Кіріспе

Кельдік қайық – жүкті тасымалдауға арналған жұмыс істейтін қайық немесе шағын және орта көлемді демалыс кемесі. Бірінші санаттағы қайықтардың конструкциялық тереңдігі аз, түбі жазық болып келеді және ашық суда қозғалғанда жиі ескектер қолданылады. Ал қазіргі демалыс кемелерінде айқын, бекітілген қанатты кель және едәуір сусыру тереңдігі бар. Бұл екі терминнің түпкі мағынасы әр түрлі туыс сөздерден туындаған болуы мүмкін. Кельдік қайықтар жүкті нарыққа тасымалдау, сондай-ақ барлау және сауда экспедициялары үшін кеңінен қолданылды, себебі су көлігі – көлемді немесе ауыр жүкті тасымалдаудың ең тиімді тәсілі болатын. Кельдік қайықтар өзендік қайықтарға ұқсас болды, бірақ басқа баржалар сияқты қозғалтқышсыз болды және әдетте ескектермен немесе ұстау бағаналарымен (көбінесе соңғысы) қозғалып, бағытталды. Кельдік қайықтар Льюис пен Кларк экспедициясы сияқты барлау жұмыстарына да пайдаланылған, бірақ 19-ғасырдың басында негізінен жүкті немесе қоныс аударушыларды тасымалдау үшін қолданылды. Өзенге қарсы кемелерді жылжыту өте қиын болды, бірақ бұл ағысқа байланысты. Бұл қайықтардың көпшілігінің ұзындығы 5 метрден асып, ені 15 фут (шамамен 4,5 метр) болатын. Әдетте олардың ортасында немесе артқы жағында кабинасы болды, бірақ кейде ашық палубамен де салынды. Майк Финк – тарихтағы ең белгілі кельдік қайық жүргізушісі. 1833 жылы Индиана штатының Лафайетт қаласындағы Courier Journal газетінде жарияланған екі кельдік қайық туралы тарихи мақала:

Ұлыбритания мен Ирландияда

Кель термині Ұлыбританияда үш нақты жұмыс қайықтарының түрімен байланысты болған. Норфолк келі – Норфолк верри қайығының ата-тегі, Хамбер келі және Тайн келі, сондай-ақ олардың кельмендері. Ирландияда Howth 17 қайығы 1897 жылы сэр Уолтер Бойд салып жобалаған, және ол әлемдегі ең көне біртекті жарыс келі қайығы болып табылады.

Қазіргі заманғы кемелер

Кельдік қайық – техникалық тұрғыдан алғанда, орталық тақтасы немесе қылышты тақтасы бар қайықтарға қарама-қарсы кез келген кілді қайық. Жаңа Зеландияда "килер" термині көбінесе жалпылама мағынада қолданылады, яғни кілді кез келген желкенді қайық, оның көлеміне қарамастан. World Sailing (бұрынғы ISAF, одан бұрынғы IYRU) екі класс қайықтарының өлшемдерінің үлкен дәрежеде үйлесуіне қарамастан, кельдік қайықтарды (12 метрлік класс қоса алғанда) жалпы алғанда үлкен яхталардан ажыратады. Олимпиада ойындарында "кельбоут" термині 12 метрлік класс сияқты үлкен экипажға арналған қайықтардан өзгеше, үш адамдық экипажға арналған кілді қайықтарды сипаттау үшін қолданылды. Кейбір елдерде яхталар кілдік қайықтардан дәретхана немесе "бас" бөлігінің болуымен ерекшеленеді, себебі "кельдік қайық" термині кейбір жерлерде тек демалыс/жарыс мақсатындағы кілді желкенді қайықты білдіреді, ал "яхта" термині түнгі саяхаттарға арналған желкенді қайықты сипаттайды.