Кіріспе

1993 жылы Стив Мартиннің «Lapin Agile-дегі Пикассо» пьесасы – 1993 жылы американдық актер, комедияшы, жазушы, продюсер және музыкант Стив Мартин жазған толық көлемді пьеса.

Сипаттама

Пьесада Альберт Эйнштейн мен Пабло Пикассо кейіпкерлері Париждің Монмартр ауданында орналасқан Lapin Agile (французша: "Nimble Rabbit") атты барда кездеседі. Оқиға 1904 жылдың 8 қазанында өтеді, ал екеуі де таңғажайып идеяларын ашу алдында тұр (Эйнштейн 1905 жылы арнайы салыстырмалылық теориясын жариялайды, ал Пикассо 1907 жылы "Авиньон қыздары" картинасын салады). Lapin Agile-де олар басқа кейіпкерлермен әрекеттесе отырып, гениальдық пен таланттың құндылығы туралы ұзақ пікірталас жүргізеді. Lapin Agile-дегі әрбір кейіпкердің өзіндік міндеті бар. Мысалы, өнертапқыш Шмендиман өзін гений санайды, бірақ шын мәнінде көп білмейді, ал простата ауруымен күресіп жүрген мейірімді қарт француз Гастон, сексуалдық мәселелерге немесе ішімдікке қатысты емес нәрсені тыңдауға немесе сене алуға тартынады. ХХ ғасырдың маңызды мәдени ықпалдары кеңінен талқыланады. Пикассо өнерді, Эйнштейн ғылымды, ал Шмендиман коммерцияны бейнелейді. Пикассо мен Эйнштейн ақырында өздерінің қабілеттерінің тең құнды екенін түсінеді. Басты кейіпкерлер түсінікке келгеннен кейін, "Қонақ", болашақтан келген адам, тойға бұзылып кіреді. Қонақтың есімі айтылмаса да, оның Элвис Пресли екенін болжауға болады. Қонақ Пикассо мен Эйнштейннің пікір таласына үшінші өлшемді қосады, гениальдық әрқашан академиялық немесе философиялық түсініктің нәтижесі емес екенін көрсетеді, немесе Гастон айтқандай, "Ақылдың" өнімі емес. Мартин былай деп жазған: "Эйнштейннің арнайы салыстырмалылық теориясы мен Пикассоның шедевр картинасы "Авиньон қыздары" пьесасы, өнер мен ғылымдағы үлкен ойшабысқа қатысты шығармашылық процестің ұқсастығын ашып көрсетуге тырысады".

Өндірістер

«Лапин Агильдегі Пикассо» – Стив Мартиннің жазған алғашқы толыққанды пьесасы болды. Пьесаның тұңғыш оқылысы Стив Мартиннің Калифорния штатындағы Беверли-Хиллс қаласындағы үйінде өтті. Том Хэнкс Пикассо рөлін, ал Крис Сарандон Эйнштейн рөлін оқыды. Содан кейін Мартин Австралияның Мельбурн қаласындағы Malthouse театрында (Belvoir St театрымен бірлесіп) пьеса бойынша тоғыз күндік кәсіби шеберлік сағаты өткізді, ол пьесаның екі рет көпшілік алдында оқылуымен аяқталды. Осыдан кейін пьеса 1993 жылғы 13 қазанда Чикаго қаласындағы Steppenwolf Theatre Company театрында сахнаға қойылды. Содан кейін спектакль Лос-Анджелестегі Уэствуд сарайында (қазір Геффен сарайы деп аталады) сәтті өтті. Ақырында спектакль Нью-Йорк қаласына жетті. Бұл пьеса Американың басқа да қалаларында сәтті қойылды. Мартин пьесаның кино нұсқасын жасауға бірнеше рет әрекеттенді, бірақ ешқайсысы нәтижесіз аяқталды. 2006 жылғы 27 қарашада Мартин өзінің веб-сайтында «Лапин Агильдегі Пикассоның киносы жасалмайды» деп хабарлады.

Дау

Ойын 2009 жылдың наурызында Орегон штатының Ла Гранде қаласындағы Ла Гранде орта мектебінен алынып тасталды. Бұл шешімге 137 адамның қол қойылған петициясы себеп болды, олар пьесаның қойылуына қарсы болды. Петиция авторы ересектерге арналған кейбір тақырыптар мен мазмұнына наразылық білдірді, ал Мартин жауап ретінде оқушылардың "пьесада кейде көрінетін күмәнді мінез-құлықты мақұлдамайтынын" білетінін жазды. La Grande Observer газетіне жазған хатында ол пьесаны "барларда ішімдік ішіп, әйелдерді жыныстық объектілер ретінде қарау туралы" сипаттауды Шекспирдің "Гамлетін" "бір ғана қамал туралы" деп түсіндірумен салыстырды. Мартин пьесаның Ла Гранде орта мектебінде тыйым салынуына жауап ретінде пьесаны басқа жерде қоюға қаржылай көмек көрсетуге дайын екенін мәлімдеді, өйткені ол пьесаның "ешқандай негізі жоқ жаман атаққа ие болуын" қаламайтындығын айтты.