Кіріспе

1926 жылғы балалар кітабы.

Smoky the Cowhorse – Уилл Джеймстің романы, 1927 жылы Ньюбери жүлдесімен марапатталған туынды.

Сюжет

Бұл әңгіме АҚШ батысындағы бір жылқының өмірін, туғанынан бастап күшінің тоқырауына дейін баяндайды. Оқиға 1910 жылдан кейін, Батыс құлдырап, автомобильдер пайда болған кезде өрбиді. Смоки жабайыда дүниеге келеді, бірақ Клинт есімді ковбой оны ұстап, жаттықтырады. Клинтті Смокидің есі және рухы таң қалдырады, ол оны жеке атты ретінде пайдаланады. Клинттің басшылығымен Смоки жақын арада айналадағы ең жақсы малшы атты ретінде танылады. Кейін Смоки ат ұрлығымен айналысатын бір кісі ұрлаған жылқылардың қатарында болады. Смоки Клинтке ғана адал болғандықтан, ұрыға мінуге рұқсат бермейді, соның салдарынан жаза ретінде бірнеше рет сапаланады. Осыдан кейін Смокиде адамдарға деген жек көру сезімі оянады, ол ұрыға шабуыл жасап, өлтіреді. Кейін Смокиді жергілікті билік ұстағанда, оның зорлық-зомбылыққа бейім және агрессивті мінезі родеода қарсыласып жүрген жылқы ретінде пайдалануға себеп болады. "Пума" деген атпен ол Оңтүстік-Батыстағы ең танымал родео орталығына айналады, адамдар оған мінуге тырысу үшін алыс-жақын жерлерден келеді. Родеодағы жылдар Смокидің денесі мен рухын әлсіретеді, ол бұрынғысынан мүлдем өзгеше болып қалады. Енді родео жылқысы ретінде қажеттілігі болмағандықтан, оны "Клоуди" деп атайды және салт атты ретінде пайдаланады, содан кейін оны аштан өлтіретін қатыгез адамға сатады. Осы уақытта Клинт ақыры Смокимен қайта табысады. Қалаға жұмыс ісімен келген Клинт атты көріп, таниды. Смокидің қазіргі иесін қатыгездік жасағаны үшін тұтқындағаннан кейін, Клинт оны қайтарып алады және үйіне алып кетеді. Клинт Смокидің жағдайына қынжылғанмен, оған күтім жасауы нәтиже бере бастайды. Соңында Смоки бұрынғы денсаулығы мен мінезін толыққанды қалпына келтіреді.

Киноға бейімделу

Роман үш рет "Тыңқыр" деген атпен экранға түсірілді, 1933, 1946 және 1966 жылдары. 1933 жылғы фильмде Уилл Джеймс өзі баяндаушы болып қатысқан.

Басқа ақпарат

Уилл Джеймс "Смоки Коухорс" үшін Ньюбери медалін жеңіп алуына таң қалды, себебі кітап ересектерге арналған еді. "Смоки – жылқышы" атты суреттелген басылымы 1928 жылы жарық көрді. Джеймс кітапты өзінің алғашқы аты Смокиге негіздеді, ол Саскачеванның Вал Мари маңындағы Хаффтың үйінде дүниеге келді, онда Джеймс жылқы айдауды үйреніп, АҚШ-қа көшкенге дейін үш жыл өмір сүрді. 1982 жылғы "Текс" фильмінде басты кейіпкер Текс МакКормик "Смоки – жылқышы" кітабын өзінің сүйікті кітабы деп атады. 2005 жылы Нобель сыйлығының лауреаты, экономист және профессор Томас Шеллинг өзі оқыған ең ықпалды кітаптың "Смоки – жылқышы" екенін айтты. "Ол бұл кітап арқылы басқа адамдарға деген эмпатияны алғаш рет түсінгенін айтты".