Кіріспе
2006 жылы София Копполаның режиссерлік жұмысы болған «Мари Антуанетта» фильмі – 2006 жылғы тарихи драма. Фильм француз революциясына дейінгі жылдардағы Мария Антуанетта патшайымының (Кирстен Данст ойнаған) өміріне негізделген. Фильм «Ең үздік костюм дизайны» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. АҚШ-та фильм 2006 жылғы 20 қазанда Sony Pictures Releasing компаниясы арқылы шығарылды.
Marie Antoinette is a 2006 historical drama film written and directed by Sofia Coppola. It is based on the life of Queen Marie Antoinette, played by Kirsten Dunst, in the years leading to the French Revolution. It won the Academy Award for Best Costume Design. It was released in the United States on October 20, 2006, by Sony Pictures Releasing.
Сюжет
Он төрт жасар Мария Антония, Австрия императоршасы Мария Терезияның кіші қызы, әдемі, сүйкімді және тәжірибесіз архгерцогиня. 1770 жылы анасы оны Франция дофині Луи Августқа үйлендіру үшін жібереді, екі қарсыласатын елдің арасындағы одақты нығайту мақсатында. Мария, енді Мари Антуанетта деп аталған, Францияға сапар шегеді, туған жерімен байланысын үзеді және Франция королі Людовик XV пен болашақ күйеуі, дофинмен танысады. Жас жұбайлар Версаль сарайына келіп, дереу үйленеді. Олардан тез арада тақ мұрагерін дүниеге әкелуді күтеді, бірақ ертесі күні патшаға "ешнәрсе болмағанын" хабарлайды. Уақыт өте келе, Мари Антуанетта Версаль сарайындағы өмірді жалықтырады. Күйеуінің сарайлықтары оны шет елдік деп санап, мұрагер туғызбағаны үшін кінәлайды, бірақ кінә күйеуінде, себебі неке ұзақ уақыт бойы толыққанды болмайды. Француз сарайы қауесетке толы, ал Мари Антуанетта оның қатаң рәсімдеріне наразылық білдіріп, жиі наразылық тудырады. Оның уақытының көп бөлігін Версальдегі азат достарымен, консервативті Принцесса де Ламбаль мен әсем Полиньяк герцогинясымен өткізеді. Мари Антуанетта Людовик XV-нің фавориті мадам дю Барримен кездесуден немесе сөйлесуден бас тартады. Мария Тереза жылдар бойы қызына хат жазып, дофинді қалай әсер етуге және баурауға болатыны туралы кеңес береді. Маридің күйеуімен некесін толықтыруға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталады және олар баласыз қалады. Мари уақытының көп бөлігін қымбат киімдер сатып алуға және құмар ойындарға жұмсайды. Маскарадтан кейін Мари мен Луи қайтып келгенде корольдің шешек ауруынан көз жұмып жатқанын көреді; ол дю Барриге Версальді тастап кетуді бұйырады. Король қайтыс болғаннан кейін Мари Антуанеттаның күйеуі 19 жасында Людовик XVI болып, ал Мари Антуанетта 18 жасында патшайым болады. Мария Антуанеттаның ағасы Иосиф II, Киелі Рим императоры, оған үнемі кештер өткізуге қарсы кеңес беру үшін келеді, бірақ ол осы кеңеске құлақ аспау оңай деп санайды. Иосиф Людовик XVI-мен Корольдік зоопаркта кездеседі және оған жыныстық қатынастың "механикасын" "кілт ашу" ретінде түсіндіреді, өйткені корольдың сүйікті хоббилерінің бірі - құлып жасау. Содан кейін Луи мен Мари Антуанетта алғаш рет жақындыққа түседі, ал 1778 жылы Мари Антуанетта Мари Тереза есімді қызды дүниеге әкеледі. Бала өскен сайын Мари Антуанетта уақытының көп бөлігін Версаль саябағындағы шағын шатыр - Петти Трианонда өткізеді. Осы кезде ол Аксель Ферсенмен махаббатқа түседі. Франциядағы қаржы дағдарысы нашарлаған сайын, азық-түлік тапшылығы мен наразылықтар күшейеді, оның беделі төмендеп, оның сәнді өмір салты мен француз халқының қиындықтарына бейжай қанағаттануы оған "Мадам Дефицит" деген лақап атты алып келеді. Патшайым жетілген сайын Мария Антуанетта әлеуметтік өміріне емес, отбасына көбірек көңіл бөледі және маңызды қаржылық өзгерістер жасайды деп санайды. Анасы 1780 жылы қайтыс болады, ал келесі жылы ол Франция дофині Луи-Жозефті дүниеге әкеледі. 1785 жылы тағы бір ұлы Луи Чарльз, ал 1786 жылы тағы бір қызы Софи дүниеге келеді, ол бір жасқа толмай қайтыс болады. Француз төңкерісі басталып, Бастилияны басып алған кезде корольдік отбасы, көптеген сарайлықтар сияқты, Францияда қалуға шешім қабылдайды. Париждегі көтерілісшілер оларды Версальден Парижге көшуге мәжбүр етеді. Фильм корольдік отбасының Тюильриге көшірілуімен аяқталады. Соңғы кадр - Версальдағы Мари Антуанеттаның бөлмесі, ашулы көтерілісшілер тарапынан қиратылған.
Өндіріс
Фильм Эвелин Левердің 2000 жылы американдық оқырмандар үшін жазған «Мария Антуанетта: Францияның соңғы патшайымы» атты өмірбаянына негіделген болуы жоспарланған. София Коппола бұл құқықтарды екі рет сатып алды, бірақ ақырында Левердің кітабының орнына Антония Фрейзердің «Мария Антуанетта: Саяхат» өмірбаянын бейімдеуінің негізі ретінде таңдады. Бұл туындыға Версаль сарайына беспрецеденттік қол жеткізілді. Фильм Мария Антуанеттаның өмірін Антония Фрейзердің өмірбаянында ұсынылғандай, сондай бір жайлылықпен көрсетеді. Копполаның айтуынша, түсіру стиліне Стэнли Кубрик, Терренс Малик және Милош Форман фильмдері, сондай-ақ Кен Расселдің «Листтомания» фильмі күшті әсер еткен. Оқиға Версальде (Королеваның Кішкентай Трианоны мен Королеваның шағын үйі қоса алғанда) және Париж операсында (нағыз Мария Антуанеттаның қайтысынан кейін салынған) өтеді, бірақ кейбір сахналар Вакс-ле-Виконт, Шантильи сарайы, Субиз қонақүйі және Венадағы Белведерде түсірілді. Милена Канонеро және алты көмекші дизайнер көйлектер, шляпалар, костюмдер және реквизиттер жасады. Он жалға беру үйлері жұмыс істеді, ал киім бөлімінде жеті жүргізуші болды. Аяқ киімдерді Маноло Бланик және Помпей жасады, ал жүздеген періштелер мен шаш қосымшаларын Rocchetti & Rocchetti жасады. DVD-дегі «Жасалу туралы» деректі фильмінде көрсетілгендей, граф фон Ферсеннің келбетіне 1980-ші жылдардағы рок әншісі Адам Анттың келбеті әсер еткен. Ladurée фильмге арналған тәттілерді жасады; олардың макарон тәттілері Мария Антуанетта мен Елші Мерси арасындағы сахнада көрсетілген.
Саундтрек
Мари Антуанетта саундтрегінде жаңа толқын және пост-панк топтарының музыкасы бар: New Order, Gang of Four, The Cure, Siouxsie and the Banshees, Bow Wow Wow, Adam and the Ants, The Strokes, Dustin O'Halloran және The Radio Dept. Кейбір сахналарда Франсуа Куперин, Антонио Вивальди, Жан-Филипп Рамо және Доменико Скарлаттидің дәуірлік музыкасы қолданылған. Саундтрекке Squarepusher және Aphex Twin электронды музыканттарының әндері де енген. Роджер Нилл фильмде тарихи музыка жөніндегі кеңесші болып жұмыс істеді.
Қабылдау
2006 жылғы бірнеше сұхбатта Коппола өзінің ерекше стильдегі түсінігі қатысқан тарихи тұлғаларды жақындату мақсатында қасақана заманауи болғанын айтады. Ол бастапқы материалмен үлкен көркемдік еркіндіктерді қолданғанын мойындады және фильмнің тарихи фактілерге ғана ден қоймайтынын, – "Бұл тарих сабағы емес. Бұл құжатталған түсінік, бірақ менің осы тақырыпты өзгеше жабатын құштарлығыммен жүзеге асырылған нәрсе." Мари-Антуанетта Канн кинофестиваліндегі алғашқы баспасөз көрсетілімдерінде мақтаулармен қатар наразылық та тудырды, мұның себебі кейбір француз журналистері фильм режимің декаденттігін жеткілікті түрде сынамағанына көңіл көшірген болуы мүмкін деген болжам бар. Алайда, киносыншы Роджер Эберт баспасөз көрсетілімінде тек бірнеше журналист ғана наразылық білдіргенін, ал бұқаралық ақпарат құралдары оқиғаны сенсациялық етіп көрсеткенін түсіндірді. Ол наразылықтың Еуропада жиі кездесетінін және кейде фильмді "саяси тұрғыдан дұрыс емес" деп санаған жағдайда жасалатынын атап өтті.
Үйге арналған медиа
Мари Антуанеттаның 1-ші және 2-ші аймақ DVD нұсқалары 2007 жылдың ақпанында жарық көрді. Дискідегі қосымша мүмкіндіктердің ішінде фильмнің түсірілуі туралы материал, екі жойылған көрініс және Джейсон Шварцманның Луи XVI рөліндегі MTV Cribs бағдарламасының пародиалық сегменті бар. DVD-ге ешқандай түсіндірме қосылмаған. Франциядағы екі дискілік нұсқаға қосымша мүмкіндіктер ретінде София Копполаның тұңғыш қысқаметражды фильмі "Lick the Star" және BBC-нің Мария Антуанетта туралы деректі фильмі енгізілген. Францияда "Coffret Royal" деп аталатын коллекционерлік жинақ та жарық көрді. Оған фильмнің екі дискілік нұсқасы, Антония Фрейзердің өмірбаяны, фотосуреттер және сыйлық кірді. Жапондық нұсқасы 19 шілдеде шықты. Бұл екі дискілік нұсқада Солтүстік Америкалық нұсқадағыдай қосымша мүмкіндіктер болды, сонымен қатар американдық, еуропалық және жапондық трейлерлер мен жапондық телерекламалар да қосылды. Жапондық арнайы жинақтың шектеулі нұсқасында екі дискілік DVD, әшекейлік қорап, Swarovski фирмасының биік өкшелі туфлінің брошкасы, қол айнасы және кружевке толы сүлгі кірді. Pathe Films компаниясы 2012 жылдың 4 қаңтарында София Копполаның алғашқы фильмі "The Virgin Suicides" ("Қыздар өз-өзіне қол жұмсау") фильмімен бірге Францияда "Мария Антуанетта" фильмінің Blu-ray нұсқасын шығарды. Ол бұрынғы бонус материалдарымен қатар, француздық DVD-дегі бұрынғы қысқа фильм мен деректі фильмді де қамтиды. Диск аймақтық шектеусіз болғанымен, ағылшын тіліндегі дыбыр жолы мәжбүрлі субтитрлермен келген, ал BBC деректі фильмі ағылшын тілінде емес. 2016 жылдың 6 қазанында Sony's Choice Collection арқылы сұраныс бойынша шығарылған Blu-ray нұсқасы, басқа Choice Collection нұсқаларымен бірге, BD-R дискісі болды деп сыналып, ол өңделген диск емес, жазылған диск екені айтылды. Мұндай дискілер заңсыз көшірме саналады, зақымдануға бейім және дұрыс сақталмаса, 10 жылдай ғана өмір сүреді, ал өңделген дискілер тиісінше 100 жылға дейін сақталады. Blu-ray нұсқасының бейне сапасы туралы пікірлер әртүрлі болды, High Def Digest порталы "Барлық кадрлар HD емес бейнелердің бұлыңғырлығын көрсетеді" деп мәлімдеді. Онлайн сатылған алғашқы нұсқадан айырмашылығы, фильмнің тағы бір Blu-ray нұсқасы 2019 жылдың 29 қазанында Mill Creek Entertainment компаниясы тарапынан "Little Women" ("Ұсақ қыздар") фильмімен бірге екі фильмнен тұратын жинақтың бөлігі ретінде физикалық форматта шығарылды.