Кіріспе

Испан адмиралы Паскуаль Сервера и Топете (18 ақпан 1839 жыл, Медина Сидония, Кадис, Испания – 3 сәуір 1909 жыл, Пуэрто-Реал, Кадис, Испания) – испан теңіз күштерінің көрнекті офицері, «Альмиранте» (адмирал) шенімен, испан теңіз флотында бірнеше жоғары лауазымдарда қызмет еткен және 19 ғасырда бірнеше соғыста қатысқан. Марокко, Филиппин және Кубада қызметтен кейін ол Испанияның теңіз министрі, теңіз штабының бастығы, Лондондағы теңіз атташесі, бірнеше соғыс кемелерінің капитаны, және ең бастысы, испан-американ соғысы кезінде Куба эскадрильясының командирі болды. Испания теңіз флоты көптеген мәселелерге тап болған және АҚШ теңіз флотына қарсы жеңіске жете алмайтынына сенсе де, Сервера эскадрильяға басшылық етіп, Сантьяго-де-Куба шайқасында соңғы шайқасқа түсті.

Ерте өмір және қызмет

Паскуал Сервера и Топете Кадис провинциясындағы Медина-Сидонияда дүниеге келді. Ол Наполеон соғыстары кезінде Испанияға француз басқыншылығына қарсы күрескен испан армиясының офицерінің ұлы еді. Сервера он үш жасында теңіз академиясына түсіп, кейін 1858 жылы Гаванаға жасаған алғашқы сапарында мичман болды. Кейін 21 жасында кіші лейтенант атанды және Кубада (Он жылдық соғыстың басында) және Мароккода (Испания-Марокко соғысы кезінде) қызмет етті. Соңынан Сервера испан Филиппиндеріне жіберілді, онда адмирал Касто Мендес Нунестің басшылығымен 1864 жылдың қыркүйегінде Моро көтерілісшілеріне қарсы Пагалуган бекінісін шабуылға қатысты. Осы шайқаста ол жаудың туын қолға түсіріп, өзін ерекше көзге көрсетті және қызметі үшін лейтенант шеніне көтерілді. Кейін Сервера Филиппин архипелагының жүздеген аралдарын картаға түсіру экспедицияларына қатысты, бұл аймақта теңіз саяхаты жасайтындарға пайдалы болды. 1865 жылы ол Испанияға оралып, үйленді.

Кубада қызмет ету

Адмирал екілік патшалық пен АҚШ арасындағы қарым-қатынастың ушығуына алаңдады, өйткені ол 1892 және 1896 жылдар аралығында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жетістіктерінен соғыста олардың жеңіліске ұшырауы сөзсіз деп санады. Сервера испандықтардың соғысқа дайын емес екенін және олардың отарларын қорғауға жеткілікті кемелерінің жоқ екенін ойлады. Дегенмен, ол 20 қазан 1897 жылы Куба эскадрильясының командирі лауазымына тағайындалды және бірден экипаждарды дайындау үшін жаттығулар ұйымдастырды, себебі соңғы теңіз жаттығуы 1884 жылы (Каролина аралдары үшін Германиямен болған шиеленіс кезінде) өткізілген. Сервера қысқа мерзімде флоттағы көптеген кемшіліктерді – оқытудың жетіспеушілігі мен жабдықтаудың нашарлығын жоюға тырысты. Алайда, ол адмирал Сегизмундо Бермехоның Теңіз министрлігінен де қиындықтарға тап болды. 1898 жылдың ақпанында Гавана портындағы американдық «Мэн» соғыс кемесінің жарылуынан кейін адмирал Испанияға үкіметпен тікелей сөйлесу үшін оралды, бірақ Кап-Вердеде Адмиралтействодан бірнеше кемелерді Кубаға алып барып, соғысқа дайындалуға бұйрық алды, флоттағы ауыр проблемаларға қарамастан. Сервера Кариб теңізіне оралды және бірнеше сәтсіздіктерге қарамастан, 19 мамырда Сантьяго-де-Куба портына кіру үшін американдық кемелерді басып өтті, өйткені Кариб теңізінде иеліктері бар еуропалық елдердің көпшілігі ресми түрде бейтарап қалды, сондықтан көмірмен толуға қолайлы порт табу қиын болды. АҚШ испан эскадрильясының қайда екенін бірнеше күнге дейін білмеді, 28 немесе 29 мамырда Сантьяго портында коммодор Винфилд Скотт Шлидің басқаруындағы «Ұшқыш эскадрильясы» оны анықтады. 31 мамырда «Кристобаль Колон» мен үш американдық кеме («Айова», «Массачусетс» және «Нью-Орлеан») арасында атыс болды. Біраз уақыттан кейін Сервера эскадрильяның крейсеріне портқа қайтуға бұйрық берді, екі тарапқа да зақым келмегендіктен. 1 маусымға дейін Куба суларында жұмыс істейтін контр-адмирал Уильям Т. Сэмпсонның Солтүстік Атлантика эскадрильясының қалған бөлігі келмеді, ал АҚШ Әскери-теңіз күштері Сервера эскадрильясын Сантьягода блокадалады. 2-3 маусымда американдық командир испандық кемелерді портта блокадалау үшін «Мерримак» көмір тасымалдаушы кемесін порттың кіреберісінде батыруға шешім қабылдады. Алайда, ол қорғаушылардың отына түсті және жағаға дүркілдеді, сол кезде испан адмиралы тұтқынға алынған американдық экипажбен жеке кездесті. Кейін Сервера штаб бастығын қолтығыс байрағымен адмирал Сэмпсонға хабарлама жіберді, экипаж аман-есен екенін хабарлады. Бұл әрекет американдық қарсыластарына әсер етті, ал Сэмпсон кейіннен бұл оқиға «испандық офицерлер туралы жағымды әсер қалдырды» деп атап өтті. Келесі айда флоттың көп бөлігі портта белсенді болмады, 2 шілдеге дейін Кубаның әскери губернаторы Рамон Бланко американдық блокадаға қарсы шабуыл жасауға бұйрық берді. Бұрын адмирал Сервера Мадридтегі билікпен мұндай қадамға қарсы болған, бірақ Бланко бұл мәселені өз бұйрығымен шешті. Олар 3 шілдеде ресми түрде жолға шықты. АҚШ флоты 3 шілде күні таңғы 9:31-де дабыл қақты. Жақындап келе жатқан испандық кемелер, Сервераның флагманы «Инфанта Мария Тереза» бастап келе жатқан, от ашты және АҚШ флотына шабуыл жасады. Олар жағалауға жақын қалып, батысқа қарай бағытталды. Америкалық соғыс кемелері мен крейсерлері жағалау бойынан қуа жөнелді, испан адмиралының флагманы олардан ауыр зақым алды. Двигательдері зақымдалғандықтан, Сервера «Инфанта Мария Терезаны» жағаға дүркілдетуге шешім қабылдады, олар мұны таңғы сағат 10:15-те жасады. 10:20 шамасында «Альмирате Окендо» ауыр зақымдалып, әрекеттен шығарылды. Екі эсминец, испандық «Плутон» және испандық «Фурор» эсминецтері, біріншісі суға батып, екіншісі таңғы сағат 10:30-да батып кеткенге дейін қарсылық көрсетті. Адмиралдың флагманы жағажайда ақ ту көтерген кезде қалған екі крейсер – «Виская» мен «Колон» – қуғындалды, біріншісі 11:00 шамасында жойылды, ал екіншісі Сантьягодан елу миль қашықтықта жағажайда дүркілдеді. Осыдан кейін американдық кемелер жойылған эскадрильяның испандық теңізшілерін құтқару жұмыстарын бастады, ал «Инфанта Мария Терезаның» апатынан тұтқынға алынғандардың арасында адмирал Сервера болды. Сол түстен кейін ол «USS Iowa» кемесіне жетіп, басқа испандық офицерлермен бірге капитан Робли Д. Эванспен кездесіп, оларға ресми түрде берілді. Кейін Сервера мен тұтқынға алынған тұтқындардың қалған бөлігі Анаполиске жіберілді, онда олар АҚШ Әскери-теңіз академиясында еркін жүріп, американдықтардың құттықтауларымен қарсы алынды. «Нью-Йорк Таймс» газеті ол «сезімнің шынайылығы мен спонтандығына қатты әсерленгендей» көрінетінін хабарлады. 20 тамызда АҚШ үкіметі оған АҚШ-қа қарсы қару қолдануға уәде бермесе, босату ұсынылды, бірақ ол испандық заң бойынша шартты босату заңсыз екенін айтып, бас тартты және 1898 жылдың қыркүйегіне дейін Испанияға оралмады. Соғыстан кейін жылдар бойы ол испандық және американдық жұртшылық арасында танымал болды. Сервера ағылшын тілін де жақсы білді.