Кіріспе

Корольдік сарай / Салтанатты үй

Теобальдс үйі (сонымен қатар Теобальдс сарайы деп белгілі) Лондонның солтүстігіндегі Гертфордшир графтығындағы Чешунт қауымында орналасқан және 16-шы және 17-шы ғасырдың басында маңызды салтанатты үй және (кейін) корольдік сарай болды. Көптеген парктік жерлерге орналасқан бұл үй, мемлекет қайраткерлері Лорд Бергли және оның ұлының, екі жетекші патшалық кеңесшінің резиденциясы болды. Бұл Елизавета дәуірінің керемет үйінің көрнекті мысалы және король Джеймс I-нің сүйікті резиденциясы болды, ол сол жерде қайтыс болды. Англия азаматтық соғысының нәтижесінде сарай қиратылды. 1763 жылы батысқа қарай "The Cedars" деп аталатын жаңа үй салынды: үй мен парк сатып алынып, үйді миллионер сыра қайнатқыштары Мё үйі кеңейтті. Лондонның Temple Bar Gate 1880 жылдан 2003 жылға дейін сақталып, паркте тұрды, содан кейін Лондонға қайтарылды. Мюдлсекс округі кеңесінің орта мектебіне, содан кейін Теобальдс парк колледжіне айналған үй қазір "Бирч" деп аталатын қонақ үй мен мүшелер клубының бөлігі болып табылады; үй ІІ* санаттағы ескерткіш болып табылады.

Ерте тарих

Ол бастапқыда Cullynges, кейіннен Tongs (Уильям де Тонгге есімімен аталған), ал 1440 жылдан бастап Thebaudes, Tibbolds және соңында Theobalds деп аталды. Алғашқы сарай су қоршанымен қоршалған. 1563 жылы оны королева Елизавета I-нің бас кеңесшісі Уильям Сесил, 1-ші Барон Бергли сатып алды. Ол Елизаветаны осы үйге бірнеше рет шақырды.

Патшашаға лайық

Лорд Бергли 1564–1585 жылдар аралығында жаңа үйдің салынуын тапсырды. Бурглидің сарай салу ниеті, патша сарайындағы оның өсіп келе жатқан беделін көрсету және сонымен қатар королеваның сапарларына лайықты сарай құру болды. Королева 1572 мен 1596 жылдар аралығында сегіз рет келді. Орналасқан жері Лондоннан солтүстікке қарайғы басты жолдың жанында, 2,5 сағаттық атпен жүру қашықтығында орналасқандықтан, королдік сапардың бірінші күнінің соңында тоқтауға өте қолайлы болды. 1572 жылы королдік сапарға дайындалатын бөлмелердің тізімі сақталған. Үйдің ресми бақтары Франциядағы Фонтенбло сарайының үлгісімен салынды, ал ағылшын ботанигі Джон Жерар олардың басқарушысы болды. 1572 жылы ішкі ауланы қайта жаңарту жоспарын Генри Хоторн жасады, ол патшалық жұмыстарда "жеткізуші" қызметін атқарды. 1582 жылы Ұлы палатаның оттығына «терм» деп аталатын мыс фигуралар орнатылды және терезелер геральдикалық суреттермен әйнектелді. Мұнда су нысаны, алты жасанды ағаш және төбеде зодиак белгілері болды. Хэтфилд үйіндегіге ұқсас, қайыңнан жасалған ою-өрнектері бар үлкен баспалдақ сақталды және Херстмонсекс қамалына орнатылды. 1583 жылдың мамыр айында Елизавета Теобальдс үйінде бір апта тұрып, Оксфорд графымен келісті. Елизавета 1591 жылдың мамыр айында келді, және Теобальдста «Шөлдің шақыруы» атты ойын-сауық көрсетілді. Келушілер алдымен Ұлы залға кіретін. Екі қабатты, еменнен жасалған қаптамасы және әншілер галереясы бар ғимарат. Залдың төбесі «қиялы бар ағаштан жасалған ерекше бұйымдармен» жабылған, ол Волатондағы Ұлы залдағы сәндік балғаларға ұқсас болуы мүмкін. Шатырдың түтіндік бөлігі көк мәрмәрден ойылған. 1585 жылы Дженнингс есімді суретші қабырғаға Англияның гербтерін салды және картаға «Англия картасы» үшін жақтау жасады. 1574 жылы аяқталған «Суретті» немесе «Жасыл» галереясы тұрғын үйлер мен жатын бөлмелердің үстінен созылды. Жасыл галереяның безендірілуі де топографиялық және геральдикалық сипатта болды. Оны 1592 жылы келген Виртемберг герцогының хатшысы Якоб Ратгеб және 1600 жылы барон Вальдштейн сипаттады. 1602 жылы Стетин Померания герцогының хатшысы Фредерик Гершоу залды көріп, Англия 52 «ағашпен» бейнеленгенін түсіндірді, әр провинция үшін графтар мен барондардың гербтері ілінген ағаш. Аймақтардың өнімдерін бейнелейтін символдық заттар да болды. Пол Хентцнер бақтағы бұталардың арасында қайықпен жүзуге болатын канал туралы айтты. Екі ұры, Джон Тодт, қара Жек және Томас Траверс, 1597 жылдың қыркүйегінде королеваның жеке бөлмесіне кіріп, сия табаны мен екі күміс тостаған ұрлады. Олар ұсталып, жазаланды. Бергли Лондон алтын шебері Ричард Мартинді олар сатқан күмісті қайтарып алу үшін жалдады. Лорд Берглидің кіші ұлы Роберт Сесил, Солсберидің 1-графы үйді мұра етті. Нортумберленд графы оған ризашылық білдіріп, өзінің жаңа үйін жоспарлау үшін Копталлға қарауға ниеттенгенін және құрылысшы ретінде «Тибболлдан біраз білім алуы керек, қызығушылықтар қолданылатын әрбір жерден біраз білім алуы керек» деді.

Король Джеймс пен Теобальдтар

1603 жылы королева қайтыс болғаннан кейін Роберт Сесил жаңа король Джеймс I-дің Шотландиядан Лондонға жолда келіп, Тайлық кеңестен құрмет алуын ұйымдастырды. Король кіреберіс жолының шаңынан мазасыздық көріп, Чешунт паркі мен Периурс жері арқылы баламалы жол жасалды. 1604 жылдың күзінде Джеймс Сесилге Теобальдс орман мен паркінде аң аулау үшін бұғылар беру туралы хат жазды. Фулк Гревилл 1605 жылдың мамырында Солсберидің жылқыларын тексеру және саябақтағы көл мен аралдарды зерттеу үшін Теобальдқа келді. Гревилл үйдің бір галереясындағы терезелерді кеңейтуді ұсынды. 1606 жылдың шілдесінде Сесил король Джеймсті және оның күйеуі Дания королі Кристиан IV-ті Теобальдта қарсы алды, ал Дания королевасы Анна Гринвичте қалды. Екеуі де шектен тыс ішімдікке құмар еді, және сэр Джон Харрингтонның айтуынша, бұл оқиға жай ғана мас болудың тойына айналды, себебі ағылшын немесе даниялық сарайдың көптеген өкілдері өз билеушілерінің ішімдікке төзгіштігіне жете алмады: Сүлеймен мен Шебаның маскасын қоюға жасалған әрекет фарсқа айналды, өйткені көптеген актерлер өлеңдерін есінде ұстай алмады, тіпті тұруға да күштері жетпеді. Бес күндік сапар Сесилге 1180 фунт стерлинг тұрады, оның ішінде 284 фунт стерлингтік сыйлықтар бар еді. Сесил Иниго Джонсқа масканың декорациясын жасау үшін 23 фунт төледі. Харрингтонның маска сипаттамасының егжей-тегжейлігіне қатысты күмәндер туды. 1607 жылы король Джеймс I Хертфордширдегі Хэтфилд сарайын Теобальдқа алмастырды. 1607 жылы Джеймс Теобальдты Данияның Аннасына сыйға берді, және бұл ресми шара 1607 жылдың мамырында аң аулау, турнирлер және принц де Жуанвильдің қатысуымен сарайлық тойларға себеп болды. Джеймс жақсартуларға тапсырыс берді және саябақты кеңейту үшін көршілес жерлерді сатып алды, соның нәтижесінде Теобальд оның сүйікті елдік резиденциясына айналды. Үйдің басқа аристократтардың үйлерімен салыстырғанда бірнеше кемшіліктері болды. 1607 жылы Джеймс оны «біздің ойын-сауықтарымызға лайықты орын» деп жариялағанмен, Годфри Гудман онда «бастық та, жалға алушы да, тіпті отын да жоқ, тек ләззат үшін саябақ бар» екенін атап өтті. 1624 жылы Чарльз ханзадасы «онда ешқандай түрде соққылау мүмкін емес» деп жазды. Алайда Теобальд Уолтем орманға жақын орналасқан, онда король аң аулауға бара алатын. 1613 жылдың шілдесінде Данияның Аннасы Теобальдта бұғы аулап жүргенде, корольдің «Зергер» атты итін арбалетпен қасақана атып өлтірді. Король Джеймс 1615 жылдың шілдесінде жас поляк-литвалық дворян Томаш Замойскийді Теобальдтағы аң аулауға шақырды. 1618 жылдың қыркүйегінде Джеймс өзінің сарайлықтары қолдаған темекі дүкендері орналасқан екі жаңа ғимаратты бұзуға бұйрық берді. Ол бақтардың сақшысы Мунтен Дженнингске жібекқұрттарды ұстап, оларды тут жапырақтарымен қоректендіру үшін үй салуды тапсырды. 1622 жылдың 9 қаңтарында король Джеймс кешкі астан кейін Нью-Ривердегі мұзды көру үшін Теобальдтан аттанды және басымен суға құлап, серіктері оның тек аяқ киімдерін ғана көре алды. Оны сэр Ричард Янг құтқарып, Теобальдтағы жылы төсегіне қайтарды. 1622 жылы бақта баржа мен баржа үйі бар жаңа бассейн салынды. Гондомардың 1-графы Диего Сармиенто де Акунья елшісі 1622 жылы Испаниядан екі түйе мен екі есек жұбын саябаққа әкелуге тапсырыс берді. Король Джеймс 1625 жылдың 27 наурызында Теобальдта қайтыс болды. Маршал Эдвард Зух Теобальд қақпасында Карл патша деп жариялады. Джеймс негізгі бөлмелерге аз өзгерістер енгізді, Ұлы галереяға панельдер орнатты, ал оның ұлы Карл I оған бірнеше оюлы және боялған бұғы бастары қосты. Кейінірек, Карл I-нің өлім жазасына кесілгеннен кейін, Теобальд Одақтың басқа патшалық мүліктерімен бірге бұзуға және жоюға тізімге енгізілді. Бұл оңай орындалды, және 1650 жылдың соңына қарай үйдің көп бөлігі қиратылды. Реставрациядан кейін, мүлік Джордж Монкке, Альбемарлдің 1-герцогына берілді, бірақ мұрагер қалдырмаған Альбемарлдің 2-герцогы қайтыс болғаннан кейін таққа қайта оралды.

XVIII және XIX ғасырлар: жаңа үй

Содан кейін оны король Уильям III Портлендтің 1-ші графы Уильям Бентинкке сыйлады, және ол 1762 жылы Портлендтің 3-ші герцогы Джордж Прескоттқа сатылғанға дейін сол әулетте қалды. Прескотт бастапқы сарайдан батысқа қарай шамамен бір шақырым жерде "The Cedars" деп аталатын георгиан стиліндегі үй салдырды. Леди Валь-Мю жиі қақпаның жоғарғы жағында той жасады; оның қонақтарының арасында король Эдуард VII және Уинстон Черчилль болды.

Кейінгі тарих

Лейдсмит қоршауындағы теңіз бригадасының командирі сэр Хедворт Лэмбтон Англияға оралғанда, Леди Мёкске Теобальдсқа барып, өзінің басынан өткен оқиғаларын айтып берді. Ол оған қатты әсер еткендіктен, өсиетінің басты мүрагері етіп тағайындады, бірақ оның фамилиясын Мёкс деп өзгерту шартымен (оның тікелей мұрагерлері болмады және күйеуінің туыстары оны сыйламайтын). 1910 жылдың 20 желтоқсанында ол қайтыс болғаннан кейін, ол Патшалық жарғымен атын өзгертіп, Гертфордширдегі иелікті және Мёкс сыра зауытының үлкен үлесін мұраға алды. 1921 жылы парктің бір бөлігі, бұрынғы Элизабеттік сарайдың орны, Меукс қаласына сыйға берілді және «The Cedars» атты қоғамдық саябақ құрылды. 1929 жылы қайтыс болғаннан кейін, үй бірнеше жыл бойы қонақ үй ретінде пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, үйді Корольдік артиллерия, содан кейін Метрополитен полициясы атты әскерлерді дайындау мектебі ретінде пайдаланды. 1955 жылы ол орта мектепке, ал 1969 жылдан кейін ересектерге білім беру орталығына айналды. 1990 жылдары ол коммерциялық конференц-орталық ретінде қайта жаңартылып, кейіннен 2015 жылғы қазіргі статусына – De Vere Venues тізбегіндегі Theobalds Park Hotel атанды. Temple Bar Gate Meux отбасы мүлігінің қоршыларының қолында қалды және оның Ежелгі ескерткіш ретінде тіркелгеніне қарамастан, уақыт өте келе тозығы жетті. Ұзақ науқаннан кейін, 2001 жылы оны қалаға қайтару туралы шешім қабылданды. Арка қайтадан бұзылып, Санкт-Пол соборының жанында қайтадан орнатылды. Жоба 2004 жылдың қараша айында аяқталды және Теобальдс паркіне ескерткіш тақта орнатылды. 2015 жылғы Рождество қарсаңында Кэти Лок қонақ үйде бірінші кездесуде болған ер адамның қолынан қаза тапты. 2016 жылдың маусым айында Карл Лэнгделл өмір бойына бас бостандығынан айырылды.