Кіріспе

Гарри Томас Томпсон (13 қыркүйек 1909 - 24 қыркүйек 1960) – 1934-1935 жылдары АҚШ-қа қарсы Жапония үшін тыңшылық жасаған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің матросы. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін тыңшылық қызметіне сотталған алғашқы американдық болды. Томпсон Мэриленд штатының шаруа отбасынан шыққан, теңіз күштерінде бір рет қызмет еткен; алайда 1934 жылдың жазында жұмыссыз қалғандықтан, оны жалдау үшін жақсы нысанаға айналдырды. Оның басшысы – Жапон императорлық теңіз күштерінің офицері, лейтенант-коммандер Тошио Миядзаки (少佐宮崎敏夫 Shōsa Miyazaki Toshio), Стэнфорд университетінде ағылшын тілін оқыған алмасу студенті. Миядзаки, сондай-ақ «Мырза Танни» деп танылған, Томпсонды Калифорния штатының Сан-Педро қаласында 500 доллар төлеуге және әр ай сайын 200 доллар қосымша төлеуге уәде берді. Ол командадан ақпарат жинау мақсатында матрос формасын киіп, АҚШ теңіз кемелеріне өтуге көндірілді. Осы және басқа да әдістер арқылы ол сол кезде Сан-Диегода орналасқан Тынық мұхиты флоты туралы инженерлік, артиллериялық және тактикалық ақпаратты сата алды. Айынышты жағдай, Томпсонға, Теңіз барлау қызметінің директоры капитан Уильям Д. Пулестон Миядзаки сияқты тіл үйренушілерге жеке қызығушылық танытты. Оның күдіктері жапондық шифрланған радиохабарламалар ұсталғанда және шифрланғанда расталды. Бір ұсталған хабарламаны қарап, криптоаналитик Агнес Мейер Дрисколл «To mi mu ra» (とみむら) сөзін қамтитын бөлігін белгіледі. Дрисколл оның мағынасын білмегендіктен, жапон тілінің сарапшысына хабарламаны көрсетті. Сарапшы бұл сөз жапон атын білдіруі мүмкін екенін түсіндірді, бірақ Дрисколл келіспеді. Сарапшы содан кейін «мура» сөзінің «қала» деген мағынасы бар екенін, сонымен қатар «оғлы» деген сөздің басқаша айтылуын атап көрсетті. Осылайша, «томи» сөзі «оғлы» сөзімен біріктірілгенде «Томисон» сөзі пайда болды, бұл Томпсонды жапонша айтудың тәсілі болды. Енді Теңіз барлау қызметінде (ONI) тыңшы болуы мүмкін адам туралы ақпарат болды. Олардың үлкен жетістігі Томпсонның салмақты қателіктерінің арқасында болды. Ол өзінің оқиғасын мас күйінде Сент-Луис қаласының жұмыссыз тұрғыны Уиллард Джеймс Туррентинге айтты, ол тыңшылық бизнесін кеңейту үшін Лонг-Бичтегі пәтерінде бірге тұрды. Туррентин бұл туралы барлығын Теңіз барлау қызметіне (ONI) хабарлады және дәлел ретінде Мырза Танниден келген Томпсонның хатын ұрлады. Томпсон Туррентинге барлығын айтқанмен ғана емес, Миядзаки АҚШ пошта қызметі арқылы тыңшылық талаптарын егжей-тегжейлі баяндап, Томпсонның жалақысына сілтеме жасай отырып, хат жіберу қателігін жасады. Теңіз барлау қызметі (ONI) ФБР-ге хабарлап, Томпсонды қадағалауға алды және 1936 жылдың наурыз айында тұтқындады. ФБР Томпсонды тұтқындағаннан кейін Миядзаки кенеттен Жапонияға кетті. Томпсон 1936 жылдың 2 шілдесінде сотталып, 1917 жылғы тыңшылық заңы бойынша сотталды. Сот барысында Туррентин оған қарсы куәлік берген маңызды куәгерлердің бірі болды. Ол МакНил аралында 15 жылға сотталды. Егер оның тыңшылық әрекеттері АҚШ Жапониямен соғыста болған бес жылдан кейін жасалған болса, ол өлім жазасына кесілуі мүмкін еді. Автор Алан Хайнд 1943 жылы «Шығыстан келген сатқындық: Америкадағы жапон тыңшыларының ішкі тарихы» атты кітабында Миядзаки және Гарри Томас Томпсон ісі туралы жазды. Хайндтың сөзіне сүйенсек, «Томпсонның тұтқындалуы туралы хабар 1936 жылдың 5 наурызында газеттерде жарияланды. Бұл мәселе Вашингтонда кеңінен таралды». Капитан Эллис М. Захарияс өзінің «Құпия миссиялар: барлаушы офицердің тарихы» атты кітабында Томпсонның тыңшылық ісі туралы сәл өзгеше нұсқасын жазды. Захария Теңіз барлау қызметінде (Naval Intelligence) қызмет еткен және бұл істі сотқа жеткізуге жеке қатысқан.