Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бода тұқымдасының будандары
Crossbreeds in the bovid family
Бода тұқымдасының буданы – бода тұқымдасының екі түрлі түрінің араласуынан туған ұрпақ. Қазіргі кезде 143 бода тұқымдас түрі бар, ал бірнеше түрінің кеңінен қолданылуы адамдарға пайдалы қасиеттерін арттыру және саны азайып бара жатқан популяцияларды сақтау мақсатында будандастыруға қызығушылық тудырды. Бода тұқымдасының будандары табиғи араласу, дәстүрлі мал шаруашылығы тәжірибелері немесе заманауи араласулардың нәтижесінде пайда болуы мүмкін, кейде әлемнің әртүрлі аймақтарынан алынған түрлерді біріктіреді.
A bovid hybrid is the hybrid offspring of members of two different species of the bovid family. There are 143 extant species of bovid, and the widespread domestication of several species has led to an interest in hybridisation for the purpose of encouraging traits useful to humans, and to preserve declining populations. Bovid hybrids may occur naturally through undirected interbreeding, traditional pastoral practices, or may be the result of modern interventions, sometimes bringing together species from different parts of the world.
Бос гибридтері
Bos туысына жататын түрлер мен түршелердің араласуынан пайда болған будандардың мысалдары төменде келтірілген.
The following are examples of hybrids including species or sub species in the Bos genus.
Бизон мен үй малының будандары
Америка бизоны (Bison bison) және еуропалық бизон (Bison bonasus) үй сиырымен (Bos taurus) будандастырылған.
The American bison (Bison bison) and European bison (Bison bonasus) have been hybridized with domestic cattle (Bos taurus).
Еуропалық бизон
Бастапқыда, ақыл-ойлы немесе еуропалық бизон, ақыл-ойлы популяциясын жаңарту үшін ірі қара малмен будандастырылды. Бірінші буын гибридті еркектер мүшесіз, бірақ әйелдерін ақыл-ойлы немесе үй бұқасымен қайта будандастыру арқылы құнарлы еркектер алуға болады. Бизондар мен үй бұқалары арасындағы будандастыру жиірек кездессе де, үй бұқалары мен бизон сиырлары арасындағы будандастыру нәрестелердің өлім-жітімі деңгейін төмендетеді (сиырдың иммундық жүйесі гибридті бұзауларды қабылдамайды). Қазіргі заманғы бозаулар құнарлы бұқаларды қамтиды, бұл бозауларды "жақсартылған мал" түріне айналдырады. Бұқа және сиыр қозылары туралы мәліметтер Дж. А. Хаммертонның редакциялаған "Жануарлар өмірінің ғажайыптары" (1930) кітабында келтірілген.
The wisent, or European bison, was originally crossed with cattle in an attempt to reinvigorate the declining wisent population. First generation hybrid males are sterile, but females may be crossed back to either a wisent or domestic bull to produce fertile males. Although bison bull domestic cow crossings are more usual, domestic bull bison cow crossings have a lower infant mortality rate (cow immune systems can reject hybrid calves). Modern beefalo include fertile bulls, making the beefalo a variety of "improved cattle". Bull and cow cattalos are reported in Wonders of Animal Life, edited by J. A. Hammerton (1930).
Үй малы мен як арасындағы будандар
Үндістанда, Непалда, Тибетте және Моңғолияда мүйізді мал яктармен будандастырылады. Бұл нәтижеде көбінесе өгіз ретінде қолданылатын, өршімейтін еркек төлдер, сондай-ақ мүйізді мал тұқымдарына жататын, сүт беруге жарамды аналықтар пайда болады. "Керемет Лулу" тұқымының ДНК-сы зерттелгенде, оның құрамында мүйізді мал мен як генетикасының қосылғандығы анықталды.
In India, Nepal, Tibet, and Mongolia, cattle are crossbred with yaks. This gives rise to the infertile male , often used as oxen, as well as fertile females which are bred into cattle breeds and can serve as milk cows. The "Dwarf Lulu" breed of cattle was tested for DNA markers and found to be a mixture of both types of cattle with yak genetics.
Бизон мен як арасындағы будандар
Яктар бизонмен де шағылысуы мүмкін. Гибридті ұрпақ кейде солтүстік Альбертадағы шаруалар ұстайды, себебі қарлы, суық қыстарда суыққа төзімді жануар қажет болады. Америка бизоны тибеттік үй якымен будандастырылып, якало деген жаңа түр пайда болды. Үй як бұқалары бизон сиырларымен шағылысып, толыққанды өнімді ұрпақ берді. Бифалломен шағылыстырылған аталық яктар өнімді аналықтар мен өнімсіз аталықтарды дүниеге келтірді. Як × бизон гибридінің сыртқы пішіні морфологиялық тұрғыдан Бисон латифронға өте ұқсас.
Yaks can also cross with bison. The hybrid offspring are occasionally kept by farmers in northern Alberta where the snowy, cold winters necessitate a cold hardy animal. American bison has been bred with the domestic Tibetan yak to create the yakalo. Domestic yak bulls mated with bison cows produced fully fertile offspring. Male yak bred with beefalo produced fertile females and sterile males. The appearance of the yak × bison hybrid is strongly reminiscent morphologically to Bison latifrons.
Бизонның түрлерінің будандары
Кавказ бизонын (Bison bonasus caucasicus) қайта жаңғырту мақсатында американдық бизондар мен еуропалық бизондарды будандастырды. Кейбір мамандар бұл будандарды Bison bonasus montanus деген жаңа түрше ретінде жіктеу қажет деп санайды.
In an attempt to revive the Caucasian wisent (Bison bonasus caucasicus), the American bisons and the European bisons were crossbred. Some have argued that these hybrids should be classified as a new subspecies Bison bonasus montanus.
Америка бизонының кіші түрлерінің будандары
Бисон бисон бисон (Bison bison bison) және ағаш бисоны (Bison bison athabascae) гибридінен құралған бисон тобы Канаданың Юкон аймағында жабайы өмір сүрді. Ағаш бисоны – 20 ғасырда жойылып кетуге шама келген ерекше түр. Жазық бисонының түрін сақтап қалу мақсатында, 1925-1928 жылдар аралығында мыңдаған жазық бисоны Wood Buffalo Park қорығына жіберілді, ол ағаш бисонының түріне арналған. Олар оңай шағылысып, 1934 жылға қарай 12 000 басқа жететін топты құрады. Осының салдарынан ағаш бисоны жойылуға айнала жаздады. 1959 жылы оқшауланған аймақтан генетикалық таза шағын топ табылды және қазір олар енгізілген жазық бисондарынан бөлек ұсталып тұр. Жақында жасалған генетикалық зерттеулер осы ағаш бисондарының да жазық бисонымен будандасқанын көрсетіп тұр, бірақ олардың генетикалық құрамы негізінен ағаш бисонына тән.
A herd of hybrid plains bison (Bison bison bison) × wood bison (Bison bison athabascae) lived wild in the Yukon, Canada. The wood bison is a distinct subspecies that almost became extinct in the 20th century. In an attempt to save the plains bison subspecies, between 1925 and 1928, thousands of plains bison were released into Wood Buffalo Park, a preserve for the wood bison subspecies. They readily interbred and produced a 12,000 strong herd by 1934. Consequently, the wood bison was nearly hybridized into extinction. A small genetically pure herd was recovered from an isolated area in 1959 and is now being kept isolated from introduced plains bison. Recent genetic testing seems to indicate that these wood bison are themselves hybridized with the plains subspecies, though their genetic makeup remains predominantly that of the wood buffalo.
Су бұқасы мен үй малының будандары
Су бұқалары мен үй малдарының арасында будандасу мүмкін емес. Зертханалық тәжірибелерде эмбриондар 8 жасушалық кезеңде дамымай тоқтап қалады. Америкалық бизон мен үй малының будандасы болған бифаллоны Кейп бифаллосымен будандастыру туралы ұсыныстар болған, бірақ Кейп бифаллосының 60 емес, 52 хромосомасы бар екені анықталған соң бұл идея тоқтатылды, себебі гибридтің сәтті болуы қиын еді.
Water buffalo and domestic cattle are not known to be able to hybridize. In laboratory experiments, the embryos fail around the 8 cell stage. There were suggestions of crossing the beefalo (an American bison domestic cattle hybrid) to Cape buffalo, although this idea essentially ended when the Cape buffalo was found to have 52 chromosomes (instead of 60 as in cattle and bison), meaning that the hybrid's success would be unlikely.
Буалдар арасындағы будандар
Жабайы су бұқасы (Bubalus arnee) және үй су бұқасы (Bubalus bubalis) еркін шағылыса алады және олар тек қолға үйретілуімен ғана ерекшеленетін бір түр болуы мүмкін. Африкалық бұқаның (Syncerus caffer) түршелері, Чад көлі бұқасы (Syncerus caffer brachyceros) мен Африка орман бұқасы (Syncerus caffer nanus) шағылыса алады. Бұл бұқалардың басты айырмашылығы – таңдаған ортасы. Гибридтік аймақтар орман және саванна шекараларында кездеседі.
Wild water buffalo (Bubalus arnee) and Domestic water buffalo (Bubalus bubalis) can interbreed freely and these may be a single species differentiated only by domestication. The African buffalo (Syncerus caffer) subspecies, the Lake Chad buffalo (Syncerus caffer brachyceros) x African forest buffalo (Syncerus caffer nanus) can interbreed. The main difference between these buffalo is preferred habitat. Hybrid zones occur on forest/savannah margins.
Қоғамдық мал қорасының генетикалық сынағы
Кастер штаттық паркінің малдарының митохондриялық ДНК-сын зерттеу нәтижесінде, жануарлардың 6%-ында сиыр ДНК-сына тән белгілер анықталды. Техас A&M университетінің докторы Дерр, бизон генетикасын зерттеген ғалым, тексерілген «гибридті» жануарлардың бастапқы негізгі малдан кем дегенде 15-20 ұрпақтан тарағанын және олардың ДНК-сында тек 0,003% сиыр ДНК-сы бар екенін мойындады. Бұл мал 1901 жылы салыстырмалы түрде аз санда (30 мал) құрылған. Ол кезде барлық мал физикалық фенотипті талдау арқылы таза деп есептелген, бірақ бастапқы малға кем дегенде бір сиыр ДНК-сы бар жануар енгізілген болуы мүмкін. Мал құрылғаннан бері жаңа мал қосылмаған және осы жабық генетикалық кеңістікте сиыр ДНК-сының әсері, көптеген ұрпақтар өткеніне қарамастан, 6%-тан аспайды. Осы сиыр ДНК-сының малдың үлкен бөлігіне әсер етпеуінің себебі әлі белгісіз, бірақ бір теория бойынша, сиыр ДНК-сы бар таза тұқымды малдар толыққанды малдарға қарағанда бәсекеге төмендеп, қорадағы басты бұқалар болу ықтималдығы азайды. Сондықтан гибридті бұқалар табиғи ортада таза малдарға қарағанда көбейтуге аз бейім, бұл малдың ДНК-сының мал ішінде таралуын шектейді. АҚШ және Канададағы барлық қоғамдық малдар сиыр ДНК-сына тексерілген жоқ, бірақ Канададағы Елк Айленд жазықтық бизон малдары таза деп танылған. Йеллоустоун паркі бизон малдары, Генри таулары бизон малдары және Жел үңгірі бизон малдары да таза деп саналатын басқа қоғамдық малдардың қатарына жатады.
Mitochondrial DNA testing of the Custer State Park herd have shown that 6% of the animals have bovine DNA traits and Dr. Derr from Texas A&M University, who led a study into bison genetics, conceded that the ‘hybrid’ animals tested were at least 15 20 generations from the original base stock and those animals contained only 0.003% bovine DNA. This herd was started in 1901 with a relatively small number of animals (30). At the time, all these animals were believed to be pure through analysis of the physical phenotype but at least one animal with some bovine DNA must have been included in the original herd. Since the herd was formed, no new animals have been introduced and in this closed genetic pool, bovine DNA influences have not exceeded 6%, despite numerous generations of animals having passed. It is not yet known why this bovine DNA has not influenced a greater proportion of the herd nor a higher percentage of bovine DNA having survived, but one theory is that pure bred animals with bovine influence do not grow to be as competitive as full blood animals and are less likely to become dominant herd bulls. Therefore, the hybrid animals bulls are less likely to reproduce in the wild than pure animals, limiting the spread of bovine DNA within the herd. Not all public herds in the US and Canada have been tested for bovine DNA, but the Elk Island Plains Bison Herd in Canada has been tested as pure. Other public herds that are believed to be pure include the Yellowstone Park Bison Herd, the Henry Mountains Bison Herd and the Wind Cave Bison Herd.
Жеке қораларда генетикалық зерттеулер
ДНҚ арқылы тазалығын тексеру мүмкіндігі пайда болғаннан бері, бизон өсірушілер арасында өз малдарында ірі қараның ДНҚ-сын анықтау және осы ДНҚ анықталған малдарды іріктеп шығару қозғалысы күшейіп келеді. Әлемдегі ең ірі жеке меншік мал қорасы, 50 мыңнан астам малға ие, қазіргі уақытта мұндай бағдарламадан өтуде. Ұсақ жеке меншік мал қораларында да осыған ұқсас бағдарламалар қарқын алып келе жатқандықтан, жеке меншік мал қоралары арасындағы будандасу деңгейі айтарлықтай төмендеуі мүмкін, себебі будандасудан ешқандай коммерциялық пайда көрілмейді, ал Канада мен Америка бизон қауымдастықтары таза бизон мал қораларын сақтауды мақсат тұтады. Бизонды сақтау үшін ірі қараның ДНҚ-сының минималды болуы қажет. Дегенмен, қазіргі уақытта көптеген жеке меншік мал қоралары ірі қараның ДНҚ-сына тексерілген жоқ, ал Солтүстік Америкадағы бизонның көп бөлігі осы жеке меншік мал қораларында кездеседі. Осы мал қоралары мемлекеттік мал қораларымен бірдей бастапқы негізден құралғандықтан, кейбір мал қораларында 6%-ға дейін ірі қараның ДНҚ-сы болуы мүмкін. Осыған сәйкес, Солтүстік Америкадағы шамамен 500 000 бизонның 30 000-ға дейін ірі қараның ДНҚ-сын қамтуы мүмкін. Көптеген бастапқы мал қоралары таза бизоннан құралғандықтан, бұл жоғары бағалау болуы мүмкін, ал ірі қараның ДНҚ-сын қамтитын бизонның нақты саны одан әлдеқайда төмен болуы мүмкін.
Since DNA testing for purity has become available, there is a growing movement among bison ranchers to test their herds and cull animals that test positive for bovine DNA. The largest private herd in the world, with over 50,000 animals, is currently undergoing such a program. As similar programs gather momentum among smaller private herds, the level of hybridization among private herds will likely reduce to a very small level as there is no commercial gain to be had by hybridization and both the Canadian and American Bison Associations share the goal of preserving pure bison herds. Obtaining bison with minimal cattle introgression is desirable for the conservation of bison. However, at present, most private herds have yet to be tested for bovine DNA and the majority of plains bison in North America can be found in these private herds. As these herds have been built from the same original base stock as the public herds, is possible that up to 6% of some herds may contain bovine DNA. Consequently, out of approximately 500,000 bison in North America, it is possible that up to 30,000 may have some bovine DNA. Due to many base herds having started pure with feed stock from pure public herds such as Elk Island Park, this may be a high estimate and the true number of bison containing bovine DNA is likely to be significantly lower.