Кіріспе

Шотланд сарбазы және дипломаты сэр Уильям Локхарт Ли (1621–1675) – 1638–1651 жылдардағы Үш патшалық соғысында Келісімшілер үшін күрескен шотланд сарбазы және дипломаты. 1642–1647 жылдардағы Бірінші ағылшын азамат соғысында Корольдік күштер жеңілгеннен кейін Локхарт Карл I мен шотландтық келісімшілер арасындағы келіссөздерге қатысты, олар оны ағылшын тағына қайта орнатуға келісті. Келісімшілер жеңіліске ұшырады және Карл 1649 жылдың қаңтарында өлімге кесілді. 1648 жылы Уиган қаласында тұтқындалған Локхарт 1649 жылы босатылды, бірақ Карл II-ні таққа қайта орнату үшін Англияға басып кірген Кирк партиясы оны шеттетуге тырысты. Бұл 1651 жылы жеңіліспен аяқталды, ал Шотландия 1654 жылы Англия Комонвелт құрамына енді. 1654 жылы Оливер Кромвельдің қызының күйеуіне үйленгеннен кейін Локхарт Комонвелт атынан бірнеше дипломатиялық және саяси лауазымдарға тағайындалды. Олардың ішінде Шотландиядағы Әділет комиссары және 1656–1660 жылдардағы Франциядағы елшілік қызметтері болды. Осы қызметінде ол 1657 жылғы Париж шартын, Испанияға қарсы ағылшын-француз одағын келіссөздер арқылы жүзеге асыруға көмектесті. Сондай-ақ ол 1658 жылғы Дуна шайқасында ағылшын әскерлеріне қолбасшылық етті, кейін Дюнкерк губернаторы болып қызмет етті. Комонвелт үкімінде болған көптеген адамдар сияқты, ол Карл II таққа қайта келгеннен кейін жазадан құтылды, бірақ көптеген лауазымдарынан айырылды. 1673 жылы Лаудердейл герцогы оны Франциядағы елші етіп қайта тағайындады; ол 1675 жылдың маусым айында Парижде қайтыс болды.

Өмір

Уильям Локхарт 1621 жылы туған, сэр Джеймс Локхарт пен оның екінші әйелі Марта Дугластың тоғыз баласының ең үлкені. Оның бауырлары Джон Локхарт (1625–1689), Джордж (шамамен 1630–1689), Роберт (1626–1652), Джеймс (1694 жылы қайтыс болды) және Мэри (1620–1677). 1654 жылы алғашқы әйелі Марта Гамильтон қайтыс болғаннан кейін ол Робина Сеустерге үйленді, оның бұрынғы күйеуі Оливер Кромвельмен алыстан туысқан болған; олардың бес ұлы мен екі қызы болды. Олардың арасында 1680 жылы Танжерде қаза тапқан Кромвель, Ричард және Джон, олардың ешқайсысы ұрпақ қалдырмады, сондай-ақ кейіннен мұрагер болған Джеймс бар. Олардың екі қызы Марта, ханшайым Мэриге қызмет ететін құрметті қыз, және Форфардың 1-графы Арчибальд Дугласқа үйленген Робина еді.

Мансап

Локхарт 13 жасында мектептен қашып, Данцигке бет бұрды, онда оның туысы сэр Джордж Дуглас Польшадағы елші болып қызмет етті. 1636 жылы Дуглас қайтыс болғаннан кейін оның денесін жерлеуге алып келді және келесі бірнеше жылды Еуропада өткізді. Ол француз армиясына қосылып, атты әскер капитаны болды, ал 1644 жылы Бірінші ағылшын азамат соғысы кезінде Шотландияға оралды. Ланарк графының полкінде подполковник болып тағайындалған ол, Шотландиядағы роялистердің қолбасшысы Монтрозға қарсы күрескен Келісімшілер армиясында қызмет етті. 1645 жылдың соңында Ньюарк қаласындағы шотланд армиясына ауысты және 1646 жылдың мамыр айында Чарльз Лорд Левенге бағындырылған кезде қатысты. Ол король мен Гамильтон герцогы арасында хабар алмастырды, ол Engagers атынан келіссөздер жүргізді және осының нәтижесінде рыцарь атағын алды. 1647 жылдың желтоқсанында Чарльз Англияда үш жылға пресвитериандық дінді орнатуға және тәуелсіздерді басуға келісті, бірақ оның Келісімге қол қоймауы шотландтарды екіге бөлді. 1648 жылдың сәуірінде ғана Engagers Шотландия парламентінде көпшілік дауысқа ие болды; Кирк партиясы Чарльзға сенбеді, ағылшын және шотланд роялистерімен одақтасуға қарсы болды және Келісімді «күнәлі» деп айыптады. 1648 жылдың маусымында Локхарт 9 мыңдық Engagers армиясындағы атты әскер полкіне басшылық етті. Екінші ағылшын азамат соғысы Англия мен Уэльстегі роялистердің бірнеше көтерілісін қамтыды, шотландтар оларға қолдау көрсетті. Шотландтар тамыз айының басында Ланкаширге кірген кезде, қалған көтерілістер басылып, 19 тамызда Престонда Engagers жеңіліске ұшырады. Шотландтардың бір бөлігінің қашуына мүмкіндік берген тыл бөлімінің құрамында Локхарт тұтқындалды және бір жыл бойы Халлде ұсталды. 1000 фунт стерлинг айып төлегеннен кейін босатылды; ол Шотландияға оралды, бірақ Кирк партиясы қабылдаған 1649 жылғы Кластар заңы бұрынғы Engagers-ті саяси немесе әскери лауазымдардан шеттетуге алып келді. Осының салдарынан ол үшінші ағылшын азамат соғысына қатыспады, ол Кирк партиясының Карл II-ні ағылшын тағына қайтаруға жасаған әрекеті болды.

Дипломат

Лондонға сапарында Локхарт Оливер Кромвельмен сұхбаттасып, 1652 жылдың 18 мамырында Шотландиядағы әділет басқару жөніндегі Кромвельдің комиссарларының бірі болып тағайындалды. Ол сондай-ақ тәркіленген мүліктерді басқаруға сенімді тұлға ретінде тағайындалды және Шотландияның құпия кеңесінің мүшесі болып ант берді. 1653, 1654–5 және 1656–8 жылдары ол Вестминстердегі Протекторат парламенттерінде Ланаркширді, ал 1672 жылдан 1674 жылға дейін Эдинбургтегі Шотландия Парламентінде округтің өкілі болды. Локхарт 1655 жылдың желтоқсанында Париждегі ағылшын елшісі болып тағайындалды, бірақ 1656 жылдың сәуіріне дейін жолға шықпады. Ол Кромвель қайтыс болғанға дейін осы лауазымды атқарды. Оның хат алмасуы "Турло мемлекеттік құжаттарында" жарияланды. Оның миссиясының басты мақсаты – Испанияға қарсы Франциямен одақты бекіту және Стюарт әулетіне көмек көрсетуге жол бермеу болды. Англиямен одақ Франция үшін саяси және діни себептермен де ұнамсыз болды, сондықтан Локхарт оны сақтап тұруда қиындыққа тап болды. Оның жетістіктерінің көп бөлігі Кардинал Мазаринмен тиімді байланысына байланысты болды. 1656 жылдың 23 наурызында жаңа шабуылдық және қорғаныс шартына қол қойылды, оған сәйкес Франция Испания Фландриясына қарсы соғысты жалғастыру үшін жиырма мың сарбаз, ал Англия өз флоттарына қоса алты мың сарбаз жіберуге міндеттенді. Бұдан бөлек, Грейвелин, Мардике және Дюнкерк жағалау қалаларына шабуыл жасауға келісім берілді, олардың біріншісі Францияға, ал қалған екеуі Англияға берілді.

Дюнкерк губернаторы

Келісімге қол қойылуымен Локхарттың қиындықтары енді ғана басталды. Француздар қыркүйек айында Мардике бекінісін қоршауға алды, ол айдың соңына дейін ағылшындарға берілді. Локхарт Тюреннеге Дюнкерк бекінісін қоршауға дереу кірісу қажеттігін ұсынды, бірақ бұл 1658 жылдың маусымына дейін кешіктірілді, сол кезде испандықтар өздерінің позицияларын нығайтып алды. Сэр Джон Рейнольдс қайтыс болғаннан кейін Локхарт ағылшын әскерлеріне қолбасшылық етті және Дюнкерк алдындағы далалық шайқаста испандық жаяу әскеріне шабуыл жасады. Қала 15 маусымда тапсырылды, ал 24-і күні Кромвель губернатор етіп тағайындаған Локхартқа берілді, ол бекіністі қорғануға дайындады. Ол француздардан ешқандай көмек алмады. Дюнкеркке қол жеткізгеннен кейін көп ұзамай Локхарт Нимдегі гугеноттарды қорғауға сәтті араласты. Ричард Кромвелл отставкаға кеткеннен кейін Локхарт Франциядағы Комонвелл елшісі қызметін жалғастырды. Ол Пиреней келісімін жасасқан келіссөздерге ағылшын толық өкілеттігімен қатысты және келісімге қол қойылғаннан кейін бірден Англияға барып, Джордж Монкпен кездесті. Монк оған Комонвеллді қолдауға ниетті екенін айтты, сондықтан Локхарт Карл II-ге Дюнкеркке келуге рұқсат бермеді. Сондай-ақ, Кларендонның сөзіне сүйенсек, ол Дюнкеркті тапсыру туралы француздық ұсыныстарды қабылдамады.

Карл II тұсында

Реставрациядан кейін Локхарт Дюнкерк билігінен айырылды, бірақ Миддлтонның араласуы арқасында оған ешқандай маза келтірмеді. 1662 жылы Дюнкерк француздарға сатылды. Ол бірнеше жыл бойы Шотландиядағы иелігінде зейнетте тұрды, бірақ Кромвельмен бұрынғы байланыстары оны көршілерінің күдігіне түсіретінін сезіне, әйелінің туыстарының арасында Хантингдонширде қоныстанды. 1671 жылы Локхартты Лаудердейл графы сарайға алып келді, және оның ықпалымен Бранденбург және Люненбург княздықтарына олардың бейтараптығын қамтамасыз ету үшін немесе Голландияға қарсы Франция альянсын құруға көмектесу үшін жіберілді. Гилберт Бернеттің сөзіне сүйенсек, Локхарт өзі қатысқан келіссөздердің мәнін түсінгенде қатты алаңдады. Содан кейін ол Франциядағы елшілікке қайта тағайындалды. 1676 жылдың 20 наурызында қайтыс болды.