Кіріспе

Абтао шайқасы — 1866 жылдың 7 ақпанында Чина аралдары соғысы кезінде испан эскадрильясы мен Перу-Чилилік біріккен флоты арасында Чилідің оңтүстік-орталық аймағындағы Чилоэ архипелагының жанындағы Анкуд шығанағындағы Абтао аралында болған теңіз шайқасы. Шайқас екі эскадрилья арасындағы алыстан атысқа шектелді, себебі аралдың артында бекініп тұрған одақтас кемелер испан кемелеріне жетпес терең сулармен қорғалған болатын. Дегенмен, испан артиллериясы дәлдігімен көзге түсіп, Чили және Перу кемелеріне зиян келтірді.

Өмірбаян

Перу президенті Мариано Игнасио Прадо, Оңтүстік Америка республикаларын испан агрессиясына қарсы қорғануға біріктірген, одақтастар Анкуд қаласынан екі жаңа корветтің келуін күту үшін конвоймен Абтао аралына бет алды. Испаниялық командир Касто Мендес Нунес перу-чили флотының орналасқан жерін білген соң, «Вилла-де-Мадрид» (капитан Клаудио Альваргонсалес) және «Реина Бланка» (командир Хуан Топете) бу фрегаттарына Вальпараисодағы блокаданы көтеруге және жау флотын тоқтату үшін Абтаоға қарай жүзуге бұйрық берді. 1866 жылдың 16 қаңтарында перудің «Апуримак» және «Амазонас» фрегаттары, сондай-ақ жақында жаулап алынып, жөнделген чилидің «Ковадонга» шхунасынан құралған перу-чили флоты Анкуд портынан Оңтүстік Чилоэ архипелагының басындағы Абтао аралындағы кеме жасау орындарына конвоймен жол тартты. Абтао аралында чилиліктер стратегиялық маңызға ие, тереңдігі аз және қауіпті каналдың соңында бірнеше әскери бекіністер салды. Ауыр сапар барысында 36 зеңбірекке ие «Амазонас» бу фрегаты ағыстың күшіне басып, Пунта-Квилке жанындағы су астындағы тасқа шағылысып, батып кетті. Қалған одақтас кемелер қиындықсыз жетіп, испандықтарға қарсы шабуылды бастау үшін перу корветтері «Унион» және «Америка» келгенше Абтаода күтіп қалды. Бұл кемелер 1866 жылдың 4 ақпанында жау кемелерінен жасырын келді. Осы уақытта испандықтар жергілікті тұрғындардан Абтао маңында басқа кемелердің бар екенін естіп, дереу аралға бет алды.

Испания флоты

Атауы Командирі Түрі Сыймасы Қарулануы Вилла де Мадрид Клаудио Альваргонсалес Фрегат 4.731 Тм 68 фунттық 31 зеңбірек 32 фунттық 6 зеңбірек 16 см-лік 5 зеңбірек 12 см-лік 2 зеңбірек Рейна Бланка Хуан Баутиста Топете Фрегат 3.800 Тм 68 фунттық 10 зеңбірек 32 фунттық 26 зеңбірек 12 см-лік 3 зеңбірек

Достасқандар флоты

Ел атауы Командир түрі Сыймасы Қарулану Перу Апуримак Мануэль Виллар Фрегат 1.666 Тм 68 фунттық 8 зеңбірек 32 фунттық 20 зеңбірек 130 фунттық 1 зеңбірек 68 фунттық 1 зеңбірек Унион Мигель Грау Корвет 2.016,66 Тм 70 фунттық 12 зеңбірек 2 төменгі зеңбірек Америка Мануэль Феррейрос Корвет 2.016,66 Тм 70 фунттық 12 төменгі зеңбірек 2 төменгі зеңбірек Чили Ковадонга Мануэль Томсон Шкунер 630 Тм 68 фунттық 3 зеңбірек 18 см 2 зеңбірек

Салдары

Абтао шайқасының нәтижесінен кейін контр-адмирал Касто Мендес Нунез «Нумансия», «Резолюция» және «Реина Бланка» кемелерімен оңтүстікке қарай сапар шегіп, одақтастармен жаңа шайқасты күштеп өткізуге тырысты. Бірақ оның әрекеттері сәтсіз аяқталды. Одақтас флоты Абтаодан қарағанда қол жеткізуге қиын болған Хьюитоға көшті. 25 наурызда Перудің «Унион» және «Америка» корветтері Магеллан бұғазына испан фрегаты «Альмансаны» тоқтату үшін жіберілді, ол барлау мәліметтеріне сәйкес, Испаниядан Тынық мұхитындағы флотты күшейту үшін жіберілген еді. Перу кемелері бір айдан астам уақыт бойы аймақта болды, бірақ оны таба алмады. «Альманса» сәуірдің соңында ғана Тынық мұхитының жағалауына жетті. Чили үкіметі де испандық «Одесса» және «Васконгада» пароходтарын тоқтату үшін «Маипу» пароходымен бұғазға жіберді. Одақтас флотының қалған бөлігі Оңтүстік Чилиде қорғаныс күшінде тұрып, күш тепе-теңдігін бұзатын «Хуаскар» және «Индепенденсия» броненосцтарының келуін күтті. Екі кеме де 26 ақпанда Бресттен ұзақ және қиын сапарға шықты. Олармен бірге британдық «Темза» пароходы көмір және басқа да жабдықтарды тасымалдады. 1866 жылдың 30 наурызында Бразилия жағалауында перуандық броненосцтары «Доротея» және «Пако» бергантиналарын тоқтатып, испандарға жаңа қиындықтар туғызды. «Доротея» кемесі жойылды, ал «Пако» кемесі жылдам қозғалып, тұтқынға түсуден құтылды. 1866 жылдың 22 тамызында испан фрегаты «Герона» Чилидің «Памперо» шхунасын Фуншаль портынан Чилиге қарай бағыт алғанда тұтқынға алды.

Ұрыстағы атақты теңізшілер

Суб-лейтенант Патрисио Монтохо и Пасарон, кейіннен испан-американ соғысы кезінде Филиппинде испан әскери-теңіз күштерінің адмиралы және бас қолбасшысы болған, осы шайқасқа "Альманса" фрегатында қатысты. Кейіннен Икике теңіз шайқасында бір-бірімен шайқасқан лейтенанттар Артуро Прат (Чилилік) және Мигель Грау (Перулік) осы шайқаста серіктес болды.