Кіріспе

Болгарияның жазғы сарайы

Евксиноград (болг. Еuxinograd, сондай-ақ Евксиноград деп транслитерацияланады) – 19 ғасырдың соңында салынған Болгарияның бұрынғы патшалық жазғы сарайы және Қара теңіз жағалауында, Варна қаласының солтүстігінде орналасқан парк. Қазіргі таңда сарай үкіметтік және президенттік резиденция болып табылады, жаз айларында министрлер кабинетінің мәжілістерін қабылдайды және туристерге бірнеше вилла мен қонақ үйлерге кіруге мүмкіндік береді. 2007 жылдан бері бұл жерде Operosa опера фестивалі өтеді. Евксиноград теңіз деңгейінен 49 метр биіктікте жатыр. Парк пен сарай кең ауқымды жөндеу жұмыстарына байланысты 2016 жылдың жазына дейін жабық болды.

Тарих

Сарай құрылысы грек епископтығы 1882 жылғы 16 наурызда Болгарияның билеуші князі Александр Баттенбергке жерді табыс еткеннен кейін көп ұзамай басталды. Сол кезде бұл жерде екі шағын монастырь орналасқан: Әйгілі Димитрий және Әйгілі Константин; олар кейіннен осы жердегі алғашқы патшалық резиденцияға айналдырылды. Бұл өзгеріс 1885 жылы австриялық сәулетші Виктор Румпельмайер жасаған жоба бойынша жүзеге асырылды. Алғашқыда сарай Александрдың есімінің итальянша қысқартылған түрі – Сандро атымен аталып, Сандрово деп берілді. Кейін князь иелікті қазіргі аумағына дейін кеңейтті. Алайда, одан әрі құрылыс жұмыстары жүргізілмеді. Бүгінгі күнгі сарайдың негізі князь (кейін патша) Фердинандтың тұсында қаланды. Фердинанд Франциядағы Сен-Клауд сарайының (бұрынғы француз патшалық резиденциясы) оң жақ қанатынан пьедестал және басқа материалдарды Болгарияға әкеліп, оларды жаңа сарайына енгізді. Фердинанд сарайдың жобасын аяқтауды швейцарлық архитектор Герман Майер мен болгар архитектор Никола Лазаровқа тапсырды. 1893 жылы Фердинандтың бірінші әйелі, ханшайым Мари Луизаның талабы бойынша сарай Еуксиноград деп аталды – атау ежелгі гректердің Қара теңізге берген Εὔξεινος Πόντος (Euxeinos Pontos, "қонақжай теңіз") атауынан және оңтүстік славян жұрнағы –grad ("қала" немесе тарихи тұрғыдан "бекініс") қосылған. Фердинандтың екінші әйелі, патшайым Элеонора 1917 жылғы 12 қыркүйекте Еуксиноградта қайтыс болды. Болгарияда монархия жойылғаннан кейін, 1946 жылы коммунистердің қолдауымен өткізілген референдум нәтижесінде Еуксиноград сол кездегі коммунистік биліктің жазғы резиденциясына айналды. 1989 жылғы демократиялық өзгерістер бұрынғы патша сарайын президенттік және үкіметтік резиденцияға айналдырып, оны көпшілыққа ашты.

Парк

Еуксиноград саябағының абаттандыру және жобалау жұмыстары 1890 жылы басталып, бірнеше онжылдыққа созылды. Осы кезеңде Марсель қаласынан 50 мыңнан астам ағаш сатып алынып, Камчия өзенінің сағасынан құнарлы топырақ тасылды. Паркте Азия, Оңтүстік Америка, Солтүстік Африка және Оңтүстік Франциядан әкелінген 310-нан астам өсімдік түрі өседі, олардың Фердинандтың өзі таңдағаны айтылады, ал саябақтың ауданы 550 гектардан асады. Дизайн ағылшын және француз ландшафт стильдерінің үйлесімінен тұрады – ағылшын бағы және garden à la française стилі, оның негізгі бөлігін Эдуард Андре жасаған. Француздық қоладан жасалған мүсіндер мен Нептунның скульптурасы саябақтың әртүрлі бөліктерін көркейтеді. Саябақтың ішінде шағын Кестричка Бара өзені ағып өтеді, оның үстінен екі көпір салынған – біреуі металлдан, екіншісі цементтен жасалған, құлаған ағаш сияқты көрінеді. Сондай-ақ, саябақта су лилияларымен толы шағын көл де бар. Болгария Республикасының Конституциясы мен заңдарына қайшы келеді, бірақ Еуксиноград жағажайы мемлекеттік қызметкерлерді қатардағы азаматтардан бөліп, қоршалған.