Венаның «Метрополь» қонақүйі: Гестапоның қаралы тарихы және естеліктер орны

Кіріспе

Метрополь қонақ үйі – 1871–73 жылдары Австрияның Вена қаласында салынған қонақ үй. 1938 жылдан бастап ол Гестапоның Венадағы бас штабы ретінде пайдаланылған, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қиратылды. Мекенжайы: 1-ші аудан, Ішкі қала, Морзинплац.

Тарих

Мейрамхана Венадағы дүниежүзілік көрмеге арналып салынған және Карл Шуман мен Людвиг Тишлер жобалаған. Төрт қабатты ғимарат коринфтік бағаналармен, кариатидтермен және атласпен сәнделген. Ішкі ауласы әйнекпен жабылған, асханасы сәнді безендірілген. 1938 жылы наурыз айында Австрияның нацистік Германияға қосылуынан кейін қонақ үйді Гестапо тартып алып, оны өзінің штаб-пәтері етіп қойды. 900 адамнан тұратын қызметкерімен (олардың 80 пайызы Австрия полициясынан тағайындалған) ол Берлиннен тыс жердегі ең үлкен Гестапо кеңсесі болды. Көптеген адамдар, әсіресе яһудилер, сонда тергеліп, азапталды. Соғыс кезінде ғимаратқа бомба түсіп, өртелді, ал ақырында ғимараттың есін жою үшін қираған қалдықтары бұзылды. 1951 жылы концлагерьден аман қалғандар ескерткіш тасын орнатты, ал 1985 жылы Вена қаласының қаржысымен үлкенірек ескерткіш орнатылды. Ескерткіш Маутхаузендегі бұрынғы концлагерь карьерінен алынған гранит блоктарынан және аман қалған адамды бейнелейтін қола мүсіннен тұрады. Жазу концентрациялық лагерьлерден аман қалғандар қауымдастығының президенті Вильгельм Штайнерге тиесілі және былай деп жазылған: (Немісше) "Hier stand das Haus der Gestapo. Es war für die Bekenner Österreichs die Hölle. Es war für viele von ihnen der Vorhof des Todes. Es ist in Trümmer gesunken wie das Tausendjährige Reich. Österreich aber ist wiederauferstanden und mit ihm unsere Toten, die unsterblichen Opfer." (Ағылшынша) "Бұл жерде Гестапоның үйі тұрды. Австрияға адал болғандар үшін бұл тозақ болды. Көптеген адамдар үшін бұл – өлімге апаратын алдын ала қадам болды. Ол "Мың жылдық рейх" сияқты қирады. Бірақ Австрия қайта тірілді және онымен бірге біздің өлгендеріміз, өлмейтін құрбандарымыз." 1995 жылдың 19 маусымында Филиппиннің Ұлттық тарихи комиссиясы, элші Рейнальдо О. Арчилла басшылығымен, Венаның Gemeinderat және Landtag бірінші төрағасы Рудольф Хундсторзермен бірге Метрополь қонақ үйінің бұрынғы орнында Филиппин ұлттық батыры Хосе Ризальдың 1887 жылдың 20-24 мамырында Венаға жасаған сапарының тарихи белгісін ашты. Ризаль Лейтмерицтегі австро-венгер тіл біліміндегі ғалым Фердинанд Блюментриттпен достық қарым-қатынас орнатқан. 2015 жылдың 13 маусымында, Wiener Festwochen театр фестивалі аясында, суретшілер тобы (Зюзи Флор, Бенджи Фокс Розен, Эдуард Фрейдман, Ева Рейнольд, Луиза Зияя) заңсыз түрде осы жерде 1951 жылы заңсыз ескерткіш орнатқан аман қалғандарға арналған мета-ескерткіш орнатты. Жазуда: (Немісше) "Was sie unterließ, haben wir getan. Den Errichtern eines nie errichteten Obelisken am 11. April 1951 um 19 Uhr 20." (Ағылшынша) "Олар істемегенді біз істедік. 1951 жылдың 11 сәуірінде сағат 19:20-да ешқашан орнатылмаған обелискіні орнатушыларға."

The hotel was built for the Vienna World Exhibition and was designed by Carl Schumann and Ludwig Tischler. The four story building was richly decorated with Corinthian columns, caryatids and atlases. The inner court was glassed over and had a richly decorated dining hall. After the Anschluss of Austria to Nazi Germany in March 1938, the hotel was confiscated by the Gestapo who made it their headquarters. With a staff of 900 (80 per cent of whom were recruited from the Austrian police), it was the largest Gestapo office outside of Berlin. Many people, especially Jews, were interrogated or tortured there. During the war the building was hit by a bomb and burned down and ultimately the ruins were demolished to eliminate any memory of the building. In 1951 a memorial stone was erected by concentration camp survivors, which was then replaced in 1985 with a bigger monument financed by the city of Vienna. The monument consists of granite blocks from the quarry of the former concentration camp at Mauthausen and a bronze statue symbolising a survivor. The inscription comes from the president of the association of the survivors of the concentration camps Wilhelm Steiner and reads:

(German) "Hier stand das Haus der Gestapo. Es war für die Bekenner Österreichs die Hölle. Es war für viele von ihnen der Vorhof des Todes. Es ist in Trümmer gesunken wie das Tausendjährige Reich. Österreich aber ist wiederauferstanden und mit ihm unsere Toten, die unsterblichen Opfer." (English) "Here stood the House of the Gestapo. To those who believed in Austria it was hell. To many it was the gates to death. It sank into ruins just like the 'Thousand Year Reich'. But Austria was resurrected and with her our dead, the immortal victims." On 19 June 1995, the National Historical Commission of the Philippines, led by Amb. Reynaldo O. Arcilla, along with Rudolf Hundstorser, First Chairman of the Gemeinderat and Landtag of Vienna, unveiled at the former location of Hotel Metropole a historical marker of Philippine National Hero, José Rizal's visit to Vienna from 20 to 24 May 1887. Rizal has befriended Austro Hungarian linguistic scholar Ferdinand Blumentritt of Leitmeritz. On 13 June 2015, as part of the theatre festival Wiener Festwochen, a group of artists (Zsuzsi Flohr, Benjy Fox Rosen, Eduard Freudmann, Eva Reinold, Luisa Ziaja) illegally erected a meta memorial dedicated to the survivors who had illegally erected a monument on that spot in 1951. The inscription reads:

(German) "Was sie unterließ, haben wir getan. Den Errichter innen eines nie errichteten Obelisken am 11. April 1951 um 19 Uhr 20." (English) "What they neglected we did. To the erectors of a never erected obelisk on 11 April 1951, at 19:20"