Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орыс марксистік революционері және саясаткері (1885–1938)
Russian Marxist revolutionary and politician (1885–1938)
Матвей Иванович Скобелев (Матве́й Ива́нович Ско́белев; 9 қараша 1885 – 29 шілде 1938) – орыс марксистік революционері және саясаткері.
Matvey Ivanovich Skobelev (Матве́й Ива́нович Ско́белев; 9 November 1885 – 29 July 1938) was a Russian Marxist revolutionary and politician.
Троцкийдің Венадағы шәкірті (19081912)
Скобелев Бакудің бай мұнайшысы және өнеркәсіпшісінің, Молокан дінін ұстанушысы отбасында дүниеге келді. 1903 жылы Ресей социал-демократиялық еңбек партиясына қосылды. 1905 жылғы Ресей революциясынан кейін Венадағы политехникалық институтта оқу үшін шетелге кетті. Венада ол Леон Троцкиймен дос болып, оны қолдады және 1908–1912 жылдары шығатын екі апталық «Правда» газетін редакциялауға көмектесті. Скобелев пен тағы бір редактор Адольф Иоффе, екеуі де бай отбасылардан шыққан, Троцкийге газетті қаржыландыруға да көмектесті.
Skobelev was born in the family of a wealthy Baku oilman and industrialist of the Molokan faith. He joined the Russian Social Democratic Labor Party in 1903. After the Russian Revolution of 1905 he went abroad to study at a polytechnic in Vienna. While in Vienna, he became a friend and supporter of Leon Trotsky, whose bi weekly Pravda he helped edit in 1908–1912. Skobelev and another editor, Adolph Joffe, both scions of wealthy families, also helped Trotsky finance the paper.
Дума депутаты (1912-1917 жж.)
1912 жылдың жазында Скобелев туған жеріне, Кавказға оралып, Социал-демократтардан 4-ші Думаға (1912-1917) сайланды. Көп ұзамай ол Думаның социал-демократиялық фракциясының меньшевиктер бөлімінің басшысы Николай Чхеидзенің ықпалына түсіп, оны большевиктер эмигрант басшыларына (Владимир Ленин, Григорий Зиновьев және Лев Каменев) қарсы қолдады. 1912-1913 жылдары олар большевиктер депутаттарын меньшевиктер көпшілігінен бөлініп, Думада жеке фракция құруға тырысты. 1913 жылдың ортасында фракция бөлінгеннен кейін, Скобелев пен Чхеидзе 1913 жылдың 1 желтоқсанында Лондонға Халықаралық Социалистік бюроның отырысына барды. Олар большевиктер депутаттарына социалистік бірлікті сақтауға қысым жасады, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Скобелев пен Чхеидзе Ресей үкіметінің ішкі саясатын және соғысты жүргізуін сынға ала отырып, соғыс күшін уақытша қолдады. Скобелев, Чхеидзе сияқты, Ресейдегі халықтардың Ұлы Шығысы деп аталатын ресми емес масондық ложаның белсенді мүшесі болды.
In the summer of 1912 Skobelev went back to his native Caucasus and was elected to the 4th Duma (1912–1917) from the Social Democrats. He soon came under the influence of the head of the Menshevik part of the Social Democratic faction in the Duma, Nikolay Chkheidze, and supported him against the Bolshevik emigre leaders (Vladimir Lenin, Grigory Zinoviev and Lev Kamenev) who, in 1912–1913, were trying to get the Bolshevik deputies to break away from the Menshevik majority and form a separate faction in the Duma. After the faction finally split in mid 1913, Skobelev and Chkheidze went to London for the 1 December 1913 meeting of the International Socialist Bureau to apply pressure on the Bolshevik deputies to preserve socialist unity, ultimately unsuccessfully At the outbreak of World War I in 1914, Skobelev and Chkheidze tentatively supported the war effort while remaining critical of the Russian government's internal policies and prosecution of the war. Skobelev, like Chkheidze, was an active member of the irregular freemasonic lodge, the Grand Orient of Russia’s Peoples.
Революциядан кейін (19181938)
Большевиктер режиміне қарсы болғандықтан, Скобелев шамамен 1919 жылы туған қаласы Бакуге, сол кездегі тәуелсіз Әзірбайжанға көшіп барды. Ресей азамат соғысында большевиктер жеңіске жеткеннен кейін және 1920 жылы Әзірбайжанды қайта бағындырудан кейін Парижге қашты. Большевик үкіметі жартылай либерализация саясатын – Жаңа экономикалық саясатты (ЖЭС) енгізгеннен кейін, Скобелев жаңа режиммен келісіп, ақырында 1922 жылы Ресей Коммунистік партиясына (б) қосылды (Троцкийнің қарсылығына қарамастан). 1922 жылдың соңында ол Франция мен Ресей арасындағы сауда қатынастарын жеңілдету жөнінде жұмыс істеді, содан кейін Ресейге оралды, онда ол 1938 жылы Ұлы тазалау кезінде тұтқындалып, атылды, осыған дейін Кеңес сыртқы сауда жүйесінде жұмыс істеді.
Opposed to the Bolshevik regime, Skobelev moved to his home city of Baku in then independent Azerbaijan ca. 1919 After the Bolshevik victory in the Russian Civil War and re annexation of Azerbaijan in 1920, he fled to Paris. Once the Bolshevik government instituted the NEP policy of partial liberalization, Skobelev became reconciled with the new regime and eventually joined the Russian Communist Party (b) 1922 (over Trotsky's objections ). In late 1922, he worked on facilitating trade relations between France and Russia and then returned to Russia, where he continued working in the Soviet foreign trade system until his arrest and execution in 1938 during the Great Purge.