and highly solvated. Thallium(I) sulfate crystals have a C2 symmetry.
Уыттылық
Талий(I) сульфаты суда ериді және оның уытты әсері талий(I) катионынан туындайды. Ересек адам үшін талий(I) сульфатының орташа өлімдік дозасы шамамен 1 граммды құрайды. Талий(I) сульфаты қарапайым ұнтақ болғандықтан және ерекше қасиеттері болмағандықтан, оны зиянсыз химиялық заттармен шатастыру оңай. Ол денеге жұтылу, дем алу немесе терімен тікелей жанасу арқылы енуі мүмкін. Талий(I) катионы тіршілік үшін қажетті калий және натрий катиондарына өте ұқсас. Талий ионы жасушаға енгеннен кейін, калий мен натрийді тасымалдау процестерінің көптеген түрлері бұзылады. Оның улы қасиеттеріне байланысты, көптеген батыс елдері талий(I) сульфатын тұтыну тауарларында қолдануға тыйым салған, ал көптеген компаниялар осы қосылысты пайдалануды тоқтатқан. 500 мг-дан асатын дозалар өлімге алып келеді деп хабарланады. Талий(I) сульфаты денеге енгеннен кейін бүйректерде, бауырда, мида және денедегі басқа тіндерде шоғырланады. Талий(I) сульфаты Израильде кеміргіштердің санын бақылау үшін қолданылған; 1950 жылдары осының нәтижесінде қоңыр балық бүркітінің жоғалуына себеп болды деп күдіктенеді.
Thallium(I) sulfate is soluble in water and its toxic effects are derived from the thallium(I) cation. The mean lethal dose of thallium(I) sulfate for an adult is about 1 gram. Since thallium(I) sulfate is a simple powder with indistinctive properties, it can easily be mistaken for more innocuous chemicals. It can enter the body by ingestion, inhalation, or through contact with the skin. The thallium(I) cation is very similar to potassium and sodium cations, which are essential for life. After the thallium ion enters the cell, many of the processes that transport potassium and sodium are disrupted. Due to its poisonous nature, many western countries have banned the use of thallium(I) sulfate in products for home use and many companies have also stopped using this compound. A dosage in excess of 500 mg is reported as fatal. Thallium(I) sulfate, after entering the body, concentrates itself in the kidneys, liver, brain, and other tissues in the body. Thallium(I) sulfate was used in Israel to control the rodent population; it is suspected that in the 1950s, this resulted in the disappearance of the brown fish owl.