Сикорский H-5: Бірінші көп мақсатты тікұшақтардың тарихы

Кіріспе

1943 жылы Sikorsky компаниясының көп мақсатты тікұшағы.

Sikorsky H 5 (алғашқыда R 5 деп белгіленген, сондай-ақ S 48, S 51 және компанияның таңбасы VS 327) – Sikorsky Aircraft Corporation компаниясы құрастырған тікұшақ. Оны АҚШ Әуе күштері, оның алдындағы АҚШ Армиясының Әуе күштері, сондай-ақ АҚШ Әскери-теңіз күштері және АҚШ Жағалау күзеті (HO2S және HO3S белгілемелерімен) пайдаланған. АҚШ Пошта департаменті де оны қолданды. S 51 белгісімен азаматтық нұсқасы 1946 жылы коммерциялық түрде пайдалануға енген алғашқы тікұшақ болды. 1946 жылдың желтоқсан айында британдық Westland Aircraft компаниясы мен Sikorsky арасында H 5 тікұшағының британдық нұсқасын өндіру туралы келісім жасалды, ол Ұлыбританияда Westland Sikorsky WS 51 Dragonfly деп лицензия бойынша шығарылды. 1951 жылы өндіріс тоқтаған кезде H 5 тікұшағының барлық түрлерінен 300-ден астам дана салынды.

Жобалау және әзірлеу

H 5 бастапқыда Sikorsky компаниясы S 48 үлгісі ретінде құрастырылған, оны АҚШ Әскери-әуе күштері R 5 деп атаған. Ол Sikorsky R 4 вертолетіне қарағанда артық жүктемесі, ұшу қабілеті, жылдамдығы және қызмет ету биіктігі жағынан жақсырақ вертолет жасау үшін жобаланған. R 5, R 4-тен ротор диаметрінің ұлғайтылуымен және екі адамға арналған жаңа, ұзын фюзеляжбен ерекшеленді. 1943 жылдың 18 тамызында тапсырыс берілген төрт XR 5-тің алғашқысы алғашқы рейсін жасады. 1944 жылдың наурыз айында Армия Әуе күштері 26 YR 5A-ны сынаққа тапсырыс берді, ал 1945 жылдың ақпанында бірінші YR 5A жеткізілді. Бұл тапсырысты екі ұялы (көтеруге арналған) сөрелермен жабдықталған 100 R 5-ті өндіру шарты қабылдады, бірақ тек 34-і ғана жеткізілді. 11 S 51 тікұшағын АҚШ Әуе күштері тапсырды және олар R 5F деп аталды, ал 92 тікұшақ Әскери-теңіз күштеріне HO3S 1 деп аталды, көбінесе «Жылқы» деп аталатын. 1946 жылғы Рождество күні Pine Island су ұшағы кемесінде VX 3 эскадрильясының лейтенант-командирі Уолтер М. Сесссамс басқарған HO3S 1 Антарктидада ұшқан алғашқы тікұшақ болды. Өзінің қабілетін дәлелдегеннен кейін, алғашқы HO3S 1 әскери-теңіз тапсырысын 1948 жылы тағы 42 тікұшақ сатып алу ізімен ұштады. Әскери-теңіз күштері бірнеше әскери кеме кластарын HO3S 1 көмекші тікұшақтарымен жабдықтады, соның ішінде ұшақ тасымалдаушылар, су ұшақтарына арналған кемелер, мұзжарғыштар және т.б. 1948 жылдың ақпанына дейін Теңіз корпусы HMX 1, оның алғашқы тұрақты Теңіз тікұшақтар көлігі эскадрильясын алты HO3S 1 тікұшағымен жабдықтады. Жолаушылар саны үш адамнан аспайтын HO3S 1 тікұшақтары негізінен Теңіз корпусының көмекші қызметтерінде пайдаланылды; көліктік қызмет үшін эскадрильяға кейіннен тоғыз тандемді роторлы Piasecki HRP 1 тікұшағы қосылды. Соңында АҚШ Әскери-теңіз күштері 88 HO3S 1 (S 51) тікұшағын сатып алды. 1948 жылы H 5G ретінде тағы 39 арнайы құтқару тікұшағы салынды, ал 1949 жылы 16 тікұшақ H 5H амфибиялық тікұшақтары ретінде понттонмен жабдықталды. R 5 АҚШ Әскери-әуе күштері жүйесінде R 1-ден басталып, R 16-ға дейін жалғасқан белгіленді. 1947 жылы АҚШ Әуе күштері құрылғанда жаңа жүйе енгізілді, көптеген, бірақ барлық ұшақтар қайта белгіленді. R 5, H 5 болып өзгерді. 1950 жылдары АҚШ Армиясы өзінің жеке белгілеу жүйесін енгізді, нәтижесінде оның тікұшақ жобалары үшін жаңа белгілер пайда болды. 1962 жылы жаңа үш қызметтің бірлескен жүйесінде (1962 жылғы АҚШ-тың үш қызметтің бірлескен әуе кемелерін белгілеу жүйесін қараңыз) көптеген әскери-теңіз және армия әуе кемелеріне төмен нөмірлер берілді. 1962 жылғы жүйе бойынша төменгі H нөмірлері жаңа ұшақтарға берілді. Мысалы, H 5, Армия қызметіне енбеген OH 5 прототипіне берілді.

The H 5 was originally built by Sikorsky as its model S 48, designated as the R 5 by the United States Army Air Forces. It was designed to provide a helicopter having greater useful load, endurance, speed, and service ceiling than the Sikorsky R 4. The R 5 differed from the R 4 by having an increased rotor diameter and a new, longer fuselage for two persons in tandem, The first XR 5 of four ordered made its initial flight on 18 August 1943. In March 1944, the Army Air Forces ordered 26 YR 5As for service testing, and in February 1945, the first YR 5A was delivered. This order was followed by a production contract for 100 R 5s, outfitted with racks for two litters (stretchers), but only 34 were actually delivered. Eleven S 51s were ordered by the USAF and designated the R 5F, while 92 went to the Navy as the HO3S 1, commonly referred to as the 'Horse'. Carried aboard the seaplane tender Pine Island, on Christmas Day 1946 an HO3S 1 of VX 3 piloted by Lieutenant Commander Walter M. Sessums became the first helicopter to fly in the Antarctic. Having proved its capabilities, the initial naval HO3S 1 order was followed by subsequent purchases of an additional 42 aircraft in 1948. The Navy equipped several warship classes with HO3S 1 utility helos, including aircraft carriers, seaplane tenders, icebreakers, s, and s. By February 1948, the Marine Corps had equipped HMX 1, its first regular Marine Helicopter Transport Squadron, with six HO3S 1 aircraft. With a passenger load of only three lightly dressed persons, the HO3S 1s were primarily operated in the utility role by the marines; for the transport role, an additional nine tandem rotor Piasecki built HRP 1 helicopters were later added to the squadron. Eventually, the U. S. Navy would acquire a total of 88 HO3S 1 (S 51) helicopters. Thirty nine additional specialized rescue helicopters were built, as the H 5G, in 1948, while 16 were fitted with pontoons as the H 5H amphibian in 1949. The R 5 had been designated under the United States Army Air Forces system, a series starting with R 1 and proceeding up to about R 16. In 1947 with the start of the United States Air Force, there was a new system, and many aircraft, but not all, were redesignated. The R 5 became the H 5. The United States Army broke off with its own designation system in the 1950s, resulting in new designations for its helicopter projects. In 1962 under the new tri service system (see 1962 United States Tri Service aircraft designation system), many navy and army aircraft were given the low numbers. Under the 1962 system, the low H numbers were given to new aircraft. For example, H 5 was given to the OH 5, a prototype design which never entered Army service.

Пайдалану тарихы

Қызмет ету кезінде H 5/HO3S 1 бүкіл әлемде пайдалы, құтқару және гуманитарлық миссияларда, соның ішінде Антарктидадағы Operation Highjump операциясы кезіндегі ұшуларда қолданылды. H 5-тің қосымша қуаты оны R 4 және R 6 үлгілерінен әлдеқайда тиімді етті, бірақ H 5/HO3S 1, көптеген ертедегі шағын тандемдік бір роторлы тікұшақтар сияқты, ауырлық орталығының проблемаларынан зардап шекті. Стандартты жағдайда, тікұшақ екі темір салмақпен жабдықталған – әрқайсысы матадан тігілген қаптамада, біреуі жолаушысыз ұшу үшін, екеуі де ұшқышпен бірге алдыңғы бөлігіне орналастырылған. Егер үш жолаушы болса, екі салмақ әдетте багаж бөліміне салынатын. Дегенмен, ауа тығыздығы төмендеп, көтергіштік азайған, жоғары температура жағдайында барлық салмақтар тасталатын. Егер салмақтарды кейін қалпына келтіру мүмкін болмаса, келесі миссиялардағы ұшқыштар үш жолаушыны түсіргеннен кейін ұшқышқа жақын жерге тастарды немесе басқа да импровизацияланған салмақтарды қоюға мәжбүр болар еді, немесе өте баяу жылдамдықпен ұшуға тура келер еді. H 5/HO3S 1 Корея соғысы кезінде ең үлкен даңққа ие болды, жаудың тылында атып түсірілген Біріккен Ұлттар ұшқыштарын құтқару және майданнан жаралыларды эвакуациялау үшін бірнеше рет шақырылды. Ақырында оны H 19 Chickasaw ауыстырды. 1957 жылы соңғы H 5 және HO3S 1 тікұшақтары АҚШ әскери қызметінен шығарылды. S 51 коммерциялық операторға жеткізілген алғашқы тікұшақ болды; 1946 жылдың 29 шілдесінде үш ұшақтың біріншісі Коннектикут штатының Бриджпорт қаласындағы Сикорский зауытында Helicopter Air Transport (HAT) президентіне тапсырылды. HAT бір ұшаққа 48 500 доллар төледі және оларды Нью-Джерси штатының Камден қаласындағы Камден орталық әуежайынан басқа жергілікті әуежайларға жолаушылар, жүк және пошта тасымалдады. Бастапқыда уақытша лицензиямен жұмыс істеген S 51, 1947 жылдың 17 сәуірінде коммерциялық пайдалану үшін Азаматтық авиация басқармасының (CAA) толық сертификатын алды. Ұлыбританияда алғашқы күнделікті тікұшақ рейсі 1950 жылдың маусымында Ливерпуль мен Кардифф арасында British European Airways (BEA) компаниясының S 51 тікұшақтарымен басталды.

During its service life, the H 5/HO3S 1 was used for utility, rescue, and mercy missions throughout the world, including flights during Operation Highjump in the Antarctic. While the extra power of the H 5 made it significantly more useful than its R 4 and R 6 cousins, the H 5/HO3S 1 suffered, like most early small tandem seat single rotor machines, from center of gravity problems. As a matter of routine, the helicopter was equipped with two iron bar weights – each in a canvas case – one of & one of Flying with no passengers, both weights were placed forward alongside the pilot. With three passengers, both weights were normally placed in the baggage compartment. However, in conditions of high ambient temperatures, which reduced lift due to the lowered air density, all weights were jettisoned. If the weights could not be recovered later, pilots on future missions were forced to utilize rocks or other improvised weights next to the pilot after offloading three passengers, or else travel at a very slow
The H 5/HO3S 1 gained its greatest fame during the Korean War when it was called upon repeatedly to rescue United Nations pilots shot down behind enemy lines and to evacuate wounded personnel from frontline areas. It was eventually replaced in most roles by the H 19 Chickasaw. In 1957, the last H 5 and HO3S 1 helicopters were retired from active U. S. military service. The S 51 was the first helicopter ever to be delivered to a commercial operator; on July 29, 1946, the first of three aircraft was handed over to the president of Helicopter Air Transport (HAT) at Sikorsky's plant in Bridgeport, Connecticut. HAT paid a discounted price of $48,500 per aircraft and operated them from Camden Central Airport, Camden, in New Jersey, carrying passengers, freight and mail to other local airports. Initially operating on a temporary license, the S 51 gained full Civil Aeronautics Authority (CAA) certification for commercial operation on April 17, 1947. In the United Kingdom, the first scheduled daily helicopter service started in June 1950 between Liverpool and Cardiff using S 51s operated by British European Airways (BEA).