Кіріспе

Портлендтегі жеңіл темір жол желісі (MAX Orange Line) — АҚШ-тың Орегон штатындағы Портленд метрополиясын қамтитын жеңіл темір жол желісі. TriMet компаниясы MAX Жеңіл теміржол жүйесінің бөлігі ретінде Портленд қалалық орталығын, Портленд мемлекеттік университетін (PSU), Оңтүстік-Шығыс Портлендті, Милуокиді және Ок Гроувты байланыстырады. Желі 17 станциядан тұрады және күніне 20,5 сағат бойы, 15 минутқа дейін интервалмен жұмыс істейді. 2020 жылдың қыркүйек айында жұмыс күндері орташа тәуліктік жолаушы ағыны 3480 адамды құрады. Orange Line солтүстік-оңтүстік бағытында жүреді. Маршруты Портленд қаласының орталық бөлігіндегі Портленд транзит аллеясының солтүстік жағындағы Портленд Юнион Станциясының жанынан басталады. Транзит аллеясының 5-ші даңғылында Orange Line, Юнион Станциясы/Солтүстік-Батыс 5-ші және Глисан станциясынан Сары желінің оңтүстікке қарайғы қызметі ретінде жұмыс істейді, онда ол Жасыл желімен тоғысады. 6-шы даңғылдың солтүстік жағында Orange Line PSU South/Оңтүстік-Батыс 6-шы және Колледж станциясынан Сары желіге дейін жалғасады. Транзит аллеясының оңтүстігінде Orange Line екі бағытта жұмыс істейді және Ок Гроувтағы Оңтүстік-Шығыс Парк-авеню станциясында аяқталады, бұл Милуоки қаласының сыртында, Клаккамас округінің құрамына кірмейтін аумақта орналасқан. Портленд-Милваки жеңіл темір жол жобасы (PMLR) 2011 жылы Маклауглин бульвары дәлізі бойынша жасалған ондаған жылдық сәтсіз жеңіл темір жол жоспарларынан кейін басталды. Он станциядан тұратын, 7,3 мильдік (12 км) кеңейту Оңтүстік дәліз көлік жобасының екінші және соңғы кезеңі болды, ол бірінші кезеңде Interstate 205 (I 205) және Портленд транзит аллеясына жеңіл темір жолды кеңейтті. PMLR жобасының аясында TriMet Уилламет өзені арқылы салынған АҚШ-тағы ең ірі «автокөліктен тыс» көпір – Tilikum Crossing-ті салды. Orange Line қызметі 2015 жылдың 12 қыркүйегінде басталды.

Клаккамас округіне ұсыныстар

1975 жылы губернатор Том Макколл мен Колумбия аймағы үкіметтерінің қауымдастығы (CRAG) Портленд пен оның аймақтық қалалары арасындағы «транзит жолдары» желісін ұсынды. Бұл ұсыныс негізінен автобус жолы тұжырымдамасын көздеген. 1973 жылғы Федералдық көмек автокөлік жолы заңының бір тармағында белгіленгендей, трансферттелген қаражатты пайдалану бойынша басымдық беру қажеттілігі туындағанда, CRAG Банфилд транзит жолын қайта жаңартуға басымдық берді – бұл I 84 тас жолының I 5 және Портленд қаласының шығысындағы I 205 тас жолына жалғасатын бөлігі. Орегон-Сити дәлізін күтіп тұруға шешім қабылданды, кейін Торонто көлік комиссиясы TriMet-тің ұсынысын жаңартпағаннан кейін. Банфилд транзит жолы трансферттелген қаражатты алды. Орегон штатының Көлік департаменті автобус жолын салуға күш салғанына қарамастан, Метрополитен аймақтық экспресінің (MAX) бірінші бөлігі 1986 жылдың 5 қыркүйегінде Грэшам мен Портленд арасында ашылды. MAX ашылуына бірнеше ай қалғанда, 1979 жылы CRAG-ты алмастырған Metro, Маклауглин бульвары арқылы Орегон-Сити дәлізі үшін жеңіл рельстік көлік жоспарларын қайта қарады, сондай-ақ ішінара іске асырылған I 205 автобус жолын тағы бір жеңіл рельстік желіге айналдыруды ұсынды. Алайда, сол кезде TriMet Вашингтон округіндегі «Батыс дәлізі» деп аталатын жобаны жоспарлауды бастаған еді. Федералдық қаражатты бір уақытта тек бір жобаға жұмсауға болатынын ескере отырып, Metro-ның Көлік жөніндегі бірлескен саяси кеңес комитеті (JPACT) I 205 дәлізін келесі басымдыққа, ал Маклауглин бульвары дәлізін үшінші басымдыққа қойды. Клэкамас округінің шенеуніктері федералдық қаражатқа, оның ішінде I 205 автобус жолына бөлінген 17 миллион долларға дауыш түсті. Мәселені шешу үшін Metro 1989 жылдың қаңтарында Батыс дәлізінің басымдығын қайта бекіткен аймақтық көлік жоспарын (RTP) жариялады.

Оңтүстіктегі/Солтүстіктегі желісі бұзылды

Басымдық Вестсайд дәлізіне берілгеніне қарамастан, Metro-ның RTP I 205 және Маклауглин бульвары дәліздері үшін зерттеулер тапсырды. 1989 жылдың қыркүйегінде АҚШ сенаторлары және Сенаттың Ұсыныстар комитетінің мүшелері Орегон штатынан Марк Хэтфилд және Вашингтон штатынан Брок Адамс екі сегментті бағалау үшін федералды үкіметтен 2 миллион доллар алды. Сенаторлардың өтініші бойынша Ванкувер және Вашингтон штатының Кларк округіне дейінгі солтүстікке қарайғы бөлік ұсыныстарға қосылды. Зерттеулер баламалы бағыттарды талдағанда, жобаның кеңесші комитеті Портленд қаласының орталығына жақын, көбірек қозғалыспен жүретін I 5 және Уилламет өзені дәліздері бойындағы бағытты ұнатты. 1994 жылы Metro 25 мильдік (40 км) жеңіл рельстік жол бағытын аяқтады. Сол жылдың қараша айында Metro Портленд агломерациясының Орегон сайлаушыларынан жобаның шамамен 2,8 миллиард долларлық құнының Орегон үлесін қаржыландыруға мүмкіндік беретін 475 миллион долларлық облигациялық шараны мақұлдауды сұрады. Сайлаушылардың үштен екісі «иә» деп дауыс берді. Вашингтонның 237,5 миллион долларлық үлесін қаржыландыру үшін Кларк округі сату және көлік құралдарына салынатын салықты 0,3 пайызға көтеруді ұсынды, бұл үшін сайлаушылардың мақұлдауы қажет болды. 1995 жылдың 7 ақпанында Кларк округында дауыс бергендердің 69 пайызы ұсынылған салық көтерілісін қабылдамады, бұл жобаны тоқтатты. Оңтүстік/Солтүстік дәлізін жоспарлау сол жылдың соңында қайта басталды, ол кезде TriMet желінің солтүстік жартысын қысқартып, Солтүстік Портленд және Кларк округы сегменттерін Роуз Кварталына дейін жойды. Кларк округын қоспаудан туындаған қаржы тапшылығын толтыру үшін Орегон штатының Өкілдер палатасы 750 миллион долларлық көлік пакетін қабылдады, оның ішінде жобаға 375 миллион доллар бөлінді. Орегонның Жоғарғы соты осы қаржыландыруды дереу тоқтатты, себебі пакетке қатысы жоқ шаралар енгізілген, бұл штаттың конституциясын бұзды. 1996 жылдың ақпан айында штат заң шығарушылары пакетке түзетулер енгізді, бірақ жеңіл рельстік жолға қарсылар қарашада штат бойынша дауыс беруге мәжбүр етті, бұл нәтижесінде штат қаражатын пайдалануға кедергі келтірді. Солтүстік Портленд тұрғындарының қолдауын алу үшін, олар тарихи түрде жеңіл рельстік жолды қолдаған және штаттық қаржыландырудан аулақ болу үшін TriMet 1997 жылдың ақпан айында үшінші жоспарды жариялады, ол Солтүстік Портлендтегі Ломбард көшесінен Клаккамас қала орталығына дейін 15 мильдік (24 км) желіні ұсынды. Портленд қалалық кеңесі кейіннен Солтүстік Портленд арқылы бағытты кеңейтіп, оны Кентон қаласындағы Ломбард көшесінен тағы 1 мильге (2 км) созды. Тамыз айында 1994 жылы қабылданған бастапқы бюллетеньдегі Кларк округына дейін созылатын желінің сипаттамасына байланысты TriMet кеңесі жаңа 475 миллион долларлық облигациялық шара бойынша тағы да дауыс беруді шешті. 1998 жылдың 3 қарашасында Портленд агломерациясының тұрғындары дауыс берді және оны 52 пайыз дауыспен қабылдамады, бұл жобаны тоқтатты. Оңтүстік/Солтүстік жобасының тоқтатылуына қарамастан, Солтүстік Портленд тұрғындары мен қалалық бизнес көшбасшылары жеңіл рельстік жолды жалғастыруды жалғастырды. 1999 жылы олар TriMet-ті Оңтүстік/Солтүстік жобасының солтүстік бөлігін қайта жандандыруға шақырды, нәтижесінде 2004 жылы Interstate MAX және Сары желі ашылды.

Қайта жаңғырту және қаржыландыру

1999 жылдың сәуірінде JPACT I 205 және Маклауглин бульварының дәліздерін салу жоспарларын қайта жаңғыртты. Комитет зерттеу есебін 2000 жылдың қазан айында жариялады, онда әр дәліз үшін транзиттік баламалардың ауқымы шектелді: екі жеңіл рельстік желі салу, бір жеңіл рельстік желі мен бір жақсартылған автобус қызметінің үйлесімі, автобус жедел транзиті немесе арнайы автобус жолақтары. 2003 жылы өткен қоғамдық тыңдалымдардан кейін JPACT екі жеңіл рельстік опцияны ұсынды. Олар Клэкамас округіне бірінші MAX желісін Gateway-ден Clackamas Town Center-ге дейін I 205 автобус жолымен салу керек деп шешті, бұл екі кезеңнің біріншісі болады, ал екіншісі Маклауглин бульвары арқылы Портленд-Милваки желісі болады. Екінші кезеңді жоспарлау кезінде Портленд қаласының орталығындағы сәйкестендіру зерттеулері Моррисон және Ямхилл көшелеріндегі қолданыстағы жолдарда төртінші қызметтің, Көк, Қызыл және Сары желілерімен қызмет көрсетілетін, сегменттің максималды сыйымдылығына дейін жеткізерін көрсетті. JPACT бірінші кезеңді Портленд транзиттік сауда орталығына жеңіл рельстік желіні қосу арқылы өзгертуге жауап берді. Бірінші кезең 2009 жылы аяқталады, транзиттік сауда орталығы жеңіл рельстік желімен қайта құрылады және тамыз айында Сары желі оған қайта бағытталады. I 205 сегменті келесі айда жаңа Green Line қызметімен ашылады. 2008 жылдың шілдесінде Metro екінші кезеңдегі Портленд-Милваки желісі үшін жергілікті балама (LPA) бағытын қабылдады, ол Портленд транзиттік сауда орталығының оңтүстік шетінен басталып, Оук Гроувтағы Оңтүстік-шығыс Парк даңғылында аяқталады. Бұл жаңа көпір батыс жағындағы RiverPlace мен шығыс жағындағы Орегон ғылым және өнеркәсіп мұражайы (OMSI) арасында салынуы жоспарланған, бірақ 2008 жылғы LPA батыс жағын оңтүстікке қарай, Оңтүстік су жағасына жылжытқан жаңа баламаны ұсынды. 524 метрлік көпір аяқталғаннан кейін елдегі ең үлкен «автокөліктен тыс» көпір болады. Жобаның экологиялық әсері туралы есеп 2010 жылдың қазан айында жарияланды. TriMet 60 пайыздық федералды үлес сұрағанмен, Федералды транзиттік басқармасы (FTA) тек 50 пайызды ұсынды, бұл бұрынғы MAX жобаларынан төмен. Орегон 355,2 миллион доллар көлемінде екінші ең үлкен үлес берді, оның көп бөлігі мемлекеттік лотерея облигацияларынан түскен қаражат есебінен қаржыландырылды. Metro, TriMet, Clackamas округі, Портленд, Милуоки және заттай мүлік сыйлықтары жергілікті қаржыландыруға 249,3 миллион доллар үлес қосты. TriMet және FTA 2012 жылдың мамыр айында қаржыландыру туралы келісімге келді. Жеңіл рельстік желіге қарсы тұратын оппозиция дауыс беруге ұсынған бастама болды. Бұл шарада округтік қаражатты теміржол желілерін қаржыландыруға, жобалауға, салуға немесе пайдалануға жұмсамас бұрын сайлаушылардың мақұлдауы қажет еді. 2012 жылдың 18 қыркүйегінде 3 401 шарасы дауыс берушілердің 60 пайызымен қабылданды. Содан кейін Clackamas округі жобаға қатысуын тоқтатуға тырысты, TriMet-тен кеңейтуді Оңтүстік-шығыс Такома/Джонсон Крик станциясында, округ шекарасынан солтүстікке қарай аяқтауды өтінді. TriMet сотқа жүгінді, ал 2013 жылдың шілдесінде аудандық сот округтің қаржылық міндеттемелерін және жобаның жалғасуын растады. Бұл TriMet компаниясына жол және құрылыс материалдарын сатып алуға мүмкіндік берді. Құрылыс 30 маусымда басталды, бастапқыда Уилламет өзенінің жаңа өткелінің орнымен шектелді, ал сол жылы жоба бағытындағы коммуналдық желілерді ауыстыру және басқа да дайындық жұмыстары басталды. 2013 жылға қарай Clackamas округінде негізгі жеңіл рельстік желі құрылысы басталды. Оңтүстік-шығыс Портленд пен Милуокидегі бірнеше көше деңгейіндегі өткелдерде қауіпсіздік жақсартылды, бұл аймақтарды жүк және MAX пойыздары қиылыстан өткенде дабылдарды қолданбайтын тыныш аймақтар деп белгілеуге мүмкіндік берді. Жоба 2013 жылдың шілдесіне қарай жартылай аяқталды. 2014 жылдың сәуірінде TriMet жаңа көпірге ресми түрде «Тиликум өткелі, халық көпірі» деп атау берді, оны 9500-ден астам қоғамдық ұсыныстардан таңдады. Агенттік 18 жаңа Siemens S70 жеңіл рельстік вагонын сатып алды, олар «Type 5» деп белгіленді; бірінші вагон сол жылдың қыркүйегінде Портлендке жеткізілді. Келесі жылы құрылыс аяқталғанда, желі бюджеттен шамамен 40 миллион долларға арзанға түсті. Сенатор Джефф Мерклидің өтініші FTA-ны бұрын алынып тасталған жоба элементтерін, мысалы, стрелкалық жылытқыштар мен қосымша станциялардың жабық аймақтарын, жалпы құны 3,6 миллион долларға мақұлдауға итерді. 2015 жылдың 15 мамырында алғашқы қоғамдық сапар, басқалармен қатар губернатор Кейт Браун мен сенатор Меркли де бар 500 жолаушыны тасымалдады, 7,3 шақырымдық (12 км) Портленд-Милваки кеңейтуінің бойымен қалыпты жылдамдықпен жүрді. 30 тамызда сынақ пойыздары келесі айда ашылуға дайындықпен Orange Line маршрутының бойымен жүрді. Кеңейту 12 қыркүйекте сағат 11-де қызметке ашылды. Orange Line, Портленд транзиттік сауда орталығының оңтүстік сегментіне қызмет көрсетуді қабылдаған кезде Yellow Line-пен біріктірілді. TriMet қызметтерді бөлу Солтүстік Портлендтен және Милуокиден Портленд қаласының орталығына қызмет ету жиілігін жақсартуға мүмкіндік береді дейді, себебі Orange Line жолаушыларының саны жоғары болады деп күтіледі және осы қалалардың тұрғындары қала орталығынан әрі саяхаттамайды.

Бағыт

Orange Line 12 км қашықтықтағы Портленд–Милуоки тармағын қамтиды. Orange Line қызметі Портленд–Милуоки тармағының солтүстігінде, Портленд орталық вокзалына жақын орналасқан Union Station/Northwest 5th & Glisan станциясынан басталады. Осы станцияда оңтүстіске қарай бағытталған Yellow Line пойыздары да тоқтайды және Portland Transit Mall-дың 5-авеню сегментін қамтамасыз ету үшін Orange Line-ға жалғасады. Керісінше, солтүстіске қарай бағытталған Orange Line пойыздары Portland Transit Mall-дың 6-авеню сегментін қамтамасыз ету үшін Yellow Line-ға жалғасады. PSU South стансаларының оңтүстігінде Портленд–Милуоки тармағы басталады, мұнда рельстер Линкольн көшесінің ортасымен шығысқа қарай 3-авенюдегі аялдамаға дейін жүреді. Осы жерден желі Линкольн көшесі бойымен шығысқа қарай жалғасады, Naito Parkway-мен қиылысқаннан кейін биік виадукқа жетеді. Виадук желісі Harbor Drive және River Parkway арқылы Оңтүстік Уотерфронтқа дейін өтеді, онда рельстер Портленд стриткардың A және B маршруттарымен бірігеді. Содан кейін желілер Тиликум өткелі арқылы Уилламет өзенін кесіп өтеді. Тиликум өткелінің оңтүстік-шығыс Портлендтегі қарама-қарсы жағында трамвай рельстері OMSI-ге жақын жерде айырылады. MAX рельстері оңтүстік-шығысқа бұрылып, Union Pacific Railroad (UP) рельстерімен қатар жүреді. Клинтон көшесі мен 12-авенюдің қиылысында аялдама орналасқан. 17-авенюде желі оңтүстікке бұрылып, 17-авенюдің ортасымен жүреді, Холгейт бульвары мен Рейн көшесінде аялдамалары бар. Ол Маклауглин бульварының солтүстігіндегі медианадан шығып, осы жолмен, Портленд және Батыс темір жолымен және UP арқылы Милуокиге дейін, Байби бульвары мен Такома көшесінде тоқтайды. Милуоки қаласының орталығындағы Мейн-стритте тоқтағаннан кейін, желі Келлог көпірі арқылы Келлог көлінен өтіп 22-авенюге жетеді.

Жүргізуші

Оранжевый желісі MAX қызметтерінің ең аз жүретін түрі. COVID-19 пандемиясына байланысты, 2020 жылдың қыркүйек айында жұмыс күндері күніне орташа есеппен 3,480 жолаушы тасымалданды. Жобаға федералдық қаржыландыру бөлуді негіздеу үшін қолданылған болжамдар 2016 жылы күніне орташа есеппен 17,000 сапар болады деп күтілген, бірақ сол жылдың қазан айына қарай Orange Line күніне орташа есеппен 11,000 жолаушыдан кем тасымалданды.