Кіріспе

Zagrebački električni tramvaj (ZET) - Хорватияның астанасы Загреб қаласының және оны қоршаған Загреб облысының бір бөлігіндегі қоғамдық көлікті ұйымдастыратын басқарушы орган. Ол «Загреб Холдингі» бақылайтын муниципалдық компаниялардың бірі. ZET кеңейтілген автобус желісін, 19 трамвай бағытын (15 күндізгі және 4 түнгі бағыт), гондола және фуникулер желілерін пайдаланады. Тарихи тұрғыдан, ZET шеберханалары трамвайлар (атап айтқанда, M 22, M 24 және үш TMK 101 прототипі) өндірген.

Трамвай

1891 жылы 32 қыркүйекте алғашқы трамвай желісі ашылып, Загребтің қоғамдық көлік жүйесінің маңызды бөлігі іске қосылды. Бүгінде Загребте 255 станция арқылы өтетін және күніне шамамен 500 000 жолаушы тасымалдайтын 15 күндізгі және 4 түнгі желісі бар кең трамвай желісі бар. Күндіз әрбір желі орташа есеппен 5-10 минут сайын жүреді, бірақ әр станцияда кем дегенде екі бағыт өтеді. Түнгі желілердің әрқайсысы шамамен 40 минут сайын кесте бойынша жүреді. Күндізгі желілердің де кестелері бар, бірақ жол ағынының өзгеруіне байланысты олар көбінесе бұзылады, сапар 30 минуттан астам уақытқа созылуы мүмкін, нәтижесінде жұмыстан кейін және сағаттарда үзілістер жиі болады. Трамвай паркі әртүрлі. Қазіргі уақытта 6 түрлі трамвайдың 240 моторлық бірлігі бар (2010 жылдың маусымы). Әдеттегі жұмыс күнінде жолға 193-тен астам бірлік шығарылады.

Автобус

Қазіргі уақытта ZET 134 автобус бағытын басқарады, қызметтерді Загреб қаласына ғана емес, сонымен қатар Запрешич, Велика Горица, Бистра сияқты басқа да қалаларға ұсынады. Автобустардың жүріс жиілігі әр бағыттағы жолаушылар санына байланысты өзгереді – кейбір бағыттарда автобустар 5 минут сайын, ал кейбіреулері 15 немесе тіпті 50 минут сайын жүреді, ал кейбіреулері тек жұмыстың қызу уақытында ғана қатынайды. Қағаз түріндегі сағаттар тек бірінші және соңғы аялдамалар үшін беріледі, бірақ онлайн режимінде (www.zet.hr) әр бағыттың әр аялдамасы үшін сағаттарды көруге болады. Автобустар көбінесе трамвай жүйесіне жолаушы жеткізіп беруші ретінде жұмыс істейді.

Жылжымалы құрам

Қазіргі таңда 300-ге жуық автобус бар, оның ішінде MAN, Mercedes Benz және Irisbus Iveco автобустары бар. Автобустардың көпшілігі төмен қабатты, ал жоғары қабатты автобустар тек қала маңындағы және аймақтық маршруттарда қолданылады. 2007 жылдың маусым айында ZET 11 автобуста биодизельді пайдалана бастады, ал 2009 жылдан бері 60 CNG автобусы пайдаланылуда. ZET жақын арада автобустарында биодизель мен CNG-ні 50:50 арақатынасында пайдалануды жоспарлап отыр.

Қалалық бағыттар

Қалалық автобус жүйесі 78 маршруттан тұрады: 101-110, 112-116, 118-143, 146, 150, 201-210, 212-234, 236-238; алайда 112, 132, 208, 209 және тағы бірнеше маршруттар қала маңындағы маршруттар деп сипатталуы мүмкін. Қалалық автобустар мен трамвайлар толығымен 1-ші тарифтік аймақта жүреді. Желі үнемі кеңейіп келеді, және жақын арада Донье Светице, Подбреже және басқа да аудандарға жаңа маршруттар ашылуы күтілуде.

Фуникулерлік

Загребтегі жалғыз фуникулерді ZET басқарады, ол Томичева көшесін солтүстікке қарай Строссмайерово серуендемесімен байланыстырады. Бұл фуникулер 1890 жылы салынған және 1893 жылдың 23 сәуірінен бері жұмыс істеп келеді. Оның әрқайсысы 28 жолаушыға арналған екі вагоны бар. Ол 1200 мм кеңдіктегі рельстермен жүреді, жолдың ұзындығы бар болғаны 66 метр, бірақ биіктік айырмасы 30,5 метр және еңіс бұрышы 52%. Бұл оны әлемдегі ең қысқа, сонымен қатар ең тік фуникулерлердің біріне айналдырады. Ол 1,5 м/с жылдамдықпен қозғалады, сапарды аяқтауға 1 минут уақыт кетеді.

Гондол көтеру / Кабельді көлік

Загреб қаласы Медведница тауында Слжемеге қарай гондола көтеру немесе канат жолы қызметін ұсынады. Қызметтің ұзындығы шамамен 5047 метр, ал биіктік айырмасы 750 метрді құрайды. Гондола вагондары белгілі бір жылдамдықпен қозғалады және канат жолының бүкіл қашықтығын жүріп өтуге шамамен 15 минут уақыт кетеді. Бір кабинада сегіз ересек адам сыйып, ең көп сұраныс болатын уақытта гондола вагондары әр 40 секунд сайын екі бағытта да жұмыс істейді. Билеттер жергілікті тұрғындар үшін 50 хорват кунасынан, ал келушілер үшін 75 куна (10€) шамасында, ал қайта билеттің бағасы 125 кунаға жуық. Алдыңғы гондола лифті 1963 жылдың 27 шілдесінен 2007 жылдың 30 шілдесіне дейін жұмыс істеді, содан кейін ол ресми түрде тоқтатылды. Жаңа гондола лифтінің канат жолы 2017 жылы іске қосылды, ескі жүйе толығымен жаңадан салынды, қазіргі уақытта жаңа, үлкен әрі ыңғайлы вагондар пайдаланылуда, жылдамдық арттырылды, желге төзімділігі жоғарылатылды және маршрут шамамен 1030 метрге ұзартылды. Таудың шыңына дейін 130 метр солтүстікке қарай, ал Дольье трамвай терминалына дейін 900 метр оңтүстікке қарай созылған бұл жаңа маршрут Загреб қалалық трамвайы ZET-пен байланысты жақсартады. Бұл қызмет қыс айларында өте танымал, өйткені Загребте көптеген халықаралық қысқы спорттық іс-шаралар өтеді.