Кіріспе

Қорғау немесе тарихи мақсатта сақталатын аумақтар

Канаданың қорғалатын аумақтары елдің құрлық және тұщы су көлемінің шамамен 12,1 пайызын құрайды, оның ішінде 11,4 пайызы арнайы қорғалатын аймақтар болып белгіленген. 21 ғасырда құрлықтағы сақталған аумақтар 65 пайызға, ал теңіздегі сақталған аумақтар 3800 пайызға артты. Полярлық аюлар өтетілі сияқты кейбір аймақтар үкіметтік және жергілікті халықтардың агенттіктерімен бірлесіп басқарылады және қадағаланады. Канаданың 18 ЮНЕСКО биосфералық қорығының жалпы ауданы Канаданың алғашқы Ұлттық паркі – 1885 жылы құрылған Банф Ұлттық паркінің аумағын қамтиды, ол таулы жерлерді, көптеген мұздықтар мен мұздық алаптарын, тығыз қонысқан қылқан жапырақты ормандарды және альпілік ландшафттарды қамтиды. Канаданың ең көне провинциялық паркі – 1893 жылы құрылған Алгонкин провинциялық паркі 2400-ден астам көл, 1200 шақырымнан астам өзендер мен ағыстармен ескі өркендеген ормандармен ерекшеленеді. Көлінің түбін, оның үстіндегі тұщы суын және аралдар мен материктің жағалауын қамтитын Супериор көлі Ұлттық теңіз табиғат қорғау аймағы әлемдегі ең үлкен тұщы су қорғалатын аймағы болып табылады. Канаданың ең ірі ұлттық жабайы табиғат аймағы – Скотт аралдары теңіз ұлттық жабайы табиғат аймағы, ол Британдық Колумбияның 40 пайыздан астам теңіз құстарының көбеюі және ұя салуы үшін маңызды ортаны қорғайды.

Заңнама

Канада 1911 жылы әлемдегі алғашқы ұлттық саябақтарды басқару агенттігін – Dominion Parks Branch (қазір Parks Canada) құрды. 1916 жылы Канада мен АҚШ Көшпенді құстар туралы конвенцияға қол қойды, ол Көшпенді құстар туралы конвенция заңына сәйкес, құрлықтарды көшіп өтетін құстарды аулауды реттейді. 1973 жылғы Канаданың жабайы табиғат туралы заңының мақсаты – жабайы табиғатты зерттеу, ең ірі түрлерге баса назар аудару. 1985 жылғы Балық шаруашылығы заңы балық аулауды, сондай-ақ балықтар мен олардың шағылысу орындарын сақтау және қорғауды реттейді. 2002 жылы Ұлттық теңізді қорғау аймақтары заңы ұлттық теңізді қорғау аймақтары жүйесін құрды. Канаданың Қауіп төндіретін түрлер туралы заңы (SARA) – жануарлар түрлерінің жойылуына жол бермес үшін федералды үкімет қабылдаған заң.

Қорғау агенттіктері

Ұлттық парктердің басты мақсаты – экологиялық тұтастықты сақтау. Бұл саябақтарды Канаданың парктері басқарады. Ұлттық теңіз сақтау аймақтары да федералдық бақылауда болғанымен, бірдей деңгейде қорғауды қамтамасыз етпейді. Канаданың жабайы табиғат қызметі, Канаданың қоршаған ортаны қорғау министрлігінің бөлімшесі, жабайы табиғатты қорғау мақсатымен ұлттық жабайы табиғат аймақтарын, теңіз жабайы табиғат аймақтарын және көшпенді құстардың қасиетті орындарын басқарады. Ұлттық жабайы табиғат аймағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Теңіз құқығы жөніндегі конвенциясына сәйкес, Канаданың ішкі суларындағы кез келген құрлық немесе теңіз кеңістігін, яғни жағалаудан белгілі бір қашықтыққа дейін қорғайды. Теңіз жабайы табиғат аймағы Канаданың эксклюзивті экономикалық аймағындағы теңіз ортасын қорғау үшін пайдаланылады, ол жағалаудан басталады. Құрлық және теңіз ерекшеліктерін қамтитын, бірімен-бірі жалғасқан аймақты қорғау үшін ұлттық жабайы табиғат аймағы және теңіз жабайы табиғат аймағы сияқты екі жеке аймақ құрылуы мүмкін. Әкімшілік және аумақтық үкіметтер өз шекараларындағы аумақтарды да қорғайды. Канададағы қалалық парктерді муниципалитеттер халықтың демалысы үшін және қалалардағы жасыл желектерді сақтау үшін басқарады. Табиғатты сақтаудың тағы бір жолы – жер иелері болашақ ұрпақтар үшін табиғатты сақтауға ниеттеніп, өздерінің жерлеріне міндеттемелер жүктеуі.