Кіріспе
Израиль әуе күштері эскадрильясы 1948 жылы құрылды. 69-шы "Шекектер" эскадрильясы – Хацерим әуе базасынан F-15I Thunder истребитерін пайдаланатын Израиль әуе күштері эскадрильясы. Эскадрилья 1948 жылдың шілдесінде АҚШ-тан сатып алынған үш B-17 Flying Fortress бомбалаушысын пайдалану үшін құрылды. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы мен 1956 жылғы Суэц каналы дағдарысы кезінде эскадрилья Flying Fortress ұшағымен ұшты, бұл ұшақ Израиль әуе күштерін қазіргі заманғы әуе соғысына енгізгені үшін мақталады. 1957 жылдың басында таратылған 69-шы эскадрилья 1969 жылы F-4 Phantom II истребитерін пайдалану үшін қайта құрылды. 69-шы эскадрилья 25 жыл бойы "Курнас" (Sledgehammer) – Phantom истребитерін, Израильде осылай аталған, пайдаланды. Оның Phantom истребитері Атрусия соғысы, Йом Киппур соғысы, Бірінші Ливан соғысы және олардың арасындағы көптеген ұрыстарда белсенді түрде қолданылды. Эскадрилья Израиль әуе күштерінің (ИАФ) қарсыластың әуе қорғанысын басу (SEAD) шараларында маңызды рөл атқарды және Мысыр мен Сирияның әуе қорғанысына қарсы бірнеше шайқастарға қатысты. 1994 жылы эскадрилья Phantom истребитерін пайдануды тоқтатты және көп ұзамай F-15I Thunder истребитерін пайдалану үшін қайта құрылды. "Израиль әуе күшінің ұзақ қашықтықтағы, күшті бомбалау тобы" деп сипатталатын 69-шы эскадрилья 119-шы және 253-ші эскадрильялармен бірге 2007 жылдың қыркүйегінде Сириядағы ядролық нысанға жасалған "Қобыл операциясы" әуе шабуылын жүргізді.
The 69 "Hammers" Squadron is an Israeli Air Force squadron operating the F 15I Thunder out of Hatzerim. It was formed in July 1948 to operate three B 17 Flying Fortresses which the fledgling Israeli Air Force had acquired in the United States. The squadron flew the Flying Fortress, an aircraft credited with propelling the IAF into the realm of modern aerial warfare, during both the 1948 Arab–Israeli War and 1956 Suez Crisis. Disbanded in early 1957, 69 Squadron reformed in 1969 to fly the F 4 Phantom II. 69 Squadron operated the Kurnass (Sledgehammer), as the Phantom was known in Israel, for 25 years. Its Phantoms saw extensive action during the War of Attrition, Yom Kippur War, First Lebanon War and numerous engagements in between. The squadron often played a central role in IAF suppression of enemy air defences (SEAD) efforts and took part in repeated battles against Egyptian and Syrian air defence. The squadron retired its Phantoms in 1994 and reformed shortly thereafter to operate the F 15I Thunder. Described as the "long range, heavy bombing element of Israeli air power", 69 Squadron, together with Squadrons 119 and 253, carried out Operation Outside the Box, the September 2007 airstrike on a nuclear site in Syria.
1948 жылғы араб-израиль соғысы
1948 жылдың басында Палестинаға британдық мандат аяқталып, Израильдің араб көршілерімен қақтығыс күшейген кезде, Ишув басшылығы қару-жарақ сатып алу үшін бүкіл әлем бойынша күш-жігер жұмылдырды. АҚШ-тың қару-жараққа эмбарго салғанына қарамастан, израильдік сатып алу агенттері АҚШ-тан төрт B 17 Flying Fortress коммерциялық ұшағын сатып алды. Екі ұшақ әскери жабдықтарын алып тасталып, Майамидегі Aerodex Inc. компаниясы жүк тасымалдау үшін қайта жабдықталды, содан кейін Кариб теңізінде пайдалану үшін сатып алатынын айтқан делдал компанияға сатылды. Бірінші екеуі 12 маусымда қаладан ұшып кетті, бір күннен кейін үшіншісі де жолға шықты. Олар алдымен Пуэрто-Рикоға, содан кейін Атлант мұхиты арқылы Азор аралдары арқылы Чехословакияның Жатек қаласына жетті (14 маусым). 1948 жылдың 15 шілдесінде Израиль мен Тель-Авивте шайқас разып келіп, Мысырдың Корольдік Әуе күштері (REAF) шабуылдарынан зардап шеккен кезде, үш B 17 Žatec-тен Израильге бет бұрды. Толық жабдықталмағандықтан, бомбалаушылар жол бойындағы египеттік нысаналарды бомбалауға міндеттелді. Адриатика теңізі арқылы оңтүстікке қарай ұшқанда, Крит жанында бомбалаушылар екіге бөлінді. Билл Кац пен Рэй Куртц оттегі жүйесі және дұрыс нысана көздегіші бар жалғыз ұшақты алып, Каирдегі Корольдік сарайды бомбалады, ал қалған екі B 17 El Arish-тегі REAF базасына ұшып кетті. Кац пен Куртц Абдин сарайын сәтті бомбаласа, қалған екеуі нысананы таба алмады және оның орнына Рафахты бомбалады. Барлығы сол күні кешке Тель-Нофқа қонды. Үш ұшақ келесі күні сағат 06:30-да қайтадан ұшып, өткен түні жіберіп алған Эль-Ариш әуе базасын бомбалады. Тель-Ноф египеттік шабуылға ұшырауы мүмкін болғандықтан, ұшақтар Рамат-Давидке қонды, онда соғыс аяқталғанға дейін эскадрилья орналасты. Келесі күндері, 18 шілдеде БҰҰ-ның араласуымен атысты тоқтату күшіне енгенге дейін, "Қалдықтар" үш майданнан шабуыл жасап, Маждал, Дамаск және Түлкарм қалаларын бомбалады. Израиль Әуе күштерінің әрбір ұшуындағы бомба жүктемесін 100 кг-нан 743 кг-ға дейін арттырған B 17 ұшақтары Израиль Әуе күштерін заманауи әуе соғысының қатарына итергені үшін мақталады. 15 қазанда Негевтегі египеттік қоршауды бұзу мақсатында "Йоав" операциясы басталды. Келесі аптада "Шекіректер" Маждал, Газа, Эль-Ариш, Аль-Фалужа және Рафах аймақтарындағы египеттік нысаналарға қарсы 47 рет ұшты. Миссиялар қорғаныс күшін арттыру үшін үштік немесе жұптап ұшырылды, кейде 101 эскадрильясымен бірге ұшырылды, бірақ жау ұшақтары кездеспеді. Қазан айының соңында Фаузи әл-Қауқжидің Араб азаттық армиясына қарсы "Хирам" операциясын қолдау үшін Жоғарғы Галилеядағы Таршихаға қарсы бірнеше шабуыл жасалды. "Йоав" операциясы Фалжуяны Израиль бақылауындағы анклав ретінде қалдырды. 1948 жылдың қараша айында "Шекіректер" Фалжуя қалтасы деп белгілі болған аймақты бомбалау үшін қайта оралды. Қала соғыс аяқталғанға дейін қарсылық көрсетті. 22 желтоқсанда Израиль Мысыр экспедициялық күшін жеңіп, оны Палестинаның шекарасынан тыс жерге шығару үшін "Хорев" операциясын бастады. 69 эскадрильясы Израильдің оңтүстіктегі күш-жігерін қолдап, Эль-Ариш, Хан Юнис, Газа және Рафах әуе базаларын нысанаға алды. Эскадрилья египеттік шабуылдан сақтану үшін Фалжуяға қайта оралды, ал 1949 жылдың Жаңа жыл күні Тель-Авивті бомбалаған египеттік теңіз флотилиясын бомбалауға сәтсіз тырысты. 69 эскадрильясы 1949 жылдың 7 қаңтарында таңертең Рафахқа қарсы соғыс кезіндегі соңғы миссияларын орындады. Көп жағдайда египеттік зениттік оқтан құтылған екі бомбалаушы да зақымданып, біреуі қолдануға жарамсыз болды.
Соғыстан кейінгі деактивация
1948 жылғы Араб-Израиль соғысы аяқталғаннан кейін ерікті ұшқыштардың көп бөлігі үйлеріне қайтты, ал 69-шы эскадрилья қайта ұйымдастыру кезеңіне кірді. Бұрын ағылшын тілінде сөйлейтін құрамнан еврей тілінде сөйлейтін бөлімге айналды. Израильдіктерді бос орындарға дайындау үшін оқу күшейтілді. Эскадрилья Б-17 ұшақтарында бомбалау және бұлт себу сынақтарын жүргізіп, IDF жаттығуларына қатысты. Израиль Әуе Күштері (IAF) де үлкен өзгерістерге ұшырады, және 1949 жылдың мамыр айының басында 69-шы эскадрилья Тель-Нофқа көшірілді. 1951 жылдың қазан айында эскадрилья Хатзорға көшті. 1952 жылдың желтоқсанында үш Б-17 ұшағына Израильдің оңтүстік шебіндегі Эйлат қаласына жабдықтауды қамтамасыз ету үшін үш PBY Catalina ұшағы қосылды. Бұл ұшақтардың пайдалануы аз болды және олар эскадрилья қызметінен жақын арада алынып тасталды. Ал, B-17 операцияларына қажетті қосалқы бөлшектер жетіспеді. 1954 жылдың наурыз айында 69-шы эскадрилья таратылды және оның барлық мүлігі 103-ші эскадрильяға берілді, ол жақын арада Catalina ұшақтарын қызметтен шығарды, бірақ үш Б-17 ұшағымен жұмысын жалғастырды.
Суэц дағдарысы
1956 жылы Таяу Шығыстағы дипломатиялық қарым-қатынастардың ушығуы, осы ушығу Суэц дағдарысына дейін жеткеніне байланысты, 69-шы эскадрильяның қайта құрылуына әкелді. 19 сәуірде Әуе күштері Рамат-Давидте эскадрильяны қайта жандандыруға бұйрық берді, оның командирі Нахум Эфрат болды. Эскадрильяға көп ұзамай алғашқы міндет тапсырылды – Франциядан Израильге Dassault Mystère ұшақтарын жеткізу кезінде екі B-17 ұшағын іздеу-құтқару операцияларына жұмылдыру. Қайта құрылған эскадрилья жеке құрамды оқытуды және ұшақтарды болашақ жағдайларға дайындауды қайта бастады. Израиль көбірек реактивті истребительдер сатып алғандықтан, жаңа ұшақтарға орын жасау қажет болды. 1956 жылдың қыркүйегінде Әуе күштері эскадрильяға ұшақтарын сақтауға және резервке ауыстыруға бұйрық берді. 3 қазан күні ұшақтар Лодтағы Бедек авиациялық зауытында, кейіннен Израиль ұшақтар өнеркәсібінде сақталды. Үш аптадан кейін, 25 қазанда Әуе күштері эскадрильяны қайта іске қосты. 1956 жылдың 29 қазанында жаулық әрекеттер басталғанға дейін Бедек қоймасынан тек екі ұшақ ғана шықты. Эскадрилья жауынгерлік қимылдар басталғанға дейін бірде-бір оқу ұшуын жасаған жоқ және тек екі толық экипаж соғысқа дайын болды. Израильдің поршенді қозғалтқыштармен жабдықталған ұшақтары соғыстың алғашқы екі күнінде аз ғана миссиялар орындады, бірақ 31 қазанда 69-шы эскадрилья 27-ші бригаданың операциясын қолдау үшін Рафахты бомбалауға бұйрық алды. 1 қарашада мақсатқа жеткен ұшақтар дос әскерлердің орналасқан жерін анықтай алмады және жердегі күштермен байланыс орната алмағандықтан, бомбаларын Жерорта теңізіне тастауға мәжбүр болды. B-17 ұшақтары келесі күні түнде египеттік әскерлерге шабуыл жасау үшін қайтадан әрекетке кірісті. Алдыңғы түндегідей, Израиль әскерлерімен байланыс болмағандықтан шабуыл сәтсіз аяқталды, бомбалаушылар жүктерін Газаның шетінде тастады. Египеттің әуе күштеріне қарсы ағылшын-француз шабуылдарынан кейін B-17 ұшақтары күндізгі операцияларды бастады. 2 қарашада эскадрилья Синай түбегінің оңтүстік ұшындағы Шарм-эль-Шейхке қарай Израильдің шабуылын қолдады. Екі ұшақ жергілікті казармаларды бомбалады, бірақ қарсы әуе шабуылына тап болды, нәтижесінде жетекші ұшақ зақымдалды. Зақымдалған ұшақ Рамат-Давидке оралды, дәл сол кезде үшінші B-17 Бедек қоймасынан келді. Осылайша, B-17 ұшақтарының IAF-пен соңғы жауынгерлік миссияларына екі ұшақ қатысты, 4 қарашада Шарм-эль-Шейхке жасалған тағы бір сәтсіз шабуыл. Эскадрилья соғыс кезінде 8 рет ұшып, 27 тонна бомба тастады. Жаулық әрекеттер аяқталғаннан кейін эскадрилья оқуларын жалғастырды және 10 қарашада Тель-Нофқа көшті. B-17 ұшақтары 1957 жылдың қаңтарында Синайды зерттеу кезінде бірнеше рет ұшты, бірақ көп ұзамай сақтауға қайтарылды. 69-шы эскадрилья 1957 жылдың 1 наурызында таратылды. Бастапқыда ол IAF-тің келесі ауыр бомбалаушысын, Sud Ouest Vautour-ды пайдалануға тиіс болған, бірақ бұл жоспарлар 110-шы эскадрильяның пайдасына тоқтатылды.
Ауыртпалық соғыс
69-шы эскадрилья 1969 жылғы 1 қарашада майор Авиху Бен Нун басқаруымен Рамат-Давидте қайта құрылды. Бір жыл бұрын Израиль 50 F-4 Phantom ұшағын тапсырыс берген, бұл екі эскадрильяны жабдықтауға жеткілікті болатын. 1969 жылғы наурыз бен тамыз аралығында 10 Әскери-әуе күштерінің (IAF) ұшқыштары Калифорниядағы Джордж әуе базасындағы 479-шы тактикалық оқу қанатында оқудан өтті. Олардың ішінде 69-шы эскадрильяның бес ұшқышы болды: Бен Нун, Эхуд Ханкин, Рами Харпаз, Шаул Леви және Ачикар Эйал. Израильге оралғаннан кейін, Атрусия соғысының қайнаған кезенінде, 69-шы эскадрильяның ұшқыштары IAF-тің алғашқы «Курнас» эскадрильясы – 201-ші эскадрильямен бірге оқу және жауынгерлік миссияларды орындады. 11 қарашада Ханкин мен Эйал мысырлық МиГ-21 ұшағын атып түсіріп, IAF тарихында Phantom ұшағының алғашқы әуе жеңісін тіркеді. 69-шы эскадрилья 15 қарашада алғашқы төрт ұшағын алды, бұл Израильге келген «Peace Echo I» партиясының үшінші тобы болды. IAF операциялық сертификациясы үшін қажетті 12 ұшақтан әлі де алшақтықта болғанына қарамастан, 1969 жылғы 25 қарашада Авиху Бен Нун эскадрильяның алғашқы операциялық миссиясын – жауынгерлік әуе патрулін (CAP) сәтті бастады. Әуеден жерге соққы беру жөніндегі алғашқы миссия үш күннен кейін орындалды, онда екі Phantom Файд маңындағы Мысырдың SA-2 зениттік батареясына шабуыл жасады. Жаңа ұшақтарды қабылдаумен, жаңа ұшқыштарды даярлаумен және оларды сынақтан өткізумен айналысып жатқан эскадрилья, Суэц каналы бойындағы Мысырдың әуе қорғанысына қарсы IAF-тің үздіксіз шайқастарында маңызды рөл атқара бастады. 1970 жылғы қаңтарда IAF «Приха» (Гүл) операциясын Мысырдың орталық аймағындағы нысаналарға қарсы бастарда, 69-шы эскадрилья шайқастың алдыңғы қатарында болды. 1970 жылғы 8 ақпанда ұшқыш Авием Селла және навигатор Шабтай Бен Шоа мысырлық МиГ-21 ұшағын атып түсірді. Сонымен қатар, Сирияның соғысқа қосылуын болдырмау мақсатында операциялар жүргізілді. Phantom ұшақтары 1970 жылғы 6 қаңтарда Дамаск үстінен және 29 қаңтарда Сирияның бес ірі қаласының үстінен төмен қанатымен ұшты. Эскадрилья 2 сәуірде алғашқы жауынгерлік шығынын бастан өткерді, Гидеон Маген мен Пинхас Нахмани сириялық МиГ-21 ұшағымен атып түсіріліп, тұтқынға алынды. Израильдің әуедегі басымдығы Мысырды КСРО-ға көмек сұрауға итермеледі, ал 1970 жылдың көктемінде Мысырға толық советтік әуе қорғаныс дивизиясы жеткізілді. Советтік әскерлердің келуі «Приха» операциясының аяқталуын білдірді, ал Мысыр Суэц каналына қарай әуе қорғанысын жылжыта отырып, бастаманы қайта алды. IAF жаңа SEAD кампаниясы арқылы осы қимылдарды тоқтатуға тырысты, ал 69-шы эскадрилья Мысырдың әуе қорғанысына және оған байланысты инфрақұрылымға қарсы көптеген шайқастарға қатысты. Мысырдың SAM жүйелері шабуылдаушыларға көп ұзамай соққы берді, 30 маусымда Рами Харпаз мен Ачикар Эйал мысырлықтардың тұтқынына түсті, ал 5 шілдеде Амос Замир мен Амос Левитовтың тағдыры осыған ұқсас болды. AN/ALQ 71 электрондық қарсы шаралар (ECM) құрылғылары Израильге жедел жеткізілді, бірақ жер-әуе ракеталарына қарсы толыққанды тиімді емес еді. 18 шілдеде IAF сегіз F-4 Phantom ұшағын тығыз формацияда ұшыруға тырысты, ECM құрылғыларының тиімділігін арттыру мақсатында, бірақ 201-ші эскадрильяның командирі Шмуэль Хец қаза тапты, ал жарақат алған Авиху Бен Нун өз ұшағын Рефидимге апатқа ұшыруға мәжбүр болды.
Барлау
Араб-израиль қақтығысының келесі кезеңі жақын арада болатыны болжанғандықтан, бейбіт уақытта 69-эскадрилья жаңа SEAD тактикасы мен қару-жарағын жетілдірумен, сондай-ақ қайтадан барлау жұмыстарын жүргізумен айналысты. SEAD міндеттері үшін AGM 45 Shrike және AGM 12 Bullpup сияқты жаңа қарулар енгізілді. 1971 жылдың 18 қыркүйегінде, израильдік C-97 "Стратокрузері" атылып түсірілгеннен кейін "Хаммерс" Мысырдың SA-2 зениттік батареясына қарсы алғашқы "Шрайк" зымырандарымен шабуыл жасады. 69-шы эскадрилья 1970 жылдың басында екі F-4 ұшағын осы рөлге бейімдеп, олардың пушкаларын алып тастап, орнына камералар орнатты. Соғыс тоқтатылғаннан кейін оларға екі американдық RF-4C ұшағы қосылды, бұл ұшақтар 1971 жылдың басында эскадрилья екі RF-4E алғанға дейін пайдаланылды. 1970 жылы F-4 ұшағына көшкен 119-шы эскадрилья жоғары биіктіктен фотосуретке түсіруге маманданған болса, 69-шы эскадрилья төменгі биіктіктен фотосуретке түсіруді қабылдады. 1973 жылдың 13 қыркүйегінде Сирияның солтүстігінде барлау миссиясын орындаған "Фантом" ұшақтары екі әуе күші арасында кең ауқымды қақтығысқа себеп болды, нәтижесінде 13 сириялық МиГ ұшағы атылып түсірілді, олардың біреуі 69-шы эскадрильяның Амнон Арадтың есебінен, ал бір израильдік Mirage III ұшағы жойылды.
Йом-Киппур соғысы
Тәжірибелі және жақсы даярланған 69-эскадрилья, соғыс басталған кездегі қиындықтарға толық дайындықсыз Йом Киппур соғысына қатысты. Соғысқа дейін Израиль әуе күштері Мысыр және Сирия позицияларына қарсы алдын ала соққы беруге дайындалған, бірақ Израиль үкіметі бұл жоспарды қабылдамады. 69-эскадрильяның ұшақтары 1973 жылдың 6 қазанында сағат 14:00-де соғыс басталғанда, әуеден әуеге қарсы рөлге қайта жарақтандырылу үстінде болды. Ұшақтар жедел түрде ұшуға көтеріліп, әуе қорғанысын ұйымдастыруға кірісті, ал кейбіреулері бомбаларын Жерорта теңізіне тастауға мәжбүр болды, бірақ қарсы әуе шабуылына тап болмады. Соғыстың алғашқы күні эскадрилья 37 рет ұшты, оның тек 4-і шабуылдық миссия болды. Екі ұшақ Голан биіктіктерінде SA-7 зымыранынан зақымданды. Келесі күні таңертең эскадрилья Египеттің әуе қорғанысына қарсы «Тагар» операциясына қатысты, ол Египет әуе базаларына шабуылмен басталды. Эскадрилья командирі Йорам Агмон басқарыған жеті «Фантом» ұшағы Джанаклис әуе базасына шабуыл жасады, нәтижесінде екі сириялық МиГ-21 ұшағы түсірілді, бірақ шабуыл маңызды залал келтірген жоқ. Голан биіктіктеріндегі жағдай нашарлағандықтан «Тагар» операциясы тез тоқтатылды. 69-эскадрильяның күштері солтүстікке қайта бағытталды, онда әуе күштері сәтсіз аяқталған «Модель-5» операциясын жүргізді. Ескірген ақпарат пен мобильді зениттік-ракеталық кешендерге және күшті зениттік артиллерияға қарсы электрондық қарсы шараларсыз, 6 IAF «Фантом» ұшағы жоғалды, оның ішінде 69-эскадрильядан Эхуд Хэнкин мен Шаул Леви Курнас 123 аймағында құлады. Екеуі де қаза тапты. Сол күні кешке оңтүстік майдандан көмек сұралып, эскадрилья Суэц каналындағы египеттік көпірлер мен жиын орындарына қарсы шабуылдық миссияларды орындауға мәжбүр болды. Тағы бір «Фантом» зениттік-ракеталық шабуылға ұшырады, экипажы тұтқынға түсті. 8 қазан күні тағы төрт ұшақ жоғалды. Біреуі таңертеңгі сәтті шабуыл кезінде Сирияның Думайр әуе базасына ұшырады, экипажы тұтқынға алынды. Тағы біреуі Голан биіктіктерінде, ал екеуі түнгі шабуыл кезінде Суэц каналындағы египеттік көпірлерге қарсы құлады, барлығы SA-6 зымыранының құрбаны болды. Израиль әскерлері төрт ұшқышты құтқарып алғанмен, ұшқыш Звулун Амизи мен навигатор Зеев Йогев қаза тапты. Соғыстың үшінші күні 69-эскадрилья алты ұшағын жоғалтты. Төрт ұшқыш қаза тауып, төртеуі тұтқынға алынды. Соғысқа дейін жасалған егжей-тегжейлі жоспарлау мен кең ауқымды дайындық бекер кетті, ал жаудың әуе қорғанысын жеңуге қажетті тұрақты науқан египеттік және сириялық әскерлердің шабуылына байланысты тоқтатылды. Дегенмен, Израиль әскерлеріне жердегі ахуалды тоқтатуға және кейін шабуылға өтуге көмектескен әуе көмегі ИАФ-тың еңбегі болды, алдымен солтүстікте, содан кейін оңтүстікте. 10 қазанда «Хаммерлер» Квейзнадағы египеттік әуе базасына шабуыл жасады, ал солтүстік майданда екі сириялық МиГ ұшағы түсірілді. Келесі күні Израиль әскерлері Сирияға еніп, 69-эскадрилья отын қоймаларына, зениттік-ракеталық кешендерге және Думайр, Насирия және Дамаск әуе базаларына шабуыл жасады. Бір ұшақ Ливан үстінде жоғалды, экипажы соғыс аяқталғанға дейін тұтқында болды. 12 және 13 қазан күндері Сирия әуе базаларына шабуылдардың басты нысанасы болды. Йорам Агмон мен Дэниел Уиттман осы екі күннің әрқайсысында екі әуе жеңісіне қол жеткізді. 14 қазанда эскадрилья тағы бір ұшағын жоғалтты, мүмкін, оңтүстік майданда достық оттың салдарынан, экипажы құтқарылды. Сол күні әуе күштері АҚШ әуе күштерінің қорынан жаңа ұшақтарды ала бастады. Бұл «Фантомдар» Оңтүстік-Шығыс Азия схемасында жеткізіліп, қайта бояусыз қызметке кірістірілді, олар «Бақалар» деп аталды. Техникалық қызмет көрсетуді жеңілдету үшін көптеген ұшақтар 69-эскадрильяда қалды, ол бірнеше ұшақтарын 201-эскадрильяға берді. Израиль ұшақтарынан айырмашылығы, жаңа ұшақтар TISEO нысаналау жүйесімен жабдықталды, бұл оларға AGM 65 Maverick зымыранын қолдануға мүмкіндік берді, американдық әуе көпірінің тағы бір құрамы. Сондықтан 69-эскадрильяға «Маверик» зымырасын Израиль әуе күштеріне енгізу тапсырылды. Оқу рейстері жүргізілмеді, алғашқы ұшыру Гермон тауындағы сириялық бекініске қарсы соғыста болды. Соғыс барысында шамамен 50 зымыран ұшырылды. 69-эскадрилья келесі күндері Сирия инфрақұрылымына және египеттік әуе базаларына шабуылдар жасауды жалғастырды. 16 қазанда Йорам Агмон Сирияның МиГ-21 ұшағын атып түсірді, эскадрилья құрамында ұшқанда «эйс» статусына жеткен жалғыз ұшқыш атанды. «Хаммерлер» 20 қазанда соғыстың соңғы әуе базасына шабуыл жасады, Египеттің Хутамия әуе базасына шабуыл жасады. Ұшқыш Дуди Заит пен навигатор Йорам Рубинштейн зениттік-ракетаға ұшырап, Эгипетте тұтқынға түсті.
Соғыстан кейінгі іс-әрекет
Йом-Киппур соғысы 24 қазанда аяқталды. 69-эскадрилья 789 рет ұшуға шықты, 9 ұшағын жоғалтып, 10 жау ұшағын атып түсірді. Төрт ұшқыш қаза тауып, сегізін тұтқынға алды. Соғыстың аяқталуы соғыстың тоқтағанын білдірмеді. 6 желтоқсанда Суэц шығанағында 69 және 119 эскадрильяларының біріккен ұрыс әуе патрулі МиГ-21 ұшақтарының тобымен қақтығысып, біреуін, мүмкін екеуін атып түсірді. Атып түсірілген МиГ-21 ұшақтарының Солтүстік Корея контингентінің бір бөлігі екендігі анықталды, олар соғыс кезінде Мысырға жөнелтілген. Көктемнің келуімен Солтүстіктегі шайқастар қайта жаңғырды, Израиль мен Сирия арасындағы соғысты тоқтату туралы келісімге әлі қол қойылмаған еді. 1974 жылдың 8 сәуірінде, төмен ұшып бара жатқан Сирияның тікұшақтарына қарсы патрульдеу кезінде эскадрилья бір ұшағын жоғалтты, бұл SA-7 зениттік құрылғысынан атылған болуы мүмкін. Ұшқыштар Шадми мен Рафаэли бір ай бойы Ливанда ұсталып тұрды. Үш аптадан кейін, 29 сәуірде эскадрилья Сирияның МиГ-21 ұшақтарына қарсы екі әуе шабуылын жасады, бұл эскадрильяның осы күнге дейінгі соңғы жеңісі болды. 1974 жылдың 31 мамырында жауынгерлік әрекеттер тоқтатылды. Эскадрилья 1977 жылдың наурыз айында Рафаэльдің Python 3 зымырандарын қолдануға алғашқы Әскери-әуе күштері бөлімшесі болды. 1981 жылдың 20 қаңтарында эскадрилья тағы бір ұшқышты жоғалтты, Kurnass 222 және F-16 222 ұшақтары соқтығысқан кезде. Эскадрилья басшысы Елиезер Адар катапульданып шықты, бірақ Дани Вайс, сондай-ақ F-16 ұшқышы Ури Бен Амитай қаза тапты. "Хаммерлер" "Литани" операциясы барысында (1978 жылдың наурыз айында Ливанға Израильдің басып кіруі) 28 қолдау, 13 барлау және 6 жауынгерлік әуе патрулін орындады. 1981 жылы Ливан төңірегіндегі жағдай қайта шиеленісіп, 1981 жылдың 29 мамырында эскадрилья "Моль 9" операциясын жүзеге асырып, Бейрут маңындағы Палестина Азаттық Ұйымының базаларын қорғаған Ливияның SA-9 зениттік батареяларын жойды.
1982 жылғы Ливан соғысы
1982 жылдың көктемінде жағдай шиеленісіп, 1982 жылдың 3 маусымында Лондонда Израиль елшісі Шломо Арговқа жасалған қастандық әрекеті Израильді «Галилея үшін бейбітшілік» операциясын бастауға итермеледі. 69-шы эскадрилья операцияға дайындық кезеңінде, 4 маусымнан бастап 6 маусымдағы басылудың басталуына дейін 27 рет ұшқан. Алғашқысы 4 маусым күні түстен кейін болды, онда 4 ұшақтық топ Бейруттағы қару-жарақ қоймасы ретінде пайдаланылған стадионға шабуыл жасады. Израильдің құрлық әскері Ливанға енгеннен кейін, 69-шы эскадрилья жақыннан әуе қолдау көрсетті. Бір ұшақ жаудың зениттік артиллериясынан зардап шекті, ал екі ұшақ қону кезінде апатқа ұшырады. Ауа райы нашар болғандықтан және нысаналар жетіспегендіктен, бастапқыда көп шайқас болған жоқ. Бұл 8 маусымда Ливандағы сириялық күштерге қарсы күрес қажеттігі анықталғанда өзгерді. Сириялық SAM жүйелері Әскери-әуе күштерінің операцияларына үнемі қауіп төндіріп келді. Соғыс барысында Бекаа алқабындағы сириялық SAM массиві қосымша батареялармен күшейтілді. Сондықтан Сирияның қорғанысына жан-жақты шабуыл жасау, аймақта әуе басымдығын қамтамасыз ету және Израильдің құрлық әскеріне әуеден қолдау көрсету үшін шешім қабылданды. «Mole Cricket 19» операциясы үлкен табысқа ие болды, Бекаадағы 19 SAM батареясының 14-і жойылды және көптеген сириялық истребительдері жойылды. 9 маусымдағы 29 рет ұшудан кейін белсенділік азайды. 10 маусымда тағы 12 және 11 маусымда 19 рет ұшу орындалды, содан кейін атысты тоқтату күшіне енді. Эскадрилья шабуыл барысында 152 рет ұшқан, оның ішінде 71 рет жақыннан әуе қолдауы, 35 рет SEAD және 31 рет барлау. Ресми жаулықтардың аяқталуы соғыстың тоқтағанын білдірмеді, Израиль Ливанда келер жылдары да қатысып өтті. 1982 жылдың шілдесінде сириялықтар SA 8 Gecko-ны Ливанға енгізген кезде, Әскери-әуе күштерінің «Phantom» ұшақтары 24 шілдеде төрт пусковую установку іздеуге жіберілді, ал екеуін 69-шы эскадрилья жойды. 1994 жылы таратылғанға дейін эскадрилья Ливаннан операциялар жүргізетін террористік ұйымдарға қарсы бірнеше шабуылдарға қатысты. 1986 жылдың 16 қазанында осындай операциялардың бірінде Курнас 306 ұшағынан бірден жарылған бомба экипаждың екеуін де катапульдауға мәжбүр етті. Ұшқыш Ишай Авирамды Әскери-әуе күштерінің AH 1 Cobra құтқарып алды, бірақ навигатор Рон Арадты шииттік «Амал» қозғалысының мүшелері тұтқынға алды. Тұтқындарды алмастыру бойынша алғашқы келіссөздер сәтсіз аяқталды және Арад содан бері жоғалып кетті, оның тағдыры белгісіз. 1986 жылдың басында эскадрилья АГМ-142 Popeye-ді Әскери-әуе күштерінің қару қаруына енгізді және он жылға жуық уақыт бойы бұл ракетамен қаруланған жалғыз эскадрилья болды. 1987 жылы «Phantom» ұшақтары «Темір бүркіт II» фильмінде кеңестік «МиГ-29» ролін ойнады. Фильм түсірілімі кезінде 105-ші эскадрильядан бірнеше ұшақтар алынды, олар фильмде сол бөлімнің ерекше қызыл сызығымен фюзеляжда пайда болды, Әскери-әуе күштерінің белгілері кеңестік қызыл жұлдыз белгілерімен ауыстырылды. Эскадрилья 1990 жылғы Перс шығанағындағы соғысқа қатысу мүмкіндігі үшін көп жаттығулар жасады, бірақ Израиль соғыстан тыс қалды. 1991 жылдың маусым айында эскадрилья Хацеримдегі әуе базасына көшірілді, одан 1993 жылдың сәуірінде «Жауапкершілік» операциясы кезінде 79 рет ұшты. Осло келісімінен кейін АҚШ Әскери-әуе күштеріне F 15E Strike Eagle ұшақтарын жеткізуге келісті. 69-шы эскадрилья жаңа ұшақтармен қайта жабдықталуын күтіп, 1994 жылдың басында таратылды. Содан бері эскадрилья Екінші интифада және «Қиылы қорғасын» операциясы кезінде көптеген тапсырмаларды орындады. Екінші Ливан соғысы кезінде «Хаммерлер» 1400 рет ұшқан, барлығы 2300 сағат ұшқан, бұл басқа Әскери-әуе күштерінің жауынгерлік бөлімшесінен көп. Осы қақтығыс кезінде «Раамның» ұзақ қашықтығы мен төзімділігі жақыннан қолдау көрсетуде жақсы қызмет етті, өйткені ұшақ көбірек оқ-дәрі алып жүруге және басқа соққылық ұшақтардан ұзақ уақыт тұрақтауға қабілетті. Осы мүмкіндіктер 69-шы эскадрильяны Израильдің стратегиялық қаруының алдыңғы шебіне қойды және осы бөлім 2007 жылдың 6 қыркүйегінде Сирияның ядролық нысанының жойылған «Орчард» операциясын жүзеге асырды деп есептеледі. Бұл эскадрилья Иранның ядролық бағдарламасына қарсы Израильдің соққысы туралы да ақпараттар бар. 69-шы эскадрилья қайта іске қосылғаннан бері шетелде бірнеше рет орналасты. Бұл 1998 жылдың қазан айында «Қызыл Ту» жаттығуына қатысқан алғашқы Израиль бөлімі болды және содан бері бірнеше «Қызыл Ту» жаттығуына қатысты. Ол бірнеше рет Түркия, Италия және Грекияға жіберілді, ал үш ұшақ 2001 жылы RAF Waddington халықаралық авиашоуына қатысты.
Syrian SAMs had been a constant threat to IAF operations, and as the war progressed the Syrian SAM array in the Bekaa Valley was bolstered with additional batteries. It was therefore decided to launch a comprehensive assault on the Syrian defences, in order to secure aerial superiority over the area and ensure air support for Israeli ground forces. Mole Cricket 19 was a resounding success, with 14 out of 19 SAM batteries in the Bekaa destroyed and dozens of Syrian fighters downed in the ensuing dogfights. After the peak of June 9, during which 29 sorties were flown, activity declined. 12 more sorties were flown on June 10 and 19 on June 11, when a ceasefire came into effect. The squadron had flown 152 sorties throughout the offensive, of which 71 were close air support, 35 SEAD and 31 reconnaissance. Once again, the official end of hostilities did not spell an end to fighting and Israel remained engaged in Lebanon for years to come. When the Syrians introduced the SA 8 Gecko into Lebanon in July 1982, IAF Phantoms were sent to hunt down four launchers on July 24 and two were claimed by 69 Squadron. Up to its disbandment in 1994, the squadron took part in repeated strikes against terrorist organizations operating from Lebanon. On one such operation on October 16, 1986, a bomb exploded immediately after release from Kurnass 306, forcing both crew to eject. The pilot, Yishai Aviram, was rescued by an IAF AH 1 Cobra, but navigator Ron Arad was captured by members of the Shi'a Amal Movement. Initial negotiations for an exchange of prisoners failed and Arad has been missing since and his fate remains unknown. In early 1986 the squadron introduced the AGM 142 Popeye into IAF service, and for nearly a decade was the only IAF squadron to operate the missile. In 1987 its Phantoms played the role of Soviet "MiG 29s" in the film "Iron Eagle II". Filming coincided with the receipt of several birds from 105 Squadron, which appropriately appeared in the film bearing that unit's distinctive red flash on the fuselage, with the IAF markings replaced with the Soviet red star insignia. The squadron trained extensively for possible participation in the 1990 Gulf War, but Israel eventually stayed out of the conflict. In June 1991, the squadron relocated to the air base at Hatzerim, from which it flew 79 sorties during Operation Accountability in April 1993. In the wake of the Oslo Accords the US agreed to supply the IAF with the F 15E Strike Eagle. 69 Squadron was disbanded in early 1994 in expectation of its re equipment with the new aircraft. The squadron has since undertaken numerous missions during the Second Intifada and Operation Cast Lead. During the Second Lebanon War the Hammers flew 1,400 sorties, totalling 2,300 flying hours, more than any other IAF combat unit. During this conflict, the Ra'am's long range and endurance served it well in the close support role, as the aircraft could carry more munitions and remain on station longer than any other strike aircraft. It is these capabilities that place 69 Squadron at the forefront of Israel's strategic arm, and it this unit that is reputed to have undertaken Operation Orchard, the destruction of a Syrian nuclear site on September 6, 2007. The squadron has been linked to a possible Israeli strike against the Iranian nuclear program. Since its reactivation, the 69 Squadron has undertaken multiple deployments abroad. It was the first Israeli unit to participate in exercise Red Flag in October 1998, and has taken part in several Red Flags since. It has deployed to Turkey, Italy and Greece on several occasions, and three aircraft participated in the 2001 RAF Waddington International Air Show.
2023 Израильдің сот реформасына қарсы наразылық
2023 жылдың 5 наурызында Израильдің сот реформасына қарсы наразылық акциялары аясында эскадрильяның 40 резервтік ұшқышының 37-сі премьер-министр Беньямин Нетаньяху үкіметі жоспарлаған сот реформасына жауап ретінде кезеңдік оқу-жаттығуларға қатысудан бас тартатындарын мәлімдеді. Ұшқыштар жасаған мәлімдемеде олар "авторитарлық режимге" қызмет етуге дайын емес екендерін білдірді. The Guardian басылымының хабарлауынша, бұл бас тарту Израиль армиясының операциялық қабілетіне қатысты сұрақтар тудырды, себебі F-15I Strike Eagle истребительдерін ұшыратын ұшқыштар Израиль әскері үшін "стратегиялық маңызы зор". Оған жауап ретінде Израиль әуе күштерінің командирі Томер Бар және Бас штаб бастығы Герци Халеви 7 наурызда резервтік ұшқыштармен кездесетінін мәлімдеді.