Саусақ жүзігі: мағынасы мен тарихы

Кіріспе

Кез келген аяқ саусағына тағылатын сақина

Аяқ саусағына тағылатын сақина – металл және металл емес материалдардан жасалған, кез келген аяқ саусағына кигізілетін сақина. Олар көбінесе екі аяқтың екінші саусағында тағылады. Бұл саусақ пропорционалды түрде ең ұзыны болғандықтан, сақинаны кию және оны ештеңеге бекітпей ұстап тұру оңай. Көптеген батыс елдерінде бұл салыстырмалы түрде жаңа әшекейлік аксессуар болып саналады және әдетте ешқандай символдық мағынасы жоқ. Олар көбінесе жалаң аяқ киімдермен, білезіктермен, жалаң аяқтармен немесе шортелермен (жамбаспен) тағылады. Саусақ сақиналары сияқты, аяқ сақиналары да түрлі пішіндерде болады – күрделі өрнектелген гүлдерден бастап, қымбат тастармен әшекейленгендеріне дейін, қарапайым сақиналар да кездеседі. Тұрақты өлшемді аяқ сақиналары бір ғана өлшемде болады, ал реттелетін аяқ сақиналарының астыңғы жағында кеңістік болады, сондықтан оларды ыңғайлы етіп киюге болады.

Индиядағы саусақтың сақиналары

Индияда аяқ сақиналарын кию ежелгі заманнан бері қолданылып келеді. Рамаянада Сита Равананың ұрлауынан кейін аяқ сақинасын тастап кеткені айтылады, осылайша Рама оны таба алатын болған. Әйелдің аяғындағы сақина оның үйленгенін көрсетеді. Көптеген үнді мәдениеттерінде күйеу үйлену салтанатында әйелінің екі аяғының екінші саусағына сақина тағады. Бұл сақина индуист әйелдері үшін некелі болудың символы болып табылады және хинди тілінде бичия (bee chee ya деп айтылады), малаялам тілінде минжи (മിഞ്ചി) немесе каалмотирам (കാൽമോതിരം), одия тілінде Пада Джунтика (ପାଦ ଝୁଣ୍ଟିକା), маратхи тілінде жодави (जोडवी), телугу тілінде Меттелу (మెట్టెలు), бенгал тілінде Ангот (আঙট/আংট; aa nng ot деп айтылады), тамил тілінде Метти/Канайяжи (மெட்டி/கணையாழி), каннада тілінде Каалунгура (ಕಾಲುಂಗುರಗಳು) деп аталады. Үндістандағы аяқ сақиналары көбінесе күмістен жасалады және екі аяқтың екінші саусағына жұптап тағылады (Батыс елдерінен айырмашылығы, онда олар жеке немесе жұптаспаған сақиналармен тағылады). Дәстүр бойынша, олар өте әшекейлі болады, бірақ қазіргі заманғы келіндерге сәйкес келу үшін заманауи үлгілер жасалуда. Кейбір "бичия" жиынтықтарында кішкентай саусақты қоспағанда, төрт саусаққа арналған жұптар болуы мүмкін. "Бичиялар" алтыннан жасалмайды, себебі алтын "құрметті" мәртебеге ие және индустар оны белден төмен кимейді, бірақ бұл ережеге қатаң орай берілмейді және алтын мен алмастан жасалған аяқ сақиналарын жиі кездестіруге болады. Аюрведа бойынша аяқ сақиналарының басқа да пайдалары бар. Аяқ сақиналары етеккір циклін реттеуге және осылайша жүкті болу мүмкіндігін арттыруға көмектеседі, өйткені екінші саусаққа жасалған жеңіл қысым жатырдың сау болуын қамтамасыз етеді. Кейбір мәдениеттерде екінші саусаққа түсетін қысым жыныстық қатынас кезіндегі ауырсынды жеңілдетуге көмектеседі делінеді. Үйленбеген индус қыздары етеккір ауруын басаңдату үшін үшінші саусағына аяқ сақинасын тағулары мүмкін. Тамил мәдениетінде ерлер де аяқ сақиналарын киеді, әдетте ыңғайлы болу үшін қарапайым үлгіде. Тамил еркектерінің аяқ сақиналары/Метти киюі ежелгі заманда, адамдар жалаң аяқ жүргенде пайдалы болған. Аяқ сақинасы әйелдерге үйленген еркектерді анықтауға көмектесетін, себебі әйелдер жүргенде көздерін төмен түсіретін. 19 ғасырда, үлкен саусаққа кигізілетін айна сақиналары (кішкентай пайдаланылған айна орнатылған сақиналар) сәндік мақсатта қолданылған. Қазіргі кезде аяқ сақиналары резеңкеден және қымбат емес металдардан жасалады және сәндік мақсатта қолданылады. Дәстүр бойынша, сол аяқтың үлкен саусағына үлкен сақина тағылып, үйленгенін көрсетеді. Кейбір ер адамдар емдік мақсатта немесе еркектік күшін арттыру үшін үлкен саусақта сақина тағады. Бұл сақиналар көбінесе жабық шеңберлер емес, ашық шеңберлер болып жасалған, оларды оңай алып тастауға болады.

The wearing of toe rings has been practised in India since ancient times. In the Ramayana, there is a mention of Sita, on being abducted by Ravana, throwing her toe ring down so that lord Rama could find her. Toe rings worn by a woman signify that she is married. In many different Indian cultures, the husband puts the toe rings on the second toe of both of the wife's feet during the wedding ceremony. It is worn as a symbol of the married state by Hindu women and is called bichiya (pronounced: bee chee ya) in Hindi, minji (മിഞ്ചി) or kaalmothiram (കാൽമോതിരം) in Malayalam, Pāda Jhuṇtikā (ପାଦ ଝୁଣ୍ଟିକା) in Odia language, jodavi (जोडवी) in Marathi, Mettelu (మెట్టెలు) in Telugu, Angot (আঙট/আংট্; pronounced: aa nng ot) in Bengali, Metti/Kanaiyazhi in Tamil (மெட்டி/கணையாழி), Kaalungura (ಕಾಲುಂಗುರಗಳು) in Kannada. Toe rings in India are usually made of silver and worn in pairs (unlike in Western countries, where they are worn singly or in unmatched pairs) on the second toe of both feet. Traditionally, they are quite ornate, though more contemporary designs are now being developed to cater to the modern bride. Some 'bichiya sets' may have pairs for four of the five toes, excluding the little pinky. 'Bichiyas' may not be made of gold, as gold holds a 'respected' status and may not be worn below the waist by Hindus, but this is not followed very strictly and toe rings made of gold and diamonds are commonly seen. Toe rings have other associated benefits according to Ayurveda. Toe rings have been indicated to be worn to regulate the menstrual cycle, and thus increase the chances of conception, as the slight pressure on the second toe ensures a healthy uterus. Some cultures also say that the pressure felt on the second toe helps to ease pain during intercourse. Unmarried Hindu girls may put toe rings on the third toe to help ease menstrual pain. Toe rings are also worn by men in Tamil culture, usually in a simpler design for comfort. The practice of Tamil men wearing toe rings/Metti had a use in ancient times when people used to walk around barefoot. The toe ring was a way for women to identify married men as it was the norm for women to look down when walking. In the 19th century, mirror rings (i. e. rings with a small used mirror placed on them) were sometimes worn on the great toe assumed to be for decorative purposes. Nowadays, toe rings are available in rubber and non precious metals and are used for decorative purposes. Traditionally, a large ring was worn on the great toe of the left foot to indicate a married status. Some men frequently wore a ring on the big toe for curative purposes or to augment their masculine vigor. These rings were seldom closed circles but open hoops so that they could easily be removed.

Аяқ саусақтарының сақиналары Үндістаннан тыс жерлерде

Аяқ саусақтарына арналған сақиналарды 1973 жылы Үндістаннан оралғаннан кейін Марджори Борелл АҚШ-қа әкеліп, Нью-Йоркте өндіріп сата бастады. Оның алғашқы сауда нүктесі – Нью-Йорктегі 59-шы көшеде орналасқан сәнді киім дүкені Fiorucci болды. "Түпнұсқа аяқ саусағы сақинасы" дүкенінде күміс, алтын және алмаз сақиналар сатылды. Кейін ол оларды Bloomingdale's және тағы да көптеген сауда орындарында сатты, бірақ оның дизайнына патент алу мүмкін болмағандықтан, басқа да кәсіптерге көшті, алайда осы күнге дейін "Аяқ саусағы сақинасының ханымы" (Toe Ring Lady) атағын сақтап келеді. АҚШ-та ерлер де, әйелдер де аяқ саусақтарына сақина тағады. Аяқ саусағына сақина тағудың ерекше мағынасы жоқ, бұл көбінесе сәндік әшекей ретінде тағылады. Аяқ саусақтарына арналған сақиналарды елдің әртүрлі аймақтарындағы жәрмеңкелерде және жағажай қалаларындағы дүкендерде табуға болады. Көптеген туристік орындардағы шағын дүкендерде жеке балдаққа сай келетін сақиналарды тағып көруге болады, оларды жыл бойы киюге болады. Көбінесе сақиналарды аяқ саусағына Windex шашып, тығыз орналасу үшін кигізеді. Африкада да ерлер мен әйелдер аяқ саусақтарына сақина тағады. Бұл дәстүр Үндістаннан Африкаға келген деп саналады.