Кіріспе

Өсімдіктерді кепілге алу жүйесі – 1860 жылдардан 1940 жылдарға дейін АҚШ-тың оңтүстігіндегі мақта шаруалары кеңінен қолданған несие жүйесі болды.

Тарих

Жерді иеленбеген қосалқы және жалға алушы шаруалар өңдейтін жерлеріне қатысты азық-түлік пен тұтыну тауарларын жергілікті саудагерлерден несиеге алып отырды. Саудагерлер мақта өнімін кепілге алып, оны сатудан ең алдымен саудагерлер мен жер иелері ақша алатын. Ал қалған өнім шаруаға тиді. Бұл жүйе 1940 жылдары жағдай жақсарғанда және көптеген кедей шаруалар Екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде жұмыс орындарының көп болуына байланысты қалалар мен кенттерге тұрақты түрде көшіп кеткен кезде тоқтатылды. Америка Азамат соғысынан кейін Оңтүстіктегі шаруалардың қолма-қол ақшасы аз болды. Соғыс кезінде британдықтар Мысыр мен Үндістандағы мақта плантацияларына инвестиция жасады, нәтижесінде мақтаның артық өндірісі пайда болды. Мақта бағасы 1850 жылдардағы деңгейден төмендеді. Егін кепілдік жүйесі – көбінесе афроамерикандық шаруалардың егін егу маусымы алдында күтілетін егістің құнына несие алуға мүмкіндік берді. Жергілікті саудагерлер жыл бойы азық-түлік пен тұтыну тауарларын несиеге ұсынып отырды; мақта егіні жиналғаннан кейін шаруалар оны саудагерге қарызын өтеу үшін тапсыратын. Көп жағдайларда егін өнімдері қарызды жаба алмады, ал шаруа келесі жылды қарызға батып, тәуелді жұмыскер ретінде бастады. Қарыздан шығуға тырысып, одан да көп қарыз жинаған көптеген шаруалар өмірінің соңына дейін жер иесінің, әдетте ақшаруаның, бағынышында жұмыс істеуге мәжбүр болды. Сонымен қатар, қосалқы шаруалардың ешқандай жылқысы мен құрал-жабдығы болмады, бірақ жалға алушы шаруалардың олар болды және егістің үлкен бөлігіне ие болды. Қалғанын иесі алып қойды. Егін жинау кезінде саудагер егістің сатылуынан түскен ақшаны қайтарып алды. Саудагерлер тауар сатып алу үшін несие алып, өз кезегінде шаруадан пайыз және несиеге алынған тауарлар үшін жоғары баға алды. Саудагер көбірек мақта (немесе басқа да ақшалық дақыл) өсіруді талап етті (басқа ештеңе жақсы пайда әкелмеді), сондықтан ол шаруаның қандай дақыл өсіретінін анықтады. Көптеген плантациялар жергілікті саудагерлердің қосалқы шаруаларынан түскен пайданы көріп, өздерінің плантациялық дүкендерін ашты. Олар да осы принцип бойынша жұмыс істеді, бірақ қоғамдық байлықты одан әрі шоғырландырды.