Жан-Баптист Келли: Канадтық дін қызметкерінің өмірі мен қызметі
Jean-Baptiste Kelly
Жан-Баптист Келли (1783-1854) – ирланд тегінен таралған, Төменгі Канададағы қатарлы викарий. Біліміне жол ашқан, өмірбаяны мен жетістіктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жан Батист Келли (5 қазан 1783 – 24 ақпан 1854) – ирланд тегіндес квебектік рим-католик шіркеуінің бас викарийі, Төменгі Канадада қызмет еткен.
Jean Baptiste Kelly (5 October 1783 – 24 February 1854) was a Québécois Roman Catholic vicar general of Irish ancestry who was active in Lower Canada.
Ерте өмір және білім
Келлидің табысы қарапайым бастамадан туды. Ол Квебек қаласында, Квебек провинциясында, арба жүргізуші Джон Келли мен Маргарита Мигнерон отбасында дүниеге келді. Егер Джозеф Октав Плессис оны көшеде кездестірмегенде және бастауыш мектепке жібермегенде, Келли есімсіз өмір сүрген болар еді. Осы оқудан кейін, 14 жасқа жеткен соң, Келли Квебек шағын семинариясына жіберілді, онда оның "барлық істе өте жоғары ынтасы" байқалды. 1802 жылы Бенедикт Вирже Мария Иммакуле қауымының префекті болып сайланған Келлиге Жак Лабри және болашақ Төменгі Канада көтерілісінің жетекшісі Луи-Жозеф Папино көмектесті. Плессис өзінің мансабын одан әрі дамытып, Квебек архиепископының көмекшісі болды. 1803 жылы Келли Плессистің оған салған еңбегін өтеу мүмкіндігіне ие болды, Плессистің жеке хатшысы болып қызмет етті. Екі жылдан кейін, Плессис архиепископ болып тағайындалғанда, Келли епархиялық хатшы болып жұмыс істеді. Келесі жылы, 1806 жылы, Келли өз ұстазынан және Квебек қаласынан Монреальдің оңтүстігіндегі Сент-Денис қалашығындағы викарий Франсуа Шериердің басшылығымен жұмыс істеу үшін кетіп қалды (сол жерде, сәйкес келіп, Келлидің бұрынғы көмекшісі Папино үш он жылдан кейін көтерілісшілердің маңызды жеңісін тойлайтын еді). Шериер де Келлиге әсерленді, оны "өте жағымды викарий лейтенанты" деп сипаттады. 9 қарашада 1806 жылы Плессис өзінің шәкіртіне толыққанды католик дін қызметкері мәртебесін берді.
Kelly's success had humble beginnings. He was born in Quebec City, Quebec, to a carter, John Kelly, and Marguerite Migneron. If Joseph Octave Plessis had not encountered him on the street and sent him to primary school, Kelly might have lived an unremarkable life. As it happened, Kelly, after that schooling, and reaching the age of 14, was sent to the Petit Séminaire de Québec, where his "very great application in all things" could be demonstrated. Elected prefect of the Congrégation de la Bienheureuse Vierge Marie Immaculée in 1802, Kelly was assisted by Jacques Labrie and future Lower Canada Rebellion leader Louis Joseph Papineau. Plessis had also furthered his own career, becoming coadjutor bishop of Quebec. In 1803, Kelly had a chance to repay Plessis' investment in him, becoming Plessis' assistant secretary. Two years later, when Plessis was made bishop, Kelly served as diocesan secretary. The next year, 1806, Kelly left his mentor, and Quebec City, to work under François Cherrier, Vicar General at Saint Denis, a town south of Montreal (and, coincidentally, where Kelly's former assistant Papineau would win a major Rebel victory three decades later). Cherrier was also impressed by Kelly, describing him as "his charming lieutenant vicar". On 9 November 1806, Plessis ordained his protégée as a full Catholic priest.
Діни қызмет
Келлидің діни қызметкер ретінде өмірі тіпті де жеңіл болған жоқ. Ол діни қызметкер ретінде өмірінің көп бөлігін қиын өңірлерде өткізді. Плессис пікірінше, қиын жағдайлардағы қызмет жас діни қызметкерлердің мінезін қалыптастыруға және есейюіне көмектесті.
Kelly's life as a priest was by no means carefree. He spent much of his life as a priest in difficult areas. In Plessis' opinion, hardship postings helped develop character and maturity in the cadre of young priests he had recruited.
Мадаваска
Келли 1808 жылы Мадаваскаға (Нью-Брансуик) миссионерлік сапарға шықты, ол өзімен бірге төрт апасын алып келген еді. Мадаваска бір дін қызметкері үшін тым үлкен аумақ болатын, сонымен қатар аумақтық дауға қатысты (Мадаваска Республикасын қараңыз). Келли Нью-Брансуиктің шағын Сент-Базиль қауымына келді. Плессис Сент-Базиль туралы хабардар болған: "[оның] шіркеуі қираған, пресвитериум нашар күйде, ондықтар дұрыс төленбеген, [сондай-ақ] зәулімдік, ойын-сауық және әдепсіздік үстемдік табады". Келли тез арада алкогольді кінәлі деп санады. "Тіпті менің шақырушым да қонақүй иесі болғысы келеді, ал бізде қазірдің өзінде тоғыз қонақүй бар!", - деп шағымданды Келли. Оның бар күшін салғанына қарамастан, Келли шіркеуді немесе пресвитериумды қайта жасай алмады. Ол сонымен қатар Сент-Джон аңғарына жауапты болды, ол оның назарын қажет етті. Аңғар Фредериктонға жақын болғанына қарамастан, лайықты шіркеу құрылыстары жетіспеді. Тағы бір мәселе, Келли Абенаки тілінің сөздігімен дайындалған еді, бірақ жергілікті халық Малесит тайпасынан еді. Келли осы кезеңді осы мәселелерді шешуге, ағылшын тілін үйренуге және Плессиспен үнемі байланыста болуға жұмсады. "Егер Сент-Джером кешірім алу үшін қарда 60 лига жол тартса және мен сияқты жиі мойындауға мұқтаж болса, ол жалғыз өмірден тез бас тартқан болар еді", - деп жазды Келли 1810 жылдың қаңтарында.
Kelly found himself (and four of his sisters, whom he brought with him) on a mission to Madawaska, New Brunswick, in 1808. Madawaska was both a very large area for one priest, and involved in a territory dispute (see Republic of Madawaska). Kelly arrived in the small community of Saint Basile, New Brunswick. Saint Basile had come to Plessis' attention; "[its] church is in ruins, that the presbytery is badly maintained, that the tithes are paid negligently, [and] that luxury, entertainment, and licentiousness reign". Kelly quickly came to blame alcohol. "Even my sexton wants to become an innkeeper, and we already have nine! ", Kelly complained. In spite of his efforts, Kelly failed to rebuild the church or presbytery. He was also responsible for the Saint John valley, which demanded his attention. The valley, despite its proximity to Fredericton, also lacked proper church structures. An additional problem was that Kelly had come prepared with an Abenaki dictionary, but the local First Nations people were Malecite. Kelly spent the period addressing these issues, learning English, and in constant communication with Plessis. "I think that if St Jerome had had to go sixty leagues on snowshoe to obtain absolution and had needed confession as frequently as I, he would have given up the solitary life very quickly," noted Kelly in January, 1810.
Сен-Дени
Сол қазанда Келли Черридің қайтысынан кейін Сент-Дениге оралды. Сент-Дени Мадаваска емес еді; Келли жақсы күтімдегі, гүлденген шіркеуді тапты. Ол қаржы жинаумен және одан кейін оны қайта жаңартумен айналысты. Сонымен қатар, шіркеудің колледжін қайта жандандыруға тырысты, бірақ бұл жоба жақын орналасқан Сент-Хясинттегі әулие Антуан Жируардың ұқсас бастамасымен тоқырады. 1811 жылы Бернард Клод Пане мен Келли Ла Малбайдан Квебек қаласына дейін Квебек бойынша саяхат жасады. 1812 жылғы соғыс келесі екі жылда Төменгі Канадаға екі американдық шабуыл әкелді. Келли 1816 жылы өз наставнигімен бірге Жоғарғы Канадаға да саяхат жасады.
That October, Kelly returned to Saint Denis upon Cherrier's death. Saint Denis was no Madawaska; Kelly found a well maintained, prosperous church. He busied himself with collecting funds for, and then implementing, its remodeling. He also attempted to revive the church's college, but this project was derailed by a similar undertaking by the Reverend Antoine Girouard in nearby Saint Hyacinthe. In 1811, Bernard Claude Panet and Kelly toured Quebec from La Malbaie to Quebec City. The War of 1812 brought two American invasions into Lower Canada over the next two years. Kelly also made a tour of Upper Canada with his mentor in 1816.
Уильям Генри/Сен-Пьер
Келли үшін осы алты жыл ең жайлысы болды. 1817 жылдың қыркүйегінде Плессис тағы да жаңа сынақ қажет деп шешті. Келли Уильям Генридегі (Сорль) үлкен Сент-Пьер приходына жіберілді. Ол өз уағыздарына құлақ аспайтын, атышулы тері саудагерлерімен бетпе-бет кездесті. Үш жылдан кейін Келли Плессистен одан да қиын тапсырманы қабылдаудан бас тартты, себебі ол тері саудагерлерінің көбірек емес, азырақ болуын қалады. Сент-Пьер пресвитериясы даладағыдан жақсырақ болса да, 1819 жылы ол тұруға қауіпті жарамсыз деп жарияланды. 1832 жылы ғана түпнұсқасынан тас қолданылып жаңа пресвитерия салынды. Жаңа лауазымына бір жыл өткен соң, Келлиге Плессистің оған деген сенімін көрсету үшін Île du Pads (Dupas) және Драммондвилл жауапкершілігі берілді. Келли (тегіне байланысты болса керек) Драммондвилльдегі ирланд халқына ерекше қарсы болды, себебі ол француз канадалық ұлтшыл болатын. Дегенмен, ол 1822 жылы аяқталған Сент-Фредерик шіркеуінің құрылысын қадағалады. "Протестанттар оған қызғанышпен қарайды, олардың шіркеуі ешқашан осы шіркеудей болмайды". 1824 жылы Драммондвилл Джон Холмстің рухани қамқорлығына берілді, бірақ Келли Пэдс аралына билік етуін жалғастырды. Келли католиктік білім беру мекемелерін құруға деген қызығушылығын сақтап, Плессиспен бірге білімді дамыту жөніндегі Корольдік институтты бойкоттады. Сент-Денидегі тәжірибесінен өзгеше, Келлидің Сент-Пьердегі білім беру жобасы нәтежесін берді. 1831 жылы ағылшын католик мектебі ашылды. Плессис 1825 жылы қайтыс болды, сондықтан Келлидің архиепископ болып тағайындалуын көре алмады. Дәстүрлі рәсім 1835 жылы Квебек архиепископы, Панеттің орнын басып кірген Жозеф Синьеймен орындалды.
Those six years would be the most comfortable for Kelly. In September 1817, Plessis once again decided a new challenge was in order. Kelly was posted to the large parish of Saint Pierre, in William Henry (Sorel). Kelly came face to face with the notorious fur traders, who were less than receptive to his sermons. Three years later, Kelly refused an even more difficult assignment from Plessis, further into the northwest, wanting less of the fur traders, not more of them. The Saint Pierre presbytery may have been preferable to the wilderness, but by 1819 it was declared dangerously unfit for habitation. It wasn't until 1832 that a new presbytery was built, using stone from the original. Only a year into his new position, Kelly was given responsibility for Île du Pads (Dupas) and Drummondville in another of Plessis' shows of confidence in him. Kelly (perhaps ironically, given his surname), especially objected to Drummondville's Irish population, in part out of his French Canadian nationalist tendencies. Nevertheless, he oversaw the building of a church there, Saint Frédéric, completed in 1822. "The Protestants are jealous of it, theirs will never look as good as this one." In 1824 Drummondville was given into the spiritual care of a John Holmes, but Kelly maintained authority over Île du Pads. Kelly maintained his interest in building Catholic educational institutions. Along with Plessis, he participated in a boycott of the Royal Institution for the Advancement of Learning. In contrast to his experience in Saint Denis, Kelly's Saint Pierre's educational project bore fruit. An English Catholic school opened in 1831. Plessis died in 1825, and so did not live to see Kelly raised to archpriest. The ceremony was performed in 1835 by Joseph Signay, successor to Panet as archbishop of Quebec.
Еуропалық саяхат
Келли 1842 және 1843 жылдары Еуропада болды. Жаңа архиепископ Игнас Бурже жаңадан Канада провинциясына бірнеше дін қызметкерін табысты түрде тартып, Квебекке иезуиттер орденін енгізгеннен кейін, жақында Еуропадан оралды. Бурже Келли мен Джозеф Сэбин Реймондты Канада Шығысына қуғынға ұшыраған көтерілісшілердің оралуын қамтамасыз ету және Монреаль үшін қосымша дін қызметкерлерін табу үшін Ұлыбританияға жіберді. Бірақ Келли мен Реймонд Бурже сияқты елшілікте табысқа жете алмады. Олар Парижде де сәттілікке қол жеткізе алмады, онда «Филь де ла Шарите де Сен-Винсент-де-Поль» және «Фрер де Сен-Жозеф» Монреальде жаңа қауымдастықтарды қолдаудан бас тартты. Қаңтарда Рим Папасы Григорий XVI басқаратын Ватиканға жасаған сапар да көңіл көншітпеді. Екі квебек дін қызметкері Бурже үшін тағы бір коадъютор лауазымын құру және Британдық Солтүстік Америка үшін жаңа шіркеу провинциясын құруға тырысты, бірақ бұл әрекеттері сәтсіз аяқталды. Келли сапардың сәтсіздігін Монреаль сульпициандарына, әсіресе Буржедің ықпалының күшеюінен алаңдаған Жан Батист Тавенетке жапты, ол сол кезде Римде тұрды. Тавенет нашар есепші болып танымал еді және Келлимен Квебекте болған кезде олардың арасында қаржылық даулар туды. Қаржылық мәселелерден басқа, Тавенет Монреаль епископының өкілеттіктерін кеңейтуге қарсы тұруға әрқашан дайын болды.
Kelly spent some of 1842 and 1843 in Europe. Ignace Bourget, the new ultramontane archbishop, had recently returned from Europe, after successfully recruiting a number of priests for the new Province of Canada, including the introduction of the Jesuit order to Quebec. Bourget sent Kelly and Joseph Sabin Raymond to Britain to argue for the return of exiled rebels back to Canada East, and to find additional priests for Montreal. Kelly and Raymond, however, failed to match Bourget's accomplishments as an emissary. They had no more luck in Paris, where both the Filles de la Charité de Saint Vincent de Paul and the Frères de Saint Joseph both refused to support new communities in Montreal. A January trip to the Vatican, then under Pope Gregory XVI, was yet another disappointment. The two Québécois priests lobbied for the creation of another coadjutor position for Bourget, and the creation of a new ecclesiastical province for British North America, entirely unsuccessfully. Kelly blamed the failures of the trip on the Montreal Sulpicians, who were concerned about Bourget's growing influence, and especially on Jean Baptiste Thavenet, a Montreal Sulpician who was then living in Rome. Thavenet was a notoriously bad book keeper, and he and Kelly, while both were in Quebec, had a troubled financial relationship. Thavenet, financial disputes aside, was usually quick to campaign against any further extension of the powers of the bishop of Montreal.
Қайту
Келли тамыз айында үйіне оралды, және Бурже оны бас викарий етіп тағайындады. Келли Монреальдегі Сент-Жак соборының каноны де болды. Қыркүйек айында Синьей бұл тағайындаманы мақұлдады. Дегенмен, Келлидің оралуына баршалық қауым қуанбады. Көптеген шіркеушілер оның уақытша алмастырған адамын артық көріп, бірақ мәселе желтоқсан айына дейін шешілді. Келли оралғаннан кейін де қауымының білім алу мүмкіндіктерін жақсартумен айналысты. 1846 жылға қарай, шіркеу кітапханасында төрт жүз том кітап болды. 1840 жылдардың соңында Келли мұра еткен қоғамнан өзгеше бір қауымдастық қалыптасты. 1848 жылы тыйым салуға арналған ескерткіш салынды, Келли оның қоңырауларын киеледі, сондай-ақ сол жылы Келлидің жетекшілігімен кедейлер мен науқастарды күту және қыздарды оқыту қоғамы құрылды. Келесі жылы Келлинің жеке қаржысымен жаңа пресвитериум аяқталды, ол ескісін тағы бір колледжге айналдырды. Уильям Генри 1845 жылы Сорель болып өзгертілді. Келлидің аймақтағы жұмысы оны шаршатып, 1849 жылдың соңында ол физикалық, рухани және қаржылық қиындыққа тап болып, Лонг-Пойнттегі Сен-Жозеф Хосписіне түсті. Төрт жылдан кейін ол олардың күтімінде қайтыс болды және Бурже оны Сорельде жерледі.
Kelly returned home in August, to be named vicar general by Bourget. Kelly also received a canonship of the Cathedral of Saint Jacques in Montreal. In September, Signay seconded the appointment. Kelly's return was not universally well received, however. A number of parishioners preferred his interim replacement, but the issue was resolved by December. Kelly continued to improve educational opportunities for his congregation after his return. By 1846 the parish library contained four hundred volumes. The late 1840s saw a very different community than Kelly had inherited. A monument to temperance was built in 1848, the bells of which Kelly blessed, and, in the same year, a society for the care of the poor and sick, and for the education of girls, was established under Kelly's supervision. The next year marked the completion of another new presbytery, funded privately by Kelly, who turned the old one into another college. William Henry was renamed Sorel in 1845. Kelly's work in the area had exhausted him, and by the end of 1849 he entered the Hospice Saint Joseph at Longue Pointe, physically, mentally and financially distressed. After a four year stay he died in their care, and was buried in Sorel by Bourget.
Саяси ұстанымдар мен даулар
Уильям Генри қаланың шалғайлығына қарамастан, Келлиге Плессиске одан әрі көмектесу мүмкіндігін ұсынды. Қазіргі генерал-губернатор Лорд Далхаузи Рамзи жазғы демалысын Уильям Генриде өткізді. Келли арқылы Плессис (және Плессистің ізбасары Панет) губернатордың Жан Жак Лартигтің 1820 жылы Монреальдің көмекші епископы лауазымына тағайындалуына қатысты пікірін білді. Келли губернатордың реакциясынан алаңдады: «Менің ойымша, біз сол адамнан қорқып, тісімізді көрсетуіміз керек. Біздің дауысымызды көтеруге және тақтың алдында бірге естілуге құқығымыз бар. Саясатта тыныш бақылаушы болғандықтан, біз ештеңе сезінбейміз деп ойлайды. Дұшпандарымыз елдің конституциясына ғана емес, дініне де қарсы екені анық». Британдық отаршылдық губернаторға қарсы айтқан сөздеріне қарамастан, Келли Ассамблеяны басқаратын ұлтшыл «Канад партиясын» қолдамады. Жергілікті үкімет Квебектегі католик шіркеуінің билігіне қарсы шыққанда, Келли Панетке былай деп жазды: «Осы құрметті органға қарсы бөгет орнатудың уақыты келді, ол жемістеріне мастанған және министрлермен сәттілікке жеткен. Ол барлық жерге басып кіріп, заң шығарушы және діни билікті ғана емес, сонымен қатар атқарушы және сот билігін де өзіне қаратуға тырысуда». Келли сонымен қатар Вольфред Нельсонның және 1834 жылғы сайлауда қаза тапқан ұлтшыл Луи Маркуға ескерткіш орнатуға ұлтшылдардың тырысуына қарсы болды. Төменгі Канада көтерілісі басталғанда, Келли Лартигті зорлық-зомбылыққа қарсы сөйлеуге шақырды: «Осы уақытта сіздің дауысыңыз елдегі барлық ағылшын штыктарынан гөрі әлдеқайда күшті болар еді. Үкімет ауылды қоздыру үшін пайдаланатын бірнеше соққыларды күту тым кеш болар еді». Келлидің Лартигтің ықпалы туралы пікірі, Уильям Генридегі тікелей бүлікке қарсы күшті дауысы болғандықтан қалыптасқан болуы мүмкін. Осыған қарамастан, Лорд Далхаузи Келлиді үкіметке қарсы сезімдерді қоздырды деп айыптады. Келли Уильям Генридегі басқа да дауларға араласты. 1839 жылы ол Луи Паскаль Ахилл Ташені өлтірген доктор Джордж Холмсқа АҚШ-қа қашуға көмектескен деген күдік туды. Католик діни қызметкерінен күтілгендей, Келли Холмсқа өзін-өзі өлтіруден бас тартуға кеңес берді. Ташенің әйелі және Холмс сүйіктісі Жозефин д’Эстимуилл Келлимен туыс болғандықтан, ол іске араласуына ықпал еткен болуы мүмкін. Д’Эстимуилл Уильям Генридегі туыстарына барып, Холмс қысқа уақытқа тұрғын болғанмен, кісі өлтіру және сот процесі Камураскада өтті, сондықтан Келлинің қатысуы қажет болмаған. Келлидің Д’Эстимуиллдің атынан берген куәлігі оның кісі өлтіруге қатысқандығы үшін жазадан құтылуына себеп болды. 1970 жылы Анн Хеберт осы оқиға туралы «Камураска» атты кітап жазды, ол 1973 жылы Клод Ютраның режиссерлігімен фильмге айналдырылды. Келли фильмде белгісіз актер ойнаған кейіпкер ретінде пайда болады. Келлидің ұлтшылдарға да, протестанттық отаршылдық үкіметке де қарсы болғанына қарамастан, ол «барлық азаматтар, католиктер мен протестанттар тарапынан құрметтелген» деп мақталып еді.
William Henry, in spite of the town's remoteness, offered Kelly a chance to be of further use to Plessis. Lord Dalhousie Ramsay, the current Governor General, summered in William Henry. Through Kelly, Plessis (and Plessis' successor, Panet) learned of the governor's response to Jean Jacques Lartigue's controversial 1820 promotion to auxiliary bishop of Montreal. Kelly was concerned by the governor's reaction; "I believe . we must not let ourselves be frightened by that man, that it will be necessary to bare our teeth. . We have a right to raise our voice and to make ourselves heard together at the foot of the throne. . Because we have been quiet spectators in politics it is thought that we feel nothing. It is quite clear that our enemies bear ill will not only to the constitution of the country but also to its religion." In spite of his strong words against the British colonial governor, Kelly was no supporter either of the nationalist Parti Canadien in charge of the House of Assembly. When that local government moved against the authority of the Catholic Church in Quebec, Kelly wrote to Panet, "It is time that a dike was erected against that body, ambitious and intoxicated by its success with the ministers. It is trying to invade everything and take to itself not only the legislative and ecclesiastical power, but also the executive and judicial power." Kelly also opposed Wolfred Nelson and the nationalists' attempts to build a monument to Louis Marcoux, a nationalist killed in the 1834 elections. As the Lower Canada Rebellion was beginning, Kelly urged Lartigue to speak out against violence; "at this time [your voice] would be much more powerful than all the English bayonets in the country. It would be too late to wait for the government to strike several blows from which the factious would certainly profit to stir up the countryside." Kelly's impression of Lartigue's influence may have been based on Kelly's own position as a powerful voice against outright rebellion in William Henry. In spite of this, Lord Dalhousie attacked Kelly for stirring up anti government sentiment. Kelly involved himself in other disputes in William Henry. In 1839 he was suspected of helping Dr. George Holmes, who had killed Louis Pascal Achille Taché, to flee to the United States. Kelly, as a Catholic priest might be expected to, had counselled Holmes against committing suicide. Taché's wife, and Holmes' lover, Joséphine d’Estimauville, was related to Kelly by marriage, which may have encouraged his involvement in the case. Although d'Estimauville visited family in William Henry, and Holmes had briefly been a resident, the murder and the trial took place in Kamouraska, and might not have otherwise called for Kelly's involvement. Kelly's testimony on d'Estimauville's behalf was at least partly responsible for her avoiding a sentence for complicity in the murder. In 1970, Anne Hébert wrote a book, Kamouraska, about the affair, which was made into a film in 1973 by Claude Jutra. Kelly appears in the film as a character, played by an uncredited actor. Despite, or perhaps because of, Kelly's opposition to both the nationalists and the Protestant colonial government, Kelly was eulogized as "respected by all citizens, Catholic and Protestant".