Кіріспе

Ислам мейрамы
Барат мерекесі

Шағбанның ортасы (немесе ليلة نصف مِن شعبان laylat niṣf min šaʿbān "Шағбанның жартысындағы түн") – шиит және суннит мұсылман қауымдары Шағбанның 15-і күні қарсаңында (яғни 14-ші күні күн батқаннан кейінгі түнде) атап өтетін мұсылман мейрамы. Бұл түн Шаб-е Барат немесе Лейлат әл Бараа түнмен бірдей.

Шолу

Бұл түнде адамдардың алдағы жылдағы бағы шешіліп, Аллаһ күнәлілерді кешіруі мүмкін. Көптеген аймақтарда бұл түнде қайтыс болған ата-аналар мен бабалар үшін Аллаһтан кешірім тілеуге арналған дұғалар жасалады. Сонымен қатар, он екі шиит мұсылмандары осы күні Мұхаммед әл-Маһдидің туған күнін еске алады. Имам Джафар әл-Садық және Имам Мұхаммед әл-Бакир осы түні ерекше дұғалар оқыған. Әһли-сүннет пен шиит мұсылмандары бұл түнді Кешірім түні деп мойындайды. Мұсылмандар Шабан айының ортасын құлшылық пен құтқарылуға жеткізетін түн деп санайды. Имам Шафии, Имам Науауи, Имам Ғаззали және Имам Суюти сияқты ғалымдар Шабан айының ортасында намаз оқудың дұрыс екенін айтқан.

Шығу тегі

Шаабанның ортасын тойлау негізі талас тудырады. 15 Шағбанды арнайы мереке деп қарастыру мәселесі, бастысы, Құранды түсіндіру және хадистерді саралаумен байланысты.

Мұхаммед әл-Махдидің туған күні

Он екі шииттердің пікірінше, соңғы шиит имамы Мұхаммед әл-Махди 15 шағбанда дүниеге келген. Шииттер сол күні Мұхаммед әл-Махдидің туған күнін тойлайды және Мұхаммед әл-Махдидің қайта оралуы үшін дұға ету, ораза ұстау және құлшылық ету сияқты діни амалдарды орындайды. Шағбан айының ортасы түнінде Иран қалалары безендіріледі.

Байланысты кеден

Шаабанның ортасы Үндістан, Бангладеш, Пәкістан, Шри-Ланка, Ливан, Иран, Әзірбайжан, Түркия, Ауғанстан, Өзбекстан, Тәжікстан, Қазақстан, Түрікменстан және Қырғызстан сияқты елдерде тойланады. Салафи арабтары бұл мерекені тойламайды. Араб әлемінде суфи дәстүрі бар арабтар мен шииттер бұл мерекені тойлайды. Иракта балалар көшеде жүргенде көршілерінен дәмдіктер алады. Ирак Курдистаны мен Ауғанстандағы сүннит мұсылмандары бұл мерекені Рамазанға 15 күн қалғанда тойлайды. Индонезиядағы кейбір мұсылмандар мешіттерде бірлесіп зикр жасайды, содан кейін устад немесе Ява және Мадурада кяи деп аталатын дәріс (церама) тыңдайды. Бұл дәстүр Индонезияда жиі кездеспейді, бірақ Ачех, Батыс Суматра және Оңтүстік Калимантан аймақтарында кең таралған. Оңтүстік Азияда мұсылмандар көршілерге және мұқтаждарға тарату үшін, әсіресе халва немесе зарда сияқты тәттілер жасайды. Халва тарату дәстүрі Боснияда Шаабан айының 15-і күні, сондай-ақ Ләйләт әл-Қадыр, Ләйләт әл-Мираж және Ләйләт әл-Рағаб сияқты үш мерекеде де сақталады.