Кіріспе

Американдық кинорежиссер Рой Дел Рут (18 қазан 1893, Делавэр – 27 сәуір 1961) – американдық кинорежиссер.

Ерте мансап

1915 жылы Мак Сеннет үшін сценарист ретінде Голливудтағы мансабын бастаған Дел Рут кейіннен продюсер үшін алғашқы қысқаметражды фильмін – "Аштың арыстандары" (1919) түсірді. 1920-ші жылдардың басында ол "Керек кездесетін" (1923), "Голливуд баласы" (1924), "Еваның сүйіктісі" (1925) және "Кішкентай ирланд қызы" (1926) сияқты толық метражды фильмдерге көшті. Көптеген, қазір жоғалған фильмдерден кейін, ол "Бірінші автокөлік" (1927) фильмін түсірді, ол шағын ауылға алғашқы автомобильдің келгенін көрсетеді. Бұрын жоғалған деп есептелген бұл фильмнің саундтрегі көбінесе синхрондалмаған және сол кездегі бірнеше күрделі дыбыс эффектілерін қамтиды. Дел Рут тағы жарты ондай жобаны режиссерлік еткеннен кейін, Warner Bros. компаниясы шығарған алғашқы түсті фильм – "Шөл әні" (1929) мюзикліне кірісті. Сол жылы Дел Рут Warner компаниясының екінші екі жолақты Technicolor фильмі – "Бродвейдің алтын қазушылары" (1929) фильмін түсірді, бұл толыққанды дыбыстық фильм және кассада үлкен табысқа ие болды. Дыбыстық кино эрасына сәтті енген Дел Рут Джеймс Кагни мен Джоан Блонделл жұлдызды, көңілді және аморальді гангстерлік фильм "Шашы қызыл" (1931) түсіруге кіріспес бұрын, "Hold Everything" (1930) және "The Life of the Party" (1930) атты тағы екі түсті мюзиклді режиссерлік етті.

1930 жылдар мен соғыс жылдары

Сол жылы ол Дашилл Хэмметтің «Мальталық соқыр» (1931) романының алғашқы нұсқасын түсірді. Рикардо Кортез кісі өлтіру ісін тергейтін және аңызға айналған, қымбат тастармен әшекейленген соқырды іздеуге тырысқан жаман ниетті адамдардың ішіне тартылған, алаяқ жеке детективтің рөлін сомдады. Сюжет 1941 жылғы қайта түсірілімге ұқсас болғанымен, бұл кодекске дейінгі нұсқада сексуалдық меңзеулер, Бейби Дэниелстің жалаңаштан жуынуы, гомосексуализмге тікелей сілтемелер және бір рет дөрекі сөз қолданылуы бар. Дель Рут Джеймс Кагнимен «Такси!» (1932) қылмыстық драмасы үшін қайта жұмыстасты, содан кейін жылдам сөйлейтін Ли Трейсидің басты рөлде ойнаған «Құтты болған оқиға» (1932) комедиясын түсірді. Кейін Дел Рут Эдвард Г. Робинсонның «Кішкентай алып» (1933) фильмін, Джеймс Кагнидің «Әйел өлтіруші» (1933) фильмін, Бетт Дэвистің «Жоғалғандар бюросы» (1933) фильмін, Уоррен Уильям мен Лоретта Янгтың «Қызметкерлер кіреберісі» (1933) фильмін, Джинджер Роджерспен «Жоғарғы әлем» (1934) фильмін және Эдди Кантордың «Миллиондаған бала» (1934) музыкалық комедиясын бақылады. Ол Рональд Колманды детективтік триллер «Булдог Драммонд қарсы шабуыл» (1934) фильмінде Бульдог Драммонд рөлінде соңғы рет түсірді, ал MGM үшін Джек Бенни мен Элеонора Пауэллдің қатысуымен «1936 жылғы Бродвей мелодиясы» (1935) сахналық мюзиклді салды. Ол қылмыстық жанрға оралғаннан кейін, Джордж Рафт пен Розалинд Расселмен бірге «Ол осылай болуға тиіс» (1936) фильмін түсірді, содан кейін Джеймс Стюартты актердің сирек кездесетін мюзиклдерінің бірі – «Туғаннан билеуге» (1936) фильмінде режиссерлік етті. Одан кейін «1938 жылғы Бродвей мелодиясы» (1937) фильмін түсірді, содан соң мұзшабыз Соня Хениді «Менің бақытты жұлдызым» (1938) және «Сәтті қону» (1938) фильмдері арқылы жетекшілік етті. Дел Рут студиялар үшін үздіксіз фильмдер жасауды жалғастырды, «Жұлдыз жасаушы» (1939), «Міне, мен келдім, жатты» (1939), «Ол әйеліне үйленді» (1940) және «Топпер қайтып келді» (1941) сияқты сапалы фильмдерді салды. «Шоколадты солдат» (1941), «Мейзи өз адамын табады» (1942), «Дюбарри ханым болды» (1944) және «Бродвей ритмі» (1944) фильмдерін жеке жұмыс істегеннен кейін.

Кейінгі мансап

Дель Рут 1932-1941 жылдар аралығында «Box Office and Exhibitor» журналы бойынша Голливудтағы ең көп жалақы алатын режиссерлердің екіншісі болды. Дель Рут Фред Астер, Люсиль Болл, Фанни Брайс, Джуди Гарланд, Джин Келли, Лена Хорн, Ред Скелтон және Уильям Пауэлл сияқты жұлдыздарды қамтыған сәтті «Зигфелд ақымақтықтары» (1946) фильмін түсірген жеті режиссердің бірі болды. Одан кейін ол Рождество тақырыбындағы көңілді комедия «Бесінші авенюде болған оқиға» (1947) фильмін жасады, ол «Тамаша өмір» (1946) фильмімен салыстырылды. Комедияда Дон ДеФор және Энн Хардинг ойнады. Дель Рут содан кейін Бейб Рутты Уильям Бендикс ойнаған «Бейб Рут тарихы» (1948) фильмін түсірді. Тарихи шындықты бұрмалап, оны ренжітпеу үшін Дель Руттың биофильмі Руттың денсаулығы нашарлап бара жатқаны туралы жаңалықтардың арасында асығыс түсірілді. Дель Рут нәтижеге қанағаттанбады, ал сыншылар фильмге көбінесе жағымсыз пікірлер берді. Ол Джордж Рафтты «Қызыл шам» (1949) нуар қылмыстық драмасында, Милтон Берл мен Вирджиния Майоны «Оларды әрқашан күлімсіретіп қою» (1949) комедиясында және Джеймс Кагниді жанды «Вест-Пойнт оқиғасы» (1950) фильмінде қайтадан режиссерлік етті. Екі Дорис Дей мюзиклі – «Айшығында» және «Жұлдызды көтеріліс» (екеуі де 1951), «Тоқта, сен мені өлтіресің» (1952) және әскери мюзикл «Бетбұрыс» (1953) одан кейін түсірілді. Ол Джейн Пауэлл мен Гордон Макрейді «Үш теңізші және бір қыз» (1953) фильмінде режиссерлік етті. Содан кейін ол Карл Малденнің ойнаған қорқынышты фильммен бастапқыда қысқа ғана өмір сүрген 3D процесіне қысқа сапар жасады – «Ру Морг көшесінің шайыры» (1954). Келесі бес жыл режиссер креслосынан алшақтап, Дель Рут «Аллигаторлар» (1959) атты қорқынышты фильмді қайтадан түсірді, онда оңтүстіктегі адамдар ішінара аллигаторларға айналғандығы туралы керемет оқиға баяндалды. «Неге мен өлмеуім керек?» (1960) фильмінен кейін Дель Рут зейнетке шықты.

Өлім және мұра

Рой Дел Рут 1961 жылғы 27 сәуірде 67 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды және Лос-Анджелестегі Мишн Хиллс қаласындағы Сан-Фернандо Миссиясы зиратына жерленді. Киноиндустриясына қосқан үлесі үшін ол Голливуд Даңқы аллеясындағы 6150 Голливуд бульвары мекенжайында жұлдызбен марапатталды. 2019 жылы Дел Руттың "Қызметкерлер кіреберісі" фильмі Конгресс кітапханасы тарапынан "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп танылып, Ұлттық фильмдер тізіліміне енгізілді.